Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Keşke

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 19 Kas 2018, 20:45

Um- kökünü çok az kullandığımız için türetimlerde anlamları yakalamak kolay olmuyor. Umken daha iyi duruyor gibi ama bakalım.

Köse- farsça değil de mi?
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: Keşke

İletigönderen bensay » 19 Kas 2018, 21:23

ulduzéver yazdı:
Bir başka öñeri köse- "gıpta étmek, arzulamak" eyleminden › kösek › köseğe
köseğe = keşke

Ayrıca
dilektir
keşke

kösektir
keşke


"dilektir" sözünde keşkeyi yakalayacak bir öz var gibi geldi, ancak sözün içine geçmiş vurgusu yapacak bir öğe katmak gerek gibi, "dilerdim ki" gibi bir anlam verecek söz?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2681
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1191

Ynt: Keşke

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 19 Kas 2018, 21:52

Kösemek eyleminin kökenlemesini yapabilir misiniz?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 837
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 559

Ynt: Keşke

İletigönderen ulduzéver » 20 Kas 2018, 13:59

Köse- eylemi Orta Türkçede bir de Tarama'da köse- "gıpta étmek, arzu étmek, imrenmek" diye géçer. Kaynak sayılamayacak bir Eski Türkçe sözlükte de buldum ancak sözcüğüñ dip kökünü bulamadım. Ağızlarda da küse- "imrenmek, beğenmek" biçiminde. Gözel › güzel gibi bir dönüşüm söz konusu olmalı.

bensay yazdı:
ulduzéver yazdı:
Bir başka öñeri köse- "gıpta étmek, arzulamak" eyleminden › kösek › köseğe
köseğe = keşke

Ayrıca
dilektir
keşke

kösektir
keşke


"dilektir" sözünde keşkeyi yakalayacak bir öz var gibi geldi, ancak sözün içine geçmiş vurgusu yapacak bir öğe katmak gerek gibi, "dilerdim ki" gibi bir anlam verecek söz?

dilekkim
keşke

Aynı vurguya iye olur.

Ayrıca dilek ve kösek sözcükleri hiçbir ek almadan da düşünülebilirler.
Olsa gérek = olması gérektir
Déndiği gibi
Olsa dilek = olması dilektir
Olsa kösek = olması kösektir
Düşünülebilir bence.

Tümceniñ başında dilek, kösek gelirse de aynı añlam olur.
Gérek olsa
Dilek olsa
Kösek olsa

Ancak aynı yapıyı kullanmak géreğinde değiliz bence.

Dilekkim olsun/ola = dilektir ki olsun/ola
Kösekkim olsun/ola = kösektir ki olsun/ola

Benim yéğlediğim, iki soñ örnektir.

Kösek...
Kösek...
Kösekkim seni ne kadar sévdiğimi bilesin
=
Keşke...
Keşke...
Keşke seni ne kadar sévdiğimi bilseñ.
  • 7

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 666
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: Keşke

İletigönderen Oktay D. » 20 Kas 2018, 15:03

datadeveb yazdı:"umuca" sözcüğünü "yapıca" sözcüğünden yardım alarak denedim.

"Yapıca böyle özellikte olmasa değişiklik yapabilirdik. Şimdi dokunsak bütün düzen dağılacak."

Bence ummak sözcüğü añlam açısından oldukça iyi bir noktada.

uma
keşke

uma sözcüğü, -A ekinden dolayı edat veya zarf veya bağlaç oluyor. Bu yüzden oldukça kurallı ve yérinde bir türetim sağlıyor. Eski Türkler olsaydı bu sözcüğü kullanırlardı, çünkü Eski Türkçede udu (ve, dahi), öte (öte), üze (üzere), körü (göre), evirü (ve, dahi), bérü (béri), yéme (ve, dahi), kérü (géri) gibi bir sürü sözcük bulunuyor.

