Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

af, affetmek, bağışlamak

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen Oktay D. » 19 May 2014, 22:28

Tek bildiğim geçir- "affetmek" sözcüğü ancak pek bilinip añlaşılmıyor. Yiñe de yaymaya çalışmakta yarar var.

Onuñ dışında
vérge- "affetmek"
diye bir eylem türetilebilir. Buradaki -gA- eki (*) Eski Türkçede -r- yaninda -kA- olur , etkenlik çatı ekidir, yani edilgenliğiñ tersi: -gA- eki.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 17 Kas 2014, 16:02 tarihinde düzenlendi, toplamda 6 kéz düzenlendi.
Gérekçe: Başlık birleştirildi
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen bensay » 17 Kas 2014, 15:07

"Af, affetme" karşılığı olarak genelde "bağışlama" sözcüğü önerilir. Öte yandan bir bölüm kaynakta ise bu karşılıktaki "bağış" sözcüğü "bahşiş" sözcüğüne dayandırılır. Benim çürütebileceğim bir sav değil. Ayrıca "yarlıgama" sözcüğü var ki bu "Tanrının kulunu bağışlaması, kulun Tanrıdan bağışlanma dilemesi" türünden daha özel bir anlam edinmiş durumda. Yine de kullar arası ilişkilerde de kullanılması düşünülebilir.

Öte yandan, yerlikte "affedersiniz, bağışlayınız" anlamında kullanılan bir "geçiriniz" sözcüğü var, ilk okuduğumda "kaydediniz" olarak anladım. TDK GTS'ye baktım, tükel 17 anlam yazmış, içinde affetmekle ilgili bir nen geçmiyor. Günümüz T.Türkçesinde çağrışım açısından sorunlu bulsam da işte öğrendik kullanalım desem "geçir-" eyleminden "af, affetme, bağışlama" anlamında kullanılabilecek bir sözcük ne olabilir?
  • 2

En soñ Oktay D. tarafından 17 Kas 2014, 15:57 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: Başlık değişimi
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2856
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1419

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen Türkeröz » 17 Kas 2014, 15:19

Bununla ilgili unut- eylemi üzerinde düşünüyorum.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 17 Kas 2014, 15:57 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: Başlık değişimi
Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2992
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 555

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen Oktay D. » 17 Kas 2014, 15:52

geçir- "affetmek" ve yalıgamak başlığındaki tartışmaları anımsatayım.

Bu başlık, yukarıdaki ilk ileti ile birleştirilmiştir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen bensay » 17 Kas 2014, 16:07

"Donation/hibe" anlamında bağışlamak için evet "ver-" kökü üzerinden gidilebilir. Bir suçu bağışlamak/affetmek için eski aşağı/olumsuz durumu olumlu nitelikte ortadan kaldıran, yok eden bir durumu anlatabilecek başka bir kök bulmak gerek bence, ne bileyim şu kıpı usuma gelen kök "sil-". Nitekim "vergi borçlarının silinmesi" türü kullanımlar vardır. Öte yandan yarlıgamak'ın kullanım alanını genişletebilirsek tek bir sözcük de yeterli olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2856
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1419

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen M.calli » 17 Kas 2014, 19:08

yarlıgamak sözcüğünü görünce yargılamak geldi belki yargılamayınız sözcüğünü kullanabiliriz ceza vermeyiniz (afediniz/bağışlayınız)
  • 2

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen Oktay D. » 17 Kas 2014, 22:10

Belki de buradan yola çıkara:
yargısızla- "yargısız bırakmak, affetmek"
olabilir mi?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen bensay » 17 Kas 2014, 23:58

İşte imece bu, "yarlıgamak"tan birazda erkin serbest çağrışım yöntemiyle M.calli ile başladı süreç yargısızla- diye bir sonuç verdi. Bence güzel, beğendim. Ancak doğrudan değil de dolaylı, değişnel mecaz/mecazi (örnek sözcükler: bitnel, değnel) bir anlamlandırmaya dayandığı için sorun yaşar mıyız bilmiyorum, bunu da kullanımla görebiliriz.
  • 0

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2856
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1419

Re: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen bensay » 19 Kas 2014, 17:12

