1. bét (Toplam 3 bét)

Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 20:32
gönderen Bengitaşlarındili
Tumay yazdı:Say:Her  Su:Hal demek oluyor buna göre
''Saysuda''  gibi bir türetim yapılabilir mi?


Bengitaşlarındili yazdı:Dahası, daha önce  hatırlıyorum, "say" sözünün başkaca Türk dillerinde nitelediği sözün önünde  değil, ardında yer aldığını göstermiş ve öyle kafamıza estiği gibi Say sözünü sözün önüne alamayacağımızı söylemiştim. Say sözünün -ın eki aldığını ve sayın biçiminde  de kulanıldığını hatırlatırım.

Kırgızcadan örnekler:
-An sayın: Her an
-Bargan sayın: Her gittiğinde
-Cıl sayın: Her yıl
-Cıl ötkön sayın: Her geçen yıl
-Çoğuluş bolgon sayın: Her yığılışta, Her toplantıda, Her yığılış/toplantı olduğunda
-Kün sayınkı: Her günkü



Tumay yazdı:Apan an sayın dersek sayın an gibi algılanır hem Her şey gibi bir sözcüğü çevirirken  de nen say diye taplamaz kimse.Demeli her şey esemesinde olmalı say nen demek daha yeğ olur bence. Say:Her,Nen:Şey demek eseme çok basit usta kalması da kolay oluyor böylece.
Hem ''Değme'' sözcüğü dahi başa geliyor.Değme nen gibi..
O yüzden bu sözcük Batı Türkçe sinde başa gelmelidir daha kolay tutulur.


Bengitaşlarındili yazdı:
Tumay yazdı:Apan an sayın dersek sayın an gibi algılanır hem Her şey gibi bir sözcüğü çevirirken  de nen say diye taplamaz kimse.Demeli her şey esemesinde olmalı say nen demek daha yeğ olur bence. Say:Her,Nen:Şey demek eseme çok basit usta kalması da kolay oluyor böylece.
Hem ''Değme'' sözcüğü dahi başa geliyor.Değme nen gibi..
O yüzden bu sözcük Batı Türkçe sinde başa gelmelidir daha kolay tutulur.

Saygı sözü Sayın ile karışmayacaktır. Türkçede bir çok sesteş söz kullanım yerine göre farklı anlamlar kazanır. Bu bir bahane değil. Mazeret değil. Vallahi kim nasıl kabul ederse etsin, say sözünü kullanacaksanız, herşey ya da her bir şey  demek için nen say ya da nen sayın biçimlerinden başka yolunuz yok. Kağan Bilge  demezsiniz,  Han Timur demezsiniz, Bey Ahmet demezsiniz, Bu da tıpkı onun gibi bir şey, Türkçenin değişmez bazı dizilim kuralları var. Bu kurallardan biri de say/ sayın ( her, her bir) sözünü tanımladığı sözün sonuna atıyor. Yeğrek olur diye bir şey yok. Yeğrek diye tanımladığınız Türkçenin mantığı ile çelişiyor. Keyfi olarak kurallarla oynanması kabul edilebilir değil benim açımdan. Belli ki "değme" sözünün temelinde yatan mantık ile say/sayın sözünün temelinde yatan mantık aynı değil. Karşılaştırma doğru değil. En azından Say sayın sözleri  Atalarca tanımladıkları nesnenin sonunda kullanılmış, kardeşlerce  de hala öyle kulanılıyor. Ben atalarımızdan değil, çocuklarımızdan dilde böyle bşir oynama yapma yetkisini aldığımızı sanmıyorum. Madem Türkçe bir sözü öneriyorsunuz, onun kullanılışı ile oynamadan önerin. O Türkçe olsun. Her sözü Farsçadır ve Farsça mantığa göre kelime önünde yer alır. Siz şimdi Türkçe sayı alıyorsunuz ve Farsça her sözünün yerine çeviri olarak ikame ediyorsunuz. Bu sadece çeviri. Sözü Türkçeleştiriyorsunuz ama mantık Farsça/ Hint Avrupa mantığı olarak kalmaya devam ediyor. Buna da kolaylık diyorsunuz! O kolaylık sizde kalsın!


