Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

iş adamı / iş insanı türündeki sözler

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen hskizilcik » 05 Kas 2018, 10:35

Oktay D. yazdı:
hskizilcik yazdı:Yani policeman / policewoman gibi kadın erkek adlarına ilişkin sözler, meslek ad ve sıfatlarında bulunmaz.

kuduluk haklı. Türkçede cinsiyetleri ayıran meslek/makam adları var. Elbette ek düzeyinde bunu yapmanıñ yolu yok, ancak añlam olarak var. Örneğin Eski Türkçede kan/kagan ile katun/kagatun, beg ile begüm; Türkiye Türkçesinde iş adamı ile iş kadını, bilim adamı, vb.


Kağan ve katun ile iş adamı iş kadını aynı değil. Policeman / policewoman örneği tam olarak iş adamı iş kadını ile örtüşüyor. Kağan ve katun başka. Orada iki farklı makam söz konusu. Burada aynı makama, cinsiyete göre faklı ad verilmesi söz konusu. Ayrıca begüm, beg'in dişi biçimi değil. Begüm Hint prensesine verilen bir unvan. Beg'in ne olduğunu biliyoruz. Başka şeyler. Türkçede aynı makama, cinsiyete göre farklı ad verildiğinin örneği var mı? Ben görmedim. Kağan ve katunu aynı makam olarak görmek yanlış. Yetkileri, sorumlulukları, vb. hepsi farklıdır. Ancak müdür ve müdire, policeman ve policewoman aynı makamlar. Yetkileri, sorumlulukları, vb. aynı. İş adamı ve iş kadını da öyle. Bu ikisi Türkçede farklı adla anılamaz.
  • 0

En soñ hskizilcik tarafından 05 Kas 2018, 10:41 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
hskizilcik
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen hskizilcik » 05 Kas 2018, 10:38

Bakın müdürlük derseniz bu meslek adıdır. Müdür ve müdire Arapçadan alıntı, o mesleği icra eden kişileri ifade etmek için kullanılan sözlerdir. Aktör/aktris gibi Avrupa'dan alınma sözler de bu şekilde kullanılmaktadır. Türkçede bu şekilde eril bir kökten dişil sözcük türetme yoktur. Yoksa mesleği icra eden kişi vurgulanmak isteniyorsa iş adamı / iş kadını gibi kullanımlar mevcuttur. Böyle bir kullanım yoktu da ben uyduruyormuşum gibi böyle apaçık ortada olan bir şeyi benimle tartışmaya çalışıyorsunuz.


Bakın, meslek adı derken makamı kastettiğimi biliyorsunuz. Çarpıtmayın. Aynı makama verilen aynı unvan cinsiyete göre ad değiştirmez Türkçede. Yetki ve sorumlulukları aynı olan iki kişi, cinsiyeti farklı diye farklı unvan almaz. Ayrıca örnek verdiğiniz sözlükte kadın yok, yalnızca er sözü var. O dönemlerde kadınlar o işi yapmadığı için olabilir mi? Yaptığında farklı bir ad verileceğini nereden çıkardınız?
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen kuluduk » 05 Kas 2018, 22:37

hskizilcik yazdı:
Bakın müdürlük derseniz bu meslek adıdır. Müdür ve müdire Arapçadan alıntı, o mesleği icra eden kişileri ifade etmek için kullanılan sözlerdir. Aktör/aktris gibi Avrupa'dan alınma sözler de bu şekilde kullanılmaktadır. Türkçede bu şekilde eril bir kökten dişil sözcük türetme yoktur. Yoksa mesleği icra eden kişi vurgulanmak isteniyorsa iş adamı / iş kadını gibi kullanımlar mevcuttur. Böyle bir kullanım yoktu da ben uyduruyormuşum gibi böyle apaçık ortada olan bir şeyi benimle tartışmaya çalışıyorsunuz.


Bakın, meslek adı derken makamı kastettiğimi biliyorsunuz. Çarpıtmayın. Aynı makama verilen aynı unvan cinsiyete göre ad değiştirmez Türkçede. Yetki ve sorumlulukları aynı olan iki kişi, cinsiyeti farklı diye farklı unvan almaz. Ayrıca örnek verdiğiniz sözlükte kadın yok, yalnızca er sözü var. O dönemlerde kadınlar o işi yapmadığı için olabilir mi? Yaptığında farklı bir ad verileceğini nereden çıkardınız?
Bu konuyu burada daha fazla uzatmamız gereksiz ve yersiz. İş eri ve iş kadını sözlerinin sözlüklerde bulunan sözler olduğunu yazdım. Bunlardan iş eri tarihî metinlerden tespit edilmiş. Benim burada yazdığım sözler herhalde kanun veya kanun hükmünde kararname yerine geçmiyor. Kullanan kullanır, kullanmayan kullanmaz. Bunun nesini tartışıyoruz bu kadar?
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 429
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen hskizilcik » 05 Kas 2018, 23:44

kuluduk yazdı:
hskizilcik yazdı:
Bakın müdürlük derseniz bu meslek adıdır. Müdür ve müdire Arapçadan alıntı, o mesleği icra eden kişileri ifade etmek için kullanılan sözlerdir. Aktör/aktris gibi Avrupa'dan alınma sözler de bu şekilde kullanılmaktadır. Türkçede bu şekilde eril bir kökten dişil sözcük türetme yoktur. Yoksa mesleği icra eden kişi vurgulanmak isteniyorsa iş adamı / iş kadını gibi kullanımlar mevcuttur. Böyle bir kullanım yoktu da ben uyduruyormuşum gibi böyle apaçık ortada olan bir şeyi benimle tartışmaya çalışıyorsunuz.


