Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Ünlü uyumları tepe taklak

Dil ile ilişkili olan, öbür ulamlarla uyuşmayan géñel yazışmaları içerir.

Ünlü uyumları tepe taklak

İletigönderen Gökbey » 30 Eyl 2010, 17:31

Koyayım yerine koyiim, götüreyim yerine götiriim, ne yapayım yerine naapiim gibi kullanımlar artık sıradanlaştı. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Ben, bir géçiş süreci olarak görüyorum. Géçişiñ bitmiş biçimi Azericede olduğu gibi olacak. Önce ünlü bozulması, sonra kalınlaşma, ardınca dudak benzerliği...

koyayım > koyiim > koyum > qoyum (Az.)
bileyim > biliim > bilim (bu sözcük géçişini bitirdi, "ne bilim" gibi kullanımı var. - Tür.)
götüreyim > götiriim > götürüm (Az.)
oturayım > oturiim > oturum (Az.)


-ayım > -iim olarak kısalıyor dilde. Azericede olmuş bitmiş, bizde ise konuşma dilinde géçiş sürecinde... Öyle ki, bir yırda da buna benzer bir kullanım işitmiştim ancak hangi Türk dili olduğunu unuttum. Yırıñ içinde şu söz vardı; "seni kanday unutayiim?"
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1742
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 415

Ynt: Ünlü uyumları tepe taklak

İletigönderen Oktay D. » 30 Eyl 2010, 18:44

Bu söyleyişler İstanbul ağzıdır, yüzyıllar önce oluşmuştur. İstanbul ağzınıŋ belirli özellikleri iyi biliniyor. Bu konuda araştırma yapan araştırmacılarıŋ sayısı burada sayamayacağım kadar çok.

Özelliklerden hatırladıklarımı diziyorum:

İstanbul ağzında dar ünlüyle devam edecek /y/ veya /ğ/ sesleri iki tarafındaki ünlüleri (geŋiş yuvarlaklar hariç) daraltıp inceltir, kısaca /i/ yapar. Bu söyleyişleri eski yapım Türk filmlerinde görebilirsiŋiz. Örŋekler:

kalacağız = İstanbul A. kalıciğiz > kalıciiz
durayım = İstanbul A. duriyim > duriim
alacak = İstanbul A. alicek
yapmayacak = istanbul A. yapmiyicek > yapmiicek
Oğuzca gele yorırım = İstanbul A. geliyorurum > geliyorum
Eski Türkçe edgü > Oğuzca eyyü = İstanbul A. iyü > iyi > ii

İstanbul ağzında /c/ sesi ünlüyü daraltır:
kalacak > İstanbul A. kalıcak
başlayan > İstanbul A. başlıyan

İstanbul ağzında önsesteki kapalı /e/ sesleri /i/ olur, içsestekiler /e/ olur:
évet > İstanbul a. ivét
ér- "olmak, oluşmak" > İstanbul a. ir- > i- (ek eylem)
Eski Türkçeedé "sahip" > Oğuzca eyé >iye
Eski Türkçe bétig > Eski İstanbul ağzı betik/beti

Ayrıca hem İstanbul ağzında hem de Anadolu ağızlarında iki ünlü arasındaki çekim ekine ait olmayan /y/ veya /ğ, g/ sesleri yiter (yukarıdaki örŋekler bunu da sağlar). Çoğunlukla yitip kendini (ikincil) uzun ünlüye bırakır:
ne yapayım > İstanbul a. naapiim
ne yapayım > Yörük ağızları naapam
ne görüyorsun > Yörük ağızları nöörüyoŋ
ağız > İstanbul a. aaz
boğaz > İstanbul a. buaz
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 30 Eyl 2010, 18:46 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516


Dön Géñel yazışma

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'