Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

nüfuz

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

nüfuz

İletigönderen birtancazin_ » 30 Tem 2014, 12:03

Çoğurtmak. Nüfuz etmek
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 36

Re: nüfuz

İletigönderen Sinekkaydi2 » 06 Kas 2014, 21:05

Aslında "işlemek,içine işlemek" nüfûz etmek demek.Ancak bu kökü fazlasıyla kullanmışız.Buradan bir sözcük çıkar mı bilemiyorum.
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: nüfuz

İletigönderen Oktay D. » 06 Kas 2014, 21:31

Tıpkı ȫg "düşünce" > öğre-n-/-t- "düşünceye sevk olunmak/etmek; öğren/tmek" sözcüğünde olduğu gibi:


> içre- "içe sevk olmak, nüfuz etmek"
~ içren- "içe sevk olunmak, nüfuz etmek"
~ içret- "içe sevk etmek, nüfuz ettirmek",
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6140

Re: nüfuz

İletigönderen Sinekkaydi2 » 06 Kas 2014, 21:35

Hazırda var mı bu sözcük yoksa sizin öneriniz mi?
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: nüfuz

İletigönderen Oktay D. » 06 Kas 2014, 21:38

Söylemeyi unutmuşum, geçiriñ :) Benim demin düşündüğüm bir öneri. Daha öncesine bile dayanmıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6140

Re: nüfuz

İletigönderen bensay » 06 Kas 2014, 22:41

Daha öncede belirtildiği üzere "nüfuz etmek" için "içe/içine işlemek" olarak iki sözcüklü bir karşılık var. "İçremek" bunu tek sözcüğe indirebilecek iyi bir öneri bence. Öğrenme'yi bir bilgiyi usa işleme olarak düşünmek esemeli; bu bağlamda, içreme'yi de içe işleme olarak düşünmemek için bir neden yok, kullanılan ek işlev/anlam açısından uygun görünüyor.

Nüfuz için kimi kaynaklarda şunlar var:

TDK GTS: 1. İçe geçme. 2. Söz geçirme, güçlü olma, erk.
TDK 1978 ÖK: 1. İçine geçme, sinme. 2. Sözü geçerlik.
Kanıbir Kılavuzu: 1. Sinme. 2. Etkinlik

Bu arada ben tüm bu sözlerden ayrı bir sözcük denemesinde de bulunmuşum: "erişinti".

erişmek
< ET erüşmek: erişmek; ulaşmak; şakalaşmak; birine takılmak. || eli erişmek: eli ulaşmak; gücü yetmek

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 3

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3166
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1851

Re: nüfuz

İletigönderen Sinekkaydi2 » 06 Kas 2014, 22:45

"Kanıbir Kılavuzu: 1. Sinme. 2. Etkinlik"
"Sinmek" gelmemiş aklımıza,çok yerinde.

'Peki "nüfuzlu" nedir?' diye soracaktım ama,

nüfuzlu
sf. 1. Sözü geçer, istediğini yaptıran, erkli: “Mülkiyeden çıktıktan sonra Avrupa'ya kaçmış fakat nüfuzlulardan birinin aracılığıyla İstanbul'a dönmüştü.” -R. H. Karay. 2. Makamı yüksek, kademesi üst: “Arkadaşlarının nüfuzlu yerlerde bulunmasına karşın o hep kenarda kalmayı yeğledi.” -H. Taner.

Güncel Türkçe Sözlük

Sözü geçer veya daha iyisi sözügeçen.
  • 5

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: nüfuz

İletigönderen Oktay D. » 06 Kas 2014, 23:22

sözü geçen, sözü geçer, vb. sözleri zaten kullanıyoruz. Bu sözü bitişik yazmamalıyız çünkü bir ses değişimi veya añlam değişimi olmayan söz öbekleri ayrık yazılır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6140

Re: nüfuz

İletigönderen M.calli » 07 Kas 2014, 12:09

nüfuz etmek =sinmek

nüfuz =güç

nüfuzlu =güçlü / etkin

gibi olmaz mı ?
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Re: nüfuz

İletigönderen Sinekkaydi2 » 07 Kas 2014, 17:56

M.calli yazdı:nüfuz etmek =sinmek

nüfuz =güç

nüfuzlu =güçlü / etkin

gibi olmaz mı ?


Olur tabii,öyledir de ancak ,Nüfuzlu birine çatmak. derkenki gibi bir cümlede "sözü geçen" daha uygun düşüyor.
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: nüfuz

İletigönderen Oktay D. » 07 Kas 2014, 18:02

Nüfuzlu, güçlü'den daha farklı bence. Çünkü "güçlü" denince ne añlamda bir gücü olduğu hiç çağrışım yapmıyor. Oysa nüfuzlu denince "bağlantılarını kendi amaçları doğrultusunda kullanabilme" gücü kast edilmiş olunuyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6140

Re: nüfuz

İletigönderen Sinekkaydi2 » 07 Kas 2014, 18:43

Oktay D. yazdı:Nüfuzlu, güçlü'den daha farklı bence. Çünkü "güçlü" denince ne añlamda bir gücü olduğu hiç çağrışım yapmıyor. Oysa nüfuzlu denince "bağlantılarını kendi amaçları doğrultusunda kullanabilme" gücü kast edilmiş olunuyor.


Doğrudur.Bu "tanıdığı olan,bağlantıları olan" anlamını verecek bir söz vardır mutlakâ.Düşünelim biraz.

: )
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: nüfuz

İletigönderen bensay » 07 Kas 2014, 19:34

Evet var:

erkli
sf. Erki olan, nüfuzlu, muktedir, kadir.

Güncel Türkçe Sözlük
  • 8

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3166
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1851

Ynt: nüfuz

İletigönderen kutlugbeg » 01 Nis 2021, 15:13

Esen ola. Yunus Emre'nin bir koşusundan[1]:

"Ne dér isem yortum yürür, elümde fermān tutarum"

Angın[2] yort sözü "yürüme gücü, hüküm, nüfuz, söz géçirme" añlamında işlenmiştir. Ayrıca tarama sözlüğünde de bu sözü bulabilirsiñiz.

Yürü- éyleminden ad türeten -(X)t eki ile türetilmiş gibi görülüyor. Sözün donduğunu var sayarsak günümüze

öñeri yort
yürüme gücü, nüfuz, hüküm


olarak alabiliriz. Günümüze uyarlarsak yörüt, yürüt azı[3] yört, yürt biçimlerinde işletebileceğimizi sanıyorum.

öñeri yörüt, yürüt
yürüme gücü, nüfuz, hüküm


Yañlışım olduysa géçiriñiz.

[1] şiir = koşu < koş- "söz dizmek, şiir yazmak, ..."

[2] angın = anılmış, bahsi geçen, zikredilen

[3] azı = ya da
  • 5

kutlugbeg
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 41
Katılım: 27 Şub 2021, 16:35
Değerleme: 29


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 25 konuk

cron
Reputation System ©'