Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

asker

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: asker

İletigönderen fankibiber » 29 Haz 2011, 12:40

Süer sözcüğü uzun yıllardır kullanılıyor. Bir çok soyadında bu kullanımı görmek mümkün.
  • 0

Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Ynt: asker

İletigönderen Yérbey » 29 Haz 2011, 13:34

fankibiber yazdı:Süer sözcüğü uzun yıllardır kullanılıyor. Bir çok soyadında bu kullanımı görmek mümkün.



Buna artı olarak Pendik/Kaynarca'da Süer sözcüğünü sokak adı olarak vermişler..
  • 0

- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 477
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 53

Ynt: asker

İletigönderen fankibiber » 29 Haz 2011, 15:08

Yérbey yazdı:
fankibiber yazdı:Süer sözcüğü uzun yıllardır kullanılıyor. Bir çok soyadında bu kullanımı görmek mümkün.



Buna artı olarak Pendik/Kaynarca'da Süer sözcüğünü sokak adı olarak vermişler..


Ek olarak Samsun'un en çok bilinen apartmanlarından birinin adı da Süer.
  • 0

Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Ynt: asker

İletigönderen Toygun » 29 Haz 2011, 21:32

fankibiber yazdı:Süer sözcüğü uzun yıllardır kullanılıyor. Bir çok soyadında bu kullanımı görmek mümkün.



Asker anlamındaki süer sözcüğünü Cemal Mıhçıoğlu türetmiştir.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5282
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1298

Ynt: asker

İletigönderen Oktay D. » 30 Haz 2011, 04:35

subay, subaşı sözcüklerindeki /su/ parçası da özünde .
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Ynt: asker

İletigönderen Kutluay » 30 Haz 2011, 17:08

Niye yalnızca 'sü' olarak diriltmeye çalışmıyoruz?

sü, (su I)   
1. Asker, çeri, leşker. 2. Güç, kuvvet.
Tarama Sözlüğü 1971

Böylece yeni sözcük türetme olanağımız da artmış olur. Örneğin 'strategy' sözcüğü için karşılık bulunabilir: sülemek?
  • 2

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 18

Ynt: asker

İletigönderen Oktay D. » 30 Haz 2011, 17:11

Neden daha bilindik olan çeri değil peki? :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Ynt: asker

İletigönderen Tözkoparan » 30 Haz 2011, 21:13

Karşılanacak kavram mı yok ki? Hepsi kendi yerini doldurur.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: asker

İletigönderen fankibiber » 30 Haz 2011, 23:15

Oktay D. yazdı:Neden daha bilindik olan çeri değil peki? :)


Çeri bence "militan" tarzı bir kullanım için daha uygun. Yeniçeri denince de hepimizin usuna özel süerler gelmiyor muydu?

Çeri sözcüğünün kökeni nedir bu arada? Bir de Türklerin Dili betiğinde çerig için Moğolca diye söz ediliyordu sanırım.

Ek olarak bir sözcük daha:

Askeri: Süel

Kaynak Ali Püsküllüoğlu : Öz Türkçe Sözlük
  • 2

Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Ynt: asker

İletigönderen Tansık » 01 Tem 2011, 00:06

Kutluay yazdı:Böylece yeni sözcük türetme olanağımız da artmış olur. Örneğin 'strategy' sözcüğü için karşılık bulunabilir: sülemek?


''Sülemek'' Orhun Anıtlarında ''ordu sevk etmek'' manasında kullanılır.
  • 2

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: asker

İletigönderen Kutluay » 01 Tem 2011, 01:05

İşin doğrusu birkaç türetim yaptım beğenmeyince de bildiğimiz sözcüğü yazdım. 'Strategy' Grekçe "multitude, army (ordu), expedition (sevk, sefer)" anlamına gelen 'stratos' sözcüğünden gelmekteymiş:

http://www.etymonline.com/index.php?term=strategy.

İki sesli böylesine önemli bir kökümüz varken bir daha düşünmeliyiz derim. Sonradan ekleri bindirdikçe sözcüklerimiz uzuyor da uzuyor...

Çeri uygun değildir demiyorum, 'çeri' ile 'sü' diye iki farklı sözcük var ise ayrı ayrı kavramları karşıladıkları için vardır demek istiyorum...

...

Süel (askeri) güzelmiş.
  • 0

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 18

Ynt: asker

İletigönderen Oktay D. » 01 Tem 2011, 02:33

süel nasıl bir kökene sahiptir? Baŋa yaŋlış geliyor, ünlü ile biten sözcüğe ünlü iel başlayan ek mi gelmiş?

süŋgü sözcüğünün kökü olan süŋ-/süŋü- eyleminden süŋül "askerî" denebilir. Ayrıca çerilik "askeriye" ve çerisel "askerî" de denebilir.