Tumay yazdı:Buna bence halk  karar versin.Sormaca yapalım görelim.Çözüm basit



Bengitaşlarındili yazdı:Bu konunun oylama yöntemiyle karara bağlanabilecek bir konu olmadığı bilincinde olsam dahi sorun değil, oylamayı ben hazırlamak isterim.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 20:39
gönderen Tansık
Kardeş dillerden yapılan alıntılar konuyu eksiksiz bir çerçevede ele alıyorsa, bizdeki de elbette onlara uyum sağlamalı. Ama bu örneklerin yanında ''say''ın söz başında kullanılan istisnaları da varsa, karşılığın tutması için o açıdan da değerlendirilebilir.

''Ardında'' seçeneğini oyladım ama bu sözcüğün yapısını henüz kavrayabilmiş değilim.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 20:47
gönderen Tumay
Bence bir şık daha olmalı böyle ikircikli kalanlar için demeli iki biçimini de taplıyorum demek isteyenler için.Nice olur?

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 21:19
gönderen Bengitaşlarındili
Tansık yazdı:Kardeş dillerden yapılan alıntılar konuyu eksiksiz bir çerçevede ele alıyorsa, bizdeki de elbette onlara uyum sağlamalı. Ama bu örneklerin yanında ''say''ın söz başında kullanılan istisnaları da varsa, karşılığın tutması için o açıdan da değerlendirilebilir.

''Ardında'' seçeneğini oyladım ama bu sözcüğün yapısını henüz kavrayabilmiş değilim.

Kardeş dilleri inelediğimde şunu gördüm, Say ya da sayın ikisi de "her bir" anlamını veriyor. Ancak aralarında küçük bir ayrım var... say daha çok genel adlarla, sayın ise zaman birimleri ile daha çok kullanılma eğiliminde.
ÖZBEKÇE ÖRNEK:
Amerikada to'g'ilgan bola soy Amerikali deb hisoplanadi
(Amerikada doğan her çocuk Amerikalı sayılıyor)

Kun soyin seni ko'rgim kelar.
(Her gün seni göresim geliyor)

Yine gözlemlerime göre say ya da sayın, bütün Türk dillerinde sözün arkasında kullanılma eğiliminde. Henüz söz önünde rastlamadım. Bir ara say sözünün sözün önünde olduğu örneklere rast gelmiştim, ama anladığım kadarıyla onlar anlamda Rusça konuşup Türki dilleri  henüz henüz çözmekte olanlara karşı hiciv, taşlama ve yergi içeren kasti hatalı kullanımlar. Mantıksal açıdan alışageldiğimizin çok tersinde, kabul ediyorum. Ama bu  çağdaş Türk dillerindeki kullanımı. Ölmüş Türk dillerinde nasıl kulanım vardı bilemiyorum. Ama ölmüş Türk dillerinde de şu andaki yapının dışında bir yapı olsaydı, mutlaka yaşatılırdı diye düşünüyorum.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 21:30
gönderen Tansık
Bengitaşlarındili yazdı:say daha çok genel adlarla, sayın ise zaman birimleri ile daha çok kullanılma eğiliminde.


''Sayın''ın bu tahmin ettiğiniz ayrımı, Tuncer Gülensoy'un ''vasıta hali eki'' olarak tanımladığı ''yazın, kışın, güzün, öğlen, demin...'' gibi zaman belirten sözcüklerde kullandığımız ''+n'' ekini almasından(?) kaynaklı olabilir.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 22:14
gönderen Bengitaşlarındili
Tansık yazdı:
Bengitaşlarındili yazdı:say daha çok genel adlarla, sayın ise zaman birimleri ile daha çok kullanılma eğiliminde.


