Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

sabır

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: sabır

İletigönderen bensay » 12 Eyl 2018, 22:24

evet, çıdam öyle bir sezgiden türemiş, ancak dillerde sözcükler kimileyin özdeş sezgiye dayanabilmekle birlikte kimileyin de ayrı sezgilere dayanmakta biliyorsun, ben yalnızca sabır sözcüğünün bizdeki anlam içeriği açısından Moğolca sözcüğün bizdeki denginin karşılık türetmeye uygun olmadığını belirttim, yaptığın bilgilendirme çok yararlıydı, sağ ol.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

Ynt: sabır

İletigönderen Oktay D. » 12 Eyl 2018, 23:30

Bu arada çıdam sözcüğü Moğolcada değil Türkçedeyken o añlamı alıyor (Çuvaşça çăt- sabretmek, Çağatayca çida- sabretmek), Moğolcada çidam yok, çida- var, onuñ da añlamı "yapabilmek, çaba göstermek" démek.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7907
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4444

Ynt: sabır

İletigönderen bensay » 13 Eyl 2018, 09:02

ilginç, o dönemler "sabır" kavramı savaşıma, uğraşıma, çaba göstermeye uygunmuş demek ki, günümüzde gıdım uygunluk içermiyor, bir olasılık, bugünkü anlam içeriği islamiyette kutgizemciliğin/tasavvufun etkisiyle gelişmiş olabilir?
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

Ynt: sabır

İletigönderen Oktay D. » 13 Eyl 2018, 11:03

ser- sözcüğünü inceliyordum. "yaymak" añlamındaki ser- ile "sabretmek" añlamındaki ser- arasında nasıl bir bağ var çözemedim.

Starostin ve yazardaşları bu añlam bağını geçişli-geçişsiz ayrımına dayandırarak "serilmek > hareketsiz kalmak" diye açıklama girişiminde bulunmuş ancak burada geçişsizlikten çok, édilgenlik olmuş oldu. seril- sözcüğü "sabretmek" añlamında olsaydı olurdu, ancak déğil.

Bir de "sabretmek" añlamı Eski Türkçe iken "yaymak" añlamı 11.yy'dan bériye görülmeye başlanıyor. Çağdaş Türkçelerde yalñızca "yaymak" añlamı görülüyor.

Öte yandan Eski Türkçede töz- "sabretmek" sözcüğünü buldum. Türkmenistan'da, Azerbaycan'da ve Anadolu'da döz- olarak bulunuyor. Kurallı olarak ö/o > ü/u dönüşümü geçiren Tatarcada tüz- ve Başkırcada tüδ- biçiminde olduğundan köküñ aslınıñ /ö/ ile olduğu kesinleşiyor. Kazakça/Nogayca/Karayca töz- biçiminde. Oyratçada tüzünük sözcüğü "sabır" démekmiş, bizde dözünük olarak uyarlanırdı. Kurallı olarak z yérine r bulunan Çuvaşçada sözcük öz olarak bulunmamasına karşın (yine de Tatarcadan Çuvaşçaya tüs- olarak alınmış) Eski Çuvaşçadan Macarcaya tür- olarak geçmiş.

Düşünceme göre bu sözcük töz sözcüğüyle köktaş. İkisi de *- (dayamak, tutmak?) diye bir kökten geliyor olmalı. Böylece töz sözcüğü "dayanma nesnesi, temel" añlamını alırken *tör- (veya *töri-) eylemi de "dayanmak" démek oldu. Bir de töşe- > döşe- (dayamak) var, zaten daya- döşe- ikilisi halen kullanılır. Ayrıca töle- > döle- "sakin olmak" sözcüğü bulunuyor, Türkiye'de çokça dölek "sakin" soyadı bulunur.

döz-
sabretmek

dözünük
sabır
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7907
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4444

Ynt: sabır

İletigönderen bensay » 13 Eyl 2018, 11:52

önerilerde bir yanlışlık var gibi, "dözünük" sabırlı olamalı değil mi? yalnız, sokaktaki yurttaşın anlaması açısından bir yad dil sözcükten pek bir ayrımı yok bu sözcüklerin, "bu, bu demek" diye çağrışımsız bellemlemeleri gerekiyor, dahası benim bile ^-^ bu yazdıklarım çalışmanızın değerini azaltmıyor bilesiniz.
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

Ynt: sabır

İletigönderen Oktay D. » 13 Eyl 2018, 13:43

Evet, yañlış yazmışım, sabırlı olacaktı. Sağ oluñ.
dözünük
sabırlı
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7907
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4444

Ynt: sabır

İletigönderen Dewlet-i Osmani » 15 Eyl 2018, 22:31

Özümce dayanç yériňe dayanış, dayanma sözleri daha iyi olur.
  • 0

Dewlet-i Osmani
Oğuzhan Moroğlu
İlgili
İlgili
 
İleti: 14
Katılım: 06 Mar 2018, 19:42
Değerleme: 4

Ynt: sabır

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 16 Eyl 2018, 00:03

Dewlet-i Osmani yazdı:Özümce dayanç yériňe dayanış, dayanma sözleri daha iyi olur.


Dayanç sözcüğünü Farsça (?) "destek" sözcüğü yerine kullanıyorlar diye biliyorum.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 844
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 559

Ynt: sabır

İletigönderen datadeveb » 17 Eyl 2018, 18:39

Tümcelerden yola çıkarak önerim şöyle.

bek
sabır


"Sabret gelecek beklediğin."
"Bek et gelecek beklediğin."
"Bekle gelecek beklediğin."

"Bu işe sabır gerekir."
"Bu işe bek (veya bu kökten türetilen sözcükler) gerekir."
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 871
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 535

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot], Google [Bot] ve 7 konuk

Reputation System ©'