Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

totoloji

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

totoloji

İletigönderen YEB » 16 May 2015, 23:47

totoloji: mantıkta öznesiyle yüklemi aynı içeriğe sahip olan önerme. (Nişanyan)

eşsöz: totoloji (Felsefe Terimleri Sözlüğü)

öñeri sözdeş
totoloji


Biri totoloji mi dédi? 8)
  • 0

"Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur."
- Gâzi Mustafa Kemâl ATATÜRK
Üyelik görseli
YEB
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 221
Katılım: 28 Ara 2014, 21:16
Değerleme: 308

Ynt: totoloji

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 17 Oca 2020, 21:34

Ali Nesin'in "Önermeler Mantığı" adlı betiğinde geçen bir sözcük:

öñeri Hepdoğru
Totoloji


Bu sözcük tüm betik boyunca kullanılıyor ve totoloji sözcüğüne yalnız hepdoğrunun anlamı tanımlanırken ayraç içinde rastlanıyor.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1664
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1037

Ynt: totoloji

İletigönderen bensay » 17 Oca 2020, 21:54

"hepdoğru" gerçekte güzel karşılık gibi duruyor, ancak, tümüyle türkçeden değil, yaşayan türkçeden bir karşılık gibi, hep'in kökeni farsça "hem" gibi. sözcüğün doğrudan çevirisi daha önce de belirtilmiş olduğu üzere "eşsöz", yadırgısı yabancısı olduğum bir konu olmakla birlikte totolojinin tersi "çelişki/çelişme" ise totoloji için çelişmezlik denebilir mi bilmem?
  • 0

En soñ bensay tarafından 17 Oca 2020, 22:43 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Ynt: totoloji

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 17 Oca 2020, 22:31

Evet dediğiniz gibi totolojinin tam tersi çelişki oluyor. Ancak, özellikle mantıkta değilleme diye bir şey olduğundan (bir önermenin olumsuzunu almak) genellikle (matematiksel) mantığın özünde bulunan kavramları böyle türetmek biraz sıkıntılara ya da basitçe iletişimde verimsizleştirimlere neden olabilir. O yüzden totolojiye çelişkisiz/çelişmeyen demekte bir sıkıntı olmasa da pek bilemedim.

Mantıkta (ya da en azından sözünü ettiğim betikte) totoloji basitçe şudur: her koşulda doğru olan bir önerme. Örneğin bir önermenin değilini ' (kesme imi) ile gösterdiğimizi varsayalım.

Bu durumda şöyle bir önerme bir hepdoğru olacaktır: (p V p').
Burada "V" simgesi veyâ bağlacıdır. Veyâ bağlacında doğruluğun sağlanması için veyâ bağlacına "bağlanmış" önermelerin en az birisinin doğru olması gerekmektedir. Burada p≡0 da alsak (0 V 1)≡1, p≡1 de alsak (1 V 0)≡1 çıkar. Bu yüzden bu önerme bir totolojidir.

Kısacası çelişmez demek biraz garip gibi geliyor (en azından bana) çünkü ortada çelişmemezlikten çok her durumda doğruluğu sağlamak var. Bu belki de betikte hepdoğru sözcüğünün kullanılmasından dolayı benden kaynaklanıyordur ancak pek bilemedim.

Ayrıca eklemek isterim ki yukarıdaki "eşsöz" sözcüğü felsefedeki anlamı için önerilmiş. Mantığın bir sürü türü vardır. Bunlardan en önemlileri matematiksel mantık ve felsefî mantıktır. Bu mantıkların birbirinden farklı bir sürü şeyleri vardır. Eşsöz sözcüğü matematiksel mantıkta asla kullanılamaz örneğin. Çünkü matematiksel mantıkta "tümceler" değil önermeler vardır. Matematiksel mantıkta şöyle önermeler olabilir: "Benim boyum 1.70'den uzun ise yârın yangın çıkar.". Böyle önermelerin olabiliyor olmasının nedeni matematiksel mantıkta önermelerin anlamlarının önemsiz olmasıdır. Matematiksel mantıkta anlama gram önem verilmez ve önemsenen tek nen bağlaçlar, varıtlar (teoremler) ve kanıtlar vb. dir. Burada "boyum 1.70'den uzun" önermesine p, "yârın yangın çıkar" önermesi q dersek bu önerme p->q (p ise q) diye yazılabilir ve bunda hiçbir sakınca yoktur. Benim boyumun yangınla ilgisinin olmaması bu önermelerin bağını bozmaz.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1664
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1037

Ynt: totoloji

İletigönderen bensay » 17 Oca 2020, 22:50

anlaşılırlık açısından karşılıkta "doğru" sözcüğünün geçiyor olması gerekli, özünçlüsün haklısın
  • 1

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Ynt: totoloji

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Oca 2020, 15:02

Belki şunu düşünebiliriz:

öñeri Süreklidoğru
totoloji (matematik)


ya da çok önceden ürettiğim (o zaman başka bir anlama karşılık geldiğini düşündüğüm) şu sözcüğü de kullanabiliriz:

öñeri Doğrulam
totoloji (matematik)
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1664
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1037

Ynt: totoloji

İletigönderen Oktay D. » 19 Oca 2020, 22:00

bensay yazdı:"hepdoğru" gerçekte güzel karşılık gibi duruyor, ancak, tümüyle türkçeden değil, yaşayan türkçeden bir karşılık gibi, hep'in kökeni farsça "hem" gibi.

Köken Tartışmaları'ndaki hep başlığında bu sözcüğüñ Türkçe köp (çok, hep) sözcüğünden geldiğini tartışmıştık.

Ali Nesin'iñ karşılığı kavramsal açıdan çok isabetli bence. Yine de belki
öñeri özdoğru
totoloji

düşünülebilir. Çünkü totolojiler özü géreği doğrudurlar, örneğin kendini tanımlayan tanımlar gibi: "para paradır", veya değişkeninden bağımsız olan önermeler gibi: "Bugün yemek ya vardır ya yoktur".

Yine de hepdoğru daha güzel vériyor.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: totoloji

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 19 Oca 2020, 22:11

Adlaşmış önad kullanmaya yönelerekten sizin önerinizi yeniden düzenliyorum:

öñeri Özüdoğru
Totoloji
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1664
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1037


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 8 konuk

cron
Reputation System ©'