Bugün bu konuda usuma düşen bir uslamlamayı üleşmek istiyorum sizlerle. Af bir tür muaflıktır, işlenen suçun cezasından çıkarılan yasa ile muaf tutulmadır. Nitekim "muaf" sözcüğü "bağışık", "muafiyet" sözcüğü "bağışıklık" olarak başarılı bir biçimde özleştirilmiştir. Buradan esinle "af" için "bağışıntı" diyebiliriz diye düşündüm. Böyle bir karşılık af/özür dilemelerde de kullanılabilir. Ancak, işteş yapılı sözcüğe dönüşlü yapıda bir ekin ulanıp ulanamayacağı konusunda kuşkularım var, bk. "Çatı eklerinde Birikişme" konusu. Ulanamıyorsa "bağışıt" ek seçenek olabilir. Bu sözcük 1978 TDK ÖK'de "özür" karşılığı olarak önerilmiş.

bağışık
sf. hlk. 1. Herhangi bir ödevin veya yükümlülüğün dışında kalan, muaf. 2. tıp Bazı mikroplara karşı aşı veya doğal yolla direnç kazanmış olan: Çiçek aşısı, çiçek hastalığına karşı insanı bağışık kılar.

Güncel Türkçe Sözlük

muafiyet
bk. bağışıklık

BSTS / İktisat Terimleri Sözlüğü 2004
  • 3

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2856
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1419

Ynt: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen ulduzéver » 08 Haz 2017, 18:47

bence bağışlamak bagırsa- "merhamet etmek" eylemiyle ilgili olabilir. ETye farsça bexş (bağış) ve bexşîd- (bağışlamak) sözcüğünden geldiği, biraz zorlama sav oluyor.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650

Ynt: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen birtancazin » 08 Haz 2017, 22:03

İhsan, hediye anlamıyla bahşiş, bahşetmek biçiminde geliştiği kuşkusuz bence,
Affetmek anlamını kazanması tutarsız diyemeyiz
Nitekim bahş... Ağızlarda bağış olmuş,_lamak ise dil devrimi döneminde geliştirilmiş dolayısıyla kökü bakımından bu eylem türkçe değildir, kendi diline uyarlayan toplumun dilinden genişletilmiştir.
Böylelikle dilimizde ayrı anlamlar bağış ve bahiş oluşmuştur..

Bağırsamak... Bağır kökünden bağrına basmak ile mi ilişkili açabilir misiniz...

Bahş.. İhsan hediye,
Af... Silmek gidermek anlamlarından türetilmiştir.

Eski türkçede BÖKTEK. Lütuf, ihsan demektir.
Böğdemek... İhsan etmek, lütufta bulunmak
Böğdecen... Lütufkar, ihsanı bol, latif
Böğdem... Lütuf, ihsan
Böğdek..bahşedilmiş olan
Böğdey... Af, bağışlama
Çok afedersiniz.... Çok böğdey dilerim.

Geçirmek, geçirip koymak haklı olarak bize gülünç gelen Türkistan söyleyişidir ancak geçiştirmek bizim de aynı anlamla düşünerek kullandığımız bir biçimdir, ancak ayrımı önemseme, dikkate alma, bırak gitsin gibi bir durum. Dolayısıyla bu söz korunurken geçirip koyunuz kulllanmak uygun olmaz isteseniz de bu yurdum insanı bu sözü benimsemez.

Geçiştirmek... Önemsememek dikkate almadan etkisinden uzaklaşmak
Böğdey.... Af, bağışlama
Böğdey dilemek.. Özür dilemek, af dilemek

Böğdey... Uyarlamadır
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: af, affetmek, bağışlamak

İletigönderen Yiğit98 » 28 Ağu 2019, 11:15

Bağışlamak> Köken Açıklaması: << ETü baġışla- ihsan etmek < Fa/OFa baχş ihsan, hediye +lA-

Alıntı: http://www.turkcenindirilisi.com
https://www.turkcenindirilisi.com/sozlu ... s1031.html

Tumay yazdı:Esenlikler;
Öncelikle ''Bağışlamak'' Farsça bir sözcük değildir.Kesinlikle ''Türkçe'' bir sözcüktür. Farsi arkadaşlarım bana bu konuda çok yardımcı oldular.


yarlıgamak için
Oktay D. yazdı:Dar aŋlamı dini terim olarak geçiyor ancak tümüyle "affetmek" aŋlamına getirilebilir. Ne de olsa kökeni yar- "yargıda bulunmak" sözcüğüyle ilişkilidir.



Yanlışım varsa düzeltin:

Affetmek: Bağışlamak, yarlıgamak, geçirmek

Affediniz: Bağışlayınız, Yarlıgayınız, Geçiriniz
  • 0

Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 162
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 68


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot], MSN [Bot] ve 9 konuk

Reputation System ©'