Örnekler:
- "Uma, sen de olsañ"
- "Ben de yanınıza uma gelsem"
- "Gitmeseydim uma"
- "Umalarla yaşayamayız"

Ayrıca sanki, halbuki, öyle ki, nitekim gibi bağlaçları düşünürsek, özellikle san ki > sanki üzerinden
umki
keşke

umaki
keşke

düşünülebilir. Buradaki ki'ler yérine kim yazılabilir.

Örnekler:
- "Umki sen de olsañ"
- "Ben de yanınıza umki gelsem"
- "Gitmeseydim umki"
- "Umkilerle yaşayamayız"
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7907
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4443

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 20 Kas 2018, 17:48

Keşke yi daha iyi anlayabilmek için şöyle bölmeyi denedim. Şöyle bir sözcük çıktı. Keşk-e. Bu durumda keşk sözcüğüne hangi anlamı bağladığımızı düşünüyorum. O anlamı yakaladığımızda ummak anlamı mı yoksa dilemek anlamı yoksa başka anlam mı görürüz. Diğer bölmede şöyle oluyor. Keş-ke, tıpkı başka sözcüğü gibi baş-ka. -e mi yoksa -ka mı ikisine de bakmamız gerek.

Keşk hangi anlam olabilir? Keş hangi anlam olabilir? Önemli olan anlamı sözcük yardımı olmaksızın anlayabilmek. Sözcüğü bir biçimde buluruz. Ummak ise uma türetimi kusursuz bir karşılık olacaktır. Başka bir şey ise ona göre ilerleriz.

Keşke > eski biçimi keşki > farsça biçimi kāşki

Buna bakarsak ki / kim denemelerine de yoğunlaşmamız gerek. Ve -i -ı eklerine...

keş - ke/ki|kim
keşk - e/i

Belki de doğru türetim işke dir. Belki de değiş ki dir. Ya da deyiş ki... (Yalnızca sözcükleri kurcalıyorum)
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: Keşke

İletigönderen bensay » 20 Kas 2018, 18:38

farsça "kaş ki" nin sözcüksel çevirisi nedir, "kaş" dilemekle ilgili bir sözcük müdür
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2681
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1191

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 20 Kas 2018, 20:12

Farsça sözcük kökenlemesini ve anlamlarını bilmiyorum. Keşke sözcüğünün anlamını ben olsam sözlükte şöyle yazardım.

1- başka biçimde olmuş olmasına istek duyulan durum belirteci

Bir tek en bir dakika anlamında: ya...
Nedense tüke sözcüğü keşke anlamına birebir uyuyor gibi sezdim.


he gibi olumlama bildiren ses, aynı enitte tüüüü diyerek üzülme, pişmanlık duyma sesi. Ayrıca tam sözcüğünün karşılığına denk geldiğini anlar oldum. Tüm = tamam, tüm mü = tamam mı, tümü = tamamı, tü = tam

tüke (keşke) > tükenti (umutsuzluk, çıkmazlık, kaybolmuşluk) > tükenmek (bitmek, yılmak, isteksizleşmek, dayanaksızlaşmak, ölüleşmek)

Hele sözcüğüne bakarken neyi sezdim ya ;D

"Tû! niye öyle yaptım ki.."
"Tûke öyle yapmasaydım."

"Keşke gözümden yüzlerce yaş düşseydi de, sen düşmeseydin. Bu keşke beni öldürecek."
"Tûke gözümden yüzlerce yaş düşseydi de sen düşmeseydin. Bu tûke beni öldürecek."

Yalın - Keşke şarkı sözlerinden bir bölüm
Keşke oyunlar oynamasaydık
Üzülmeseydi şarkılar
Hala sana yazılıyorlar
Hala buram buram sen kokuyorlar


Tûke oyunlar oynamasaydık
Üzülmeseydi şarkılar
Hala sana yazılıyorlar
Hala buram buram sen kokuyorlar

Belki "tük" sözcüğüdür -e -a gelerek tüke doğru türetim olur. Tüüüg(k) burada g/k sesi söndüğü biçin belli belirsiz duruyor.