Bakın, meslek adı derken makamı kastettiğimi biliyorsunuz. Çarpıtmayın. Aynı makama verilen aynı unvan cinsiyete göre ad değiştirmez Türkçede. Yetki ve sorumlulukları aynı olan iki kişi, cinsiyeti farklı diye farklı unvan almaz. Ayrıca örnek verdiğiniz sözlükte kadın yok, yalnızca er sözü var. O dönemlerde kadınlar o işi yapmadığı için olabilir mi? Yaptığında farklı bir ad verileceğini nereden çıkardınız?
Bu konuyu burada daha fazla uzatmamız gereksiz ve yersiz. İş eri ve iş kadını sözlerinin sözlüklerde bulunan sözler olduğunu yazdım. Bunlardan iş eri tarihî metinlerden tespit edilmiş. Benim burada yazdığım sözler herhalde kanun veya kanun hükmünde kararname yerine geçmiyor. Kullanan kullanır, kullanmayan kullanmaz. Bunun nesini tartışıyoruz bu kadar?


Tartıştığımız şey, doğruluğu. İsteyen istediğini kullanır elbet. Ancak kurallara uygun mudur, değil midir, sorun o. İş eri istediği kadar tarihi metinlerde geçsin. İş kadını da o metinlerde yoksa, bir anlamı yok. Ayrıca ben cinsiyet ayırmadan tek bir sözcük önerisi istedim. Bunun nedenini de belirttim. Asıl cinsiyet ayıran önerinin bu başlıkta anlamı yok bence. Katılmadığınızı söylediniz. Ancak ben ısrarla cinsiyet ayırmayan bir öneri istiyorum. O yüzden yazdıklarınız benim soruma yanıt niteliği taşımıyor. Yalnızca konuyu saptırıyor.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen datadeveb » 06 Kas 2018, 00:18

Kişi sözcüğüne yönelen iki kişiyiz.

Bilirkişi olabiliyorsa
İşlerkişi, ederkişi, yaparkişi gibi bir türetimde olabilir.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen hskizilcik » 06 Kas 2018, 00:26

datadeveb yazdı:Kişi sözcüğüne yönelen iki kişiyiz.

Bilirkişi olabiliyorsa
İşlerkişi, ederkişi, yaparkişi gibi bir türetimde olabilir.


İş kişisi biçimi benim de usuma yatıyor. Yalnız ş sesinin yoğun olması söylenmesini güçleştireceği için tutması zor gibi geliyor bana.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen kuluduk » 06 Kas 2018, 05:20

hskizilcik yazdı:Ancak kurallara uygun mudur, değil midir, sorun o. İş eri istediği kadar tarihi metinlerde geçsin. İş kadını da o metinlerde yoksa, bir anlamı yok.
Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi devirlerinde "iş kadını" olarak bahsedilebilecek kadın varsa bile pek azdır. O devirlerde kadınlar nadiren çalışıyordu. Hemşirelik, muallimelik gibi bazı meslekler de muhtemelen Tanzimat'tan sonraki devirde icra edilmeye başlamıştır. Ondan önce kadın mesleği olarak belki sadece ebelik vardır. Bir de daha çok gayrimüslimlerin yaptığı muganniyelik, rakkaselik gibi işler olabilir (Redhouse'un 1880 tarihli sözlüğünde actress karşılığı olarak geçen oyuncu karı sözü bulunuyor). Ayrıca o devirde kadınların ismi dahi belgelere yazılmayabiliyordu. Dolayısıyla kadınlarla ilgili meslekî terminoloji ancak Tanzimat devrinden sonra çeşitlenmeye başlamış olabilir. Dediğim gibi ne "iş eri" sözünü ne de "iş kadını" sözünü ben ihdas ettim. Bazı dillerde tacir anlamındaki sözlerin iş adamı anlamında kullanılmasına bakarak alverci de denebilir.
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 429
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen hskizilcik » 06 Kas 2018, 11:06

kuluduk yazdı:
hskizilcik yazdı:Redhouse'un 1880 tarihli sözlüğünde actress karşılığı olarak geçen oyuncu karı sözü bulunuyor


Benim de dediğim o. geçmişte de bunun örneği yok. İki cinsiyet için iki ayrı meslek unvanı verildiği görülmemiş Türkçe sözcüklerde. Oyuncu karı sözünde de meslek unvanı oyuncu. İş kadını dediğinizde, onun meslek unvanı değil. Meslek unvanına iki cinsiyet ayrı ayrı sokulmamış durumda. Türkçenin de buna gereksinimi yok. Aktöre de aktrise de oyuncu diyebiliyorsak, iş adamı / kadını için de tek söz bulabiliriz.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen Oktay D. » 07 Kas 2018, 14:55

işleşmen
iş adamı/kadını

işçeken
iş adamı/kadını

işsunan
iş adamı/kadını
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen ulduzéver » 07 Kas 2018, 17:02

İş çekmek bir kimseyi yâ da bir şéyi işletip ondan yararlanmak démektir.
Bir de -mAn ekiyle işlemen? nice olur? İşletmen de belkim patron için?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 651
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 584

Ynt: iş adamı / iş insanı türündeki sözler

İletigönderen hskizilcik » 08 Kas 2018, 08:08

ulduzéver yazdı:İş çekmek bir kimseyi yâ da bir şéyi işletip ondan yararlanmak démektir.
Bir de -mAn ekiyle işlemen? nice olur? İşletmen de belkim patron için?


İşletmen, operatör sözcüğünün karşılığı olarak dilimizde bulunmakta.
Örnek: bilgisayar operatörü: bilgisayar işletmeni
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: datadeveb ve 4 konuk

Reputation System ©'