Osmanlıda "ordu" aŋlamında kullanılırdı ve Osmanlı öncesi dönemden kalma bir kullanımdı (Göktürklere kadar gider). Bunun yanında çeri sözcüğü (asker sözcüğü girmeden önce) kullanılırken sonradan kurulan devşirme ordunun erlerine yeŋiçeri dendi. O yüzden "çeri" sözcüğünü "yeŋiçeri" sözcüğüyle doğrudan bağdaştırmayalım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Ynt: asker

İletigönderen Kutluay » 27 Ağu 2011, 21:41

Koşun, goşun: asker, ordu.
TDK Moğolca demiş (koşigun).

Sözcük koş- kökünden türemiş olabilir diyerek bu eylemle ilgili bir alıntı paylaşıyorum:

''Oğuzların ve Batı Türklerinin tercihi olan ko-n fiilinde karşılıklı alış veriş söz konusu değilken, Doğu Türklerinin benimsediği ko-ş fiilinde işteşlik, birliktelik görülmektedir. Anlam olarak da, koşulmak fiili, birlikte bir  şeyler paylaşmak, aynı yöne bakmak, kader birliği yapmak gibi bir çok fikri içinde barındırmaktadır: "koşmak" fiili Türkçe sözlükte şöyle ele alınmaktadır:
“koşmak (I) 38:1.Birlikte iş görmesi için bir  şeyi başka birinin  yanına katmak, tefrik etmek 2.Hayvanı çekeceği şeye bağlamak (atları arabaya koşmak) 3. -i (çekilecek şeyi) hayvan bağlayarak hazırlamak. 4.sürmek:şart koşmak
koş-mak 39: 1.yakıştırmak, eklemek, katmak, yüklemek  eşanl. isnad etmek, zannetmek, izafe etmek   2.Birlikte göndermek, yanına katmak, arkadaş olarak vermek eşanl. terfik etmek 3. Hayvanı araba, saban vb. ne takmak, bağlamak 4.  Arabayı hazırlamak, hazır hale getirmek 5. Düzenlemek, düzenli hale getirmek eşanl. tertip etmek, tanzim etmek 6. İleri sürmek, bir şeyin geerçekleşmesinin başka bir şeye bağlamak: şart  koşmak 7.  Birine yapması için bir iş vermek, yüklemek: işe koşmak anlamlarına gelen,oldukça zengin ifade gücüne sahip bir fiildir.''

http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi ... 29-138.pdf

Çeri ile çok güzel ancak bu sözcükteki anlam da çok derin. Benzer bir türetim yapılabilir mi?


Yukarıdaki köprüden son bir alıntı daha:

"konmak"  eylemi, belki  de daima  gözünü Batıya diken, yeni yerler keşfetme sevdasında olan Oğuzlar için daha öncelikli iken,  Ata yurdunun bekçisi  Doğu Türkleri için "birliktelik", "olanı paylaşmak", "kader birliği etmek" anlamında "koşmak" sözcüğü komşuluk ilişkisini daha iyi anlatmaktadır.
  • 0

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 18

Ynt: asker

İletigönderen Boraan » 29 Ara 2012, 21:14

Oktay D. yazdı:süŋgü sözcüğü Eski Türkçe süŋ-/süŋü- "savaşmak" eyleminden geliyor. Eylemin özü süŋü- ise burada kuramsal bir *süŋ adından söz edilebilir. Addan, o adıŋ nesnesini yapan eki ile sözcüğünden geliyor olabilir. Ancak bu kesin bir açıklama olmaktan uzak ne yazık ki.


Sü sözcüğünün kökeni belli, Türkçeliği kesin değildir. Birlik, ordu anlamında çokça kullanılmış.Çinceden geçme de olabilir. Türkçeliği konusunda tek kökü es-se damgasındaki anlamda aramak gerekir ki +i/ü eki ile oluşmuş bir ad karşımıza çıkar.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Re: Ynt: asker

İletigönderen Türkeröz » 26 Eki 2014, 15:50

Toygun yazdı:"Su uyur, düşman uyumaz." atasözündeki su sözcüğü de aslında sü(çeri) sözcüğünden gelmedir. Yani "Asker uyur, düşman uyumaz." demektir aslında... Belirteyim dedim.


Buradaki suyun asker olduğuna inanmıyorum. Askerin görevi zaten tetikte olması gerek.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2992
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 555

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot] ve 16 konuk

cron
Reputation System ©'