Öyle ya... Yine bir şey gördüm...

tü = tam
tüm = tamam
tük = hiç, pişmanlık ünlemi
tüke = keşke

tü kim / tü ki = tam ki
tüm kim / tüm ki = tamam ki
tük kim / tük ki = hiç ki
tüke kim / tüke ki = keşke ki

::) Ya ökü yaktım ya da tü yerine oturttum.
  • 3

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 20 Kas 2018, 20:47

Bir de başka sözcüğünden örnekleyerek düşke sözcüğü türetip keşke anlamı yüklenebilir belki. Düşmek olumsuzluk anlamı var. Düş sözcüğü de rüya, hayal, umut anlamlarına getiriliyor. Düşke de keşke anlamına erebilir.

Tüke ile düşke kapıştırılırsa düşke baskın gelebilir. Ama belli de olmaz. O0
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: Keşke

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 20 Kas 2018, 21:10

Eyleme gelen -kA eki? Keşke sözcüğüne öykünerek uydurmuşsunuz gibi duruyor doğrusunu söylemek gerekirse...
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 837
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 559

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 20 Kas 2018, 21:29

TürkçeSözlük78 yazdı:Eyleme gelen -kA eki? Keşke sözcüğüne öykünerek uydurmuşsunuz gibi duruyor doğrusunu söylemek gerekirse...

Düşke için mi söylüyorsunuz? Ek gelen Düş ad durumundadır. Bu sıkıntı çıkarmıyor.
  • 3

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: Keşke

İletigönderen ulduzéver » 20 Kas 2018, 22:12

bensay yazdı:farsça "kaş ki" nin sözcüksel çevirisi nedir, "kaş" dilemekle ilgili bir sözcük müdür

Üzgünlükle Farsça géçerli sözlükleriñ hepsinde tekçe "temennî, dilek, arzu, üzgünlük bildiren bir edât" diye açıklanmış. kâç biçimi de kaydédilmiş ancak hiçbir kökenleme bulamadım.
Keşke añlamında Arapçada leyte (لیت) "gérçekleşmesine umut olmayan bir dileği añlatma edâtı" bir de laelle (لعل) "gérçekleşmesine umut olan bir dileği añlatma edâtı" diye sözcükler vâr. Belkim bunlarıñ kökü bulunursa işimize yarayabilir.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 666
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: Keşke

İletigönderen bensay » 20 Kas 2018, 22:42

"tüh be gitseydik" ile "keşke gitseydik" arasında bir örtüşme var, ancak yeterli değil ve biraz aşırı konuşma diline kaçıyor
  • 1

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2681
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1191

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 20 Kas 2018, 23:16

bensay yazdı:"tüh be gitseydik" ile "keşke gitseydik" arasında bir örtüşme var, ancak yeterli değil ve biraz aşırı konuşma diline kaçıyor


Tüke sözcüğüne gelmeden günler önce tüh sözcüğünü deniyordum. He, hele seslerini araştırırken tü sesini gördüm. Sonra tü (uzun ünlüyle söyleyin ve g/k ile bitirin) tüh be gibi ama anlam kapsamı çok geniş durdu tük/tüg. Sonra tükenmek sözcüğümüz var. Bunlar anlam ortaklığında bir birleşmeye başladı. Tük = hiç anlamında görmeye başladım. Bunu konuşma ortamında denemek gerek. tüke yi tüüke diye söyleyeceksiniz tüke diye kısa ünlüyle değil.

Örnek
"Buralar sulak yaşam yerleriydi. Yaşam olmuş iken şimdiler de tükendi. Tûke tükenmeseydi. Sessiz geçen günlerimiz olurdu. Tüm yaşamımız burada geçerdi. Tümüyle kendimizi burada yaşamaya verebilecek durumda olurduk. Sen yine de umutlarının tümünü koyverme. Şu an istediğimiz yerde değiliz ama bir yer bulacağız. İnan. Oraya tüneriz."

Yine de keşke sözcüğünü çözümlemek gerekecek.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: Keşke

İletigönderen datadeveb » 21 Kas 2018, 03:10

umasıca


Az önce kör olasıca sözünü duyunca eklemek istedim. Tüke şu an gözde önerim.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 855
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 6 konuk

Reputation System ©'