3. bét (Toplam 3 bét)

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 16 Oca 2019, 13:45
gönderen datadeveb
öñeri bart
litre
DLT'de su içilen bardak, şarap ve benzeri akıcı içeceklerin ölçüsü

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 16 Oca 2019, 14:10
gönderen TürkçeSözlük78
Kullandığımız bardak sözcüğü buradan geliyor. Sanırım günümüzde bard olmalı. Ayrıca bu sözcük ağızlarda su testisi olarak kullanılıyor. Litreye uyar mı, orasını bilemem. Bence benim dolut önerim daha güzel. Litre yerine bart dersek öbür kavramları Türkçeleştirmede sıkıntı yaşarız. Yaşamazsak da, çalışma bittiğinde, çalışmanın öğrenilmesi zorlaşmış olur. Dizgeselleştirilmiş bir çalışma yaparsak (örneğin benim her eyleme -Xt getirmem gibi) bu kavramlar daha kolay öğrenilir.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 16 Oca 2019, 14:40
gönderen datadeveb
Dediklerinizi anlıyorum. Tutumunuz güzel. Sizden örnek alarak bir bakış açısı da ben getireyim. Önceden bir konu gözüme takılmıştı. met sözcüğünü görmüştüm. Önce met adının anlamına bakalım.

met (II)
isim
1. isim Çelik çomak oyununda kullanılan değnek parçası
2. Bu oyunda kullanılan, 10-15 santimetre uzunluğundaki değnek

Bildiğimiz üzere alanlık anlamı veren -rA ekimiz var. iç > içre, taş > taşra

met sözcüğüne -rA eki gelirse metre olur ki bu sözcük anlam ve yapı bakımından Türkçe'ye uyumlu olduğu için korunur. Bunu ellemeye gerek yok. Nedense Fransızca birkaç sözcükte böyle anlam ve yapı uyumu sözcüğe denk geliyorum. Challenge sözcüğü de aklıma gelenlerden biriydi.

Lit diye bir ad var mı bilmem ancak bart sözcüğünü kullanarak da bartra türetimi yapabiliriz

öñeri metre
metre

öñeri bartra
litre


Dolgunluk, doluluk anlamı için tok adını kullanacağım. Ancak -rA ekinin işlevi bu anlama erdirir mi bilemedim.
öñeri tokra
gram


Bu biraz zorlama oldu ama
öñeri ışra
kandela


Yani böyle durumlarda doğabiliyor. Sizin düşüncenizden örneklemeyle böyle bir denge tutturdum diyebilirim. Ancak DLT'deki sözcüğü diriltmekte bence sakınca yok.

Bart, met gibi sözcükleri birim olarak kullanabiliriz bence. Birde yıllardır bilim alanında bu birimler yazılı olduğu için geçişi olanaksız gibi görünür. Yazıyla ve eğitimle yaymak gerekir. Bu da bir bilinç gerektirir. Bilgisayar oyunları gibi oyun alanlarında kullanılabilir. Sözcükler önce kulağa dile alıştırılır sonrası gelir diye düşünüyorum.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 16 Oca 2019, 20:21
gönderen Oktay D.
met sözcüğü Arapça medd (uzatma, uzunluk) sözcüğünden geliyor, Türkçe déğil. Ayrıca niye Fransızca metre'ye beñzetiyoruz karşılığı?

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 16 Oca 2019, 20:44
gönderen datadeveb
Oktay D. yazdı:met sözcüğü Arapça medd (uzatma, uzunluk) sözcüğünden geliyor, Türkçe déğil. Ayrıca niye Fransızca metre'ye beñzetiyoruz karşılığı?


TDK'da Arapça olduğuna yönelik belirtme yapılmamış. Çelik çomak oyunundaki çubuğun adı met olduğundan bu sözcükten şöyle bir çıkarım yaptım. İç > içre (iç alan) oluyorsa. met > metre de met alanı olur. Bu da birim olarak kullanılabilir diye düşündüm. Benzetmek zorunluluğunda değiliz yapısı kuralları Türkçeye uyuyor diye önerdim o kısımı. Metrenin kökü met olarak gösterilebilir diye. Ama çubuğun adı Arapça anlamdan türemişse yapılacak bi şey yok.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 17 Oca 2019, 11:28
gönderen Oktay D.
metre'niñ kökeni belli. Bir savda bulunmadan öñce var olan açıklamayı bilimsel olarak çürütmeñiz, anca ondan soñra savıñızı sunmañız gérekir. Yoksa herkes bir şey sallar, ortalık bilgi kirliliğiyle doluşur.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 17 Oca 2019, 12:39
gönderen datadeveb
Yazdıklarım niye köken savunmasına dönüştü anlamadım. Ben met sözcünden dolayı metre sözcüğünün dilimizde yapısal ve anlamsal olarak örtüştüğünü düşündüğümden ellemeye gerek duymamıştım. Ancak met Arapça kökenlidir savını attınız. Tdk böyle tanı yapmamış. Orada bir kuşku doğuyor.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 17 Oca 2019, 12:59
gönderen TürkçeSözlük78
Bu sözcüklere anladığım kadarıyla TDK'den bakıyorsunuz. Bu güzel, hoş da, TDK'nin kökenbilim sözlüğüne baktığınıza emin misiniz? TDK kökenbilim konusunda bakılacak bir kaynak değildir. Genellikle kökenleme yapmaktan kaçınıp çoğu yeri boş bırakır onlar. Kökenbilim konusunda TDK'ye bakmayın, Nişanyan'a, Gülensoy'a veya Kubbealtı'na bakın.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 18 Nis 2020, 00:43
gönderen ulduzéver
Métre için kulaç öñerisi güzel, çağrışımlı.
Ancak sayılarıñ kullanımı üzerine tartışmayı géñişletmek isterim. yüzdekulaçıñ santimétre añlamına geldiğini sanmıyorum. Nitekim "yüzde métre" dénince "métreniñ yüzde biri" añlamına gelmez, biñde x x'iñ biñde biri olmaz.
Sayılarıñ kullanımı için başka yöntemler déñemeliyiz.
Bir de gram, kilogram sözcükleriniñ her birini ayrı ayrı sözcüklerle karşılamamız iyi olur diye düşünüyorum. Niyekim géñelde 1 kilogram yérine 1000 gram dénilmez, bir de gram yérine [örneğin] çekirdek, kilogram yérine ise biñçekirdek dérsek, biñ kilogram için biñ biñçekirdek démek géreğinde kalacağız, güzel olmuyor.

Belkim
Çekirdek = gram
Çekit = kilogram
daha iyi olabilir.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 18 Nis 2020, 13:41
gönderen Türkeröz
https://www.matematiksel.org/dunyanin-e ... -hikayesi/

http://www.gunceltarih.org/2013/06/kilo ... imsel.html

https://tr.euronews.com/2018/11/18/metr ... -degisiyor


Uzunluk ve ağırlık birimlerini boyutu nerde olursa olsun değişmeyen, değişik olmayan nesneye göre bulmalıyız.

Ynt: ölçme birimleri

İletiGönderilme zamanı: 24 Haz 2020, 22:44
gönderen datadeveb
öñeri içem
litre


içir- > içrim
iç- > içim

bunlar da doğru olabilir... Hangisi olacağını tartışmak gerek.