''Sayın''ın bu tahmin ettiğiniz ayrımı, Tuncer Gülensoy'un ''vasıta hali eki'' olarak tanımladığı ''yazın, kışın, güzün, öğlen, demin...'' gibi zaman belirten sözcüklerde kullandığımız ''+n'' ekini almasından(?) kaynaklı olabilir.
Olasılık dahilinde, ancak uzman olmadığım için yine bir yargıda bulunmak istemem.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 04 Kas 2011, 00:21
gönderen ingichka
Özbek Türkçesinde Amerikada tu'g'ilgan bola say(in) Amerikalik deb hisoblanadi (Amerikada doğan her çocuk Amerikalı sayılıyor) yalı bir örneğe hiç rastlamadım. Say(ın) daha çok zaman bildiren sözcüklerin arkasında kullanılıyor. Dahası Türk lehçelerinde her gün + sayın yalı bir kullanım da var. Bunun dışında "günde" (künde / kündö vs.) sözü de her gün anlamında kullanılıyor. Şimdi bu örneğe bakarak +de eki genel olarak "her" anlamı veriyor diyemeyiz. Say(ın) için de aynı yağday söz konusudur.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 18:48
gönderen QONAQ
Saybirəy gibi qullanımlar yanlış ola bilir.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:14
gönderen Tumay
''Saybirey ''sözcüğünü kullanan bir çok forumdaş var.Ayrıca Türkiye Türkçe sine uyan ülküsel bir sözcük.Kullanmak istemeyen kullanmasın.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:18
gönderen Engin
Bu sözcük neden "ülküsel"? Açıklar mısın?

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:25
gönderen Tumay
Çünkü, her uyu değme sözcükleri başa geliyor Türkiye Türkçe sinde.Ayrıca böyle kullanılması tutması açısından daha kolay olacaktır.
Değme gün,Her gün(Günde) kullanımları varken ''gün say'' olmaz.Ayrıca ben en başta halka soralım derken yalnızca bu yerliği kastetmemiştim.Bulunduğumuz illerde bir sormaca yapabiliriz demek istemiştim.Aslında bunu TDK sorabilirsiniz.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:27
gönderen ingichka
Tumay yazdı:Çünkü, her uyu değme sözcükleri başa geliyor Türkiye Türkçe sinde.Ayrıca böyle kullanılması tutması açısından daha kolay olacaktır.
Değme gün,Her gün(Günde) kullanımları varken ''gün say'' olmaz.Ayrıca ben en başta halka soralım derken yalnızca bu yerliği kastetmemiştim.Bulunduğumuz illerde bir sormaca yapabiliriz demek istemiştim.Aslında bunu TDK sorabilirsiniz.
Türk lehçelerinde çoğunlukla zaman bildiren sözlerden sonra geldiği görülen sayın sözünden bozma saybirey yanlıştır.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:31
gönderen Tumay
Dediğim gibi bu sözcüğün nerede kullanılacağına ilboy karar verecek.Onlara danışmamız gerekiyor.Özbek Türkçesi ile Türkiye Türkçesi bir değil elbet.(örnek veriyorum yalnızca).TDK danışabiliriz bunu atlamayın.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:36
gönderen ingichka
Tumay yazdı:Dediğim gibi bu sözcüğün nerede kullanılacağına ilboy karar verecek.Onlara danışmamız gerekiyor.Özbek Türkçesi ile Türkiye Türkçesi bir değil elbet.(örnek veriyorum yalnızca).TDK danışabiliriz bunu atlamayın.
Sözü hem Türk lehçelerinden alacaksınız hem de bizim Türkçemiz onlarınkiyle bir değil diyeceksiniz. Böyle davranışlar ortak Türkçeden uzaklaşmaya yöneliktir.

Ynt: Say, Sayın sözlerinin kullanımı

İletiGönderilme zamanı: 20 Kas 2011, 19:40
gönderen Tumay
Ben ortak Türkçe konusunda sözcüklerin bir sesletimlerin ayrı olması düşüncesindeyim.Apan bu topraklarda kunlar böyle kullanmayı yeğlerse öyle kullanılır.Bu öbür Türk ülkelerini bağlamaz.Ama daha bunların hiç biri gerçekleşmedi.