Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Can

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Can

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 30 Oca 2019, 18:56

cızık anlamı
İç, can.
*Sandıklı -Afyon
*Bergama -İzmir
-Kastamonu
*Çerkeş -Çankırı
*Bulancak -Giresun
-Ankara
-Konya


Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
cızığı bızıkmak anlamı
Canı sıkılmak, canı yanmak.
-Bolu
-Kastamonu
*Beypazarı -Ankara


Cızık
Can

Cızığı bızıkmak
Canı sıkılmak

Cızık bızıktısı
Can sıkıntısı

Dirimli
Canlı

Dirimsiz
Cansız

Gönül
Can
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1382
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 836

Ynt: Can

İletigönderen bensay » 30 Oca 2019, 20:52

Dirim ile yaşanç sözcüklerini önemsiyorum bu konuda ancak yeterince kıvançgönül olabilmiş değilim
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2958
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1504

Ynt: Can

İletigönderen Yiğit98 » 03 Eyl 2019, 10:19

Can, Canlı: Dirim, Yaşam, Diri

Canlanmak: Dirilmek

Canlandırmak: Diriltmek, Yaşama döndürmek

Canım: Bir tanem olabilir

Can sıkıntısı için başka öneriler iyi olabilirdi.

Düzenleme: içi sıkılmak, öfkelenmek, üzülmek denebilir
  • 0

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: Can

İletigönderen binsozcuk » 04 Eyl 2019, 21:04

can ve canlı Türkçe sayılabilir gibi, ünlü uyumlarına uyuyor, sözlüklerde 62 anlamı var, "can"dan yüzlerce sözcük türetilebiliyor, bu sözcük bizim dilimizden bazı Balkan dillerine geçmiş, bunda Farsça'nın bir payı yok.

Bana kalsa yapacağım sözlükte bu sözcüğün kökeninin yanına Farsça ve Türkçe'yi birlikte veririm.

Diri, dirim, dirimsiz de çok güzel sözcükler, dirinin canlı anlamı da var, ancak diri'yi ilk duyduğumda sağlıklı, güçlü, yaşamını sağlam biçimde koruyan geliyor.

aşk ve sevgi gibi düşünün, dünyada bu sözcükler sadece Türkçe'de var, "aşk"ı başka dilden almışız, ancak Türkçe'nin mantığında yeniden doğmuş ve artık Türkçeleşmiş. Saçma, itici, Arapça, Farsça İngilizce özenti sözcükler gibi değil. Türkçe'yi kullanan ve yaşatan halk zenginleştirmiş. Yanlış anlaşılma olmasın, Arapça, Farsça, İngilizce anlamsız ve iletişimi zorlaştıran sözcükleri kesinlikle kabul etmiyorum.

Öte yandan aşk, can gibi sözcükler artık bizim malımız olmuş.

Dediğim gibi aşk, sevgi için İngilizce'de sanırım Arpça'da farklı sözcük yok, can da öyle geliyor bana.

Hangisi artık Türkçe'nin içinde erimiş derseniz şu şartlar olabilir:

1) Halk tarafından çok yaygın biçimde kabul görmesi veya görecek olması.
2) Yerine daha güzel ve mantıklı bir sözcük bulamıyorsak, bunun da nedeni artık sözcüğün kökenin bile Türkçe gibi gelmesiyse.
3) Kök olmaya uygunsa. (Türkçe sondan eklemeli bir dil, halkın mantığına uyan ve yerleşen sözcükler kök olmayan uygun oluyorlar, böylece ondan yeni sözcükler oluşturup tamamen Türkçeleştirebiliyoruz.)

dinç ve zindeyi düşünün, zinde Farsça kökenli ve anlamsız geliyor, kök olmayan uygun değil, çok yaygın ve beninsenmiş değil, dinç burada kesin tek tercih olmalı.

Hızlıca yazdım, yazım yanlışları olabilir.
  • 0

binsozcuk
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 63
Katılım: 23 Ağu 2019, 10:43
Değerleme: 50

Ynt: Can

İletigönderen Yiğit98 » 29 Eyl 2019, 22:19

Özbek, Tatar, Uygur ile Kırgız Türkçesinde can kurtaran yerine "tez yardım" diyorlarmış

Karşılaştırmalı türk lehçeleri sözlüğü pdf'sinde öyle yazıyor. İlginenler için pdf bağlantısını bırakıyorum.

İlk bölüm:
https://media.turuz.com/users/bey-1395/ ... ozlugu.pdf

İkinci bölüm:
https://media.turuz.com/users/bey-1395/ ... ozlugu.pdf
  • 0

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: Can

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 30 Eyl 2019, 19:45

Yardım sözcüğünün Türkçe olmadığını belirtmek istiyorum.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1382
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 836

Ynt: Can

İletigönderen Yiğit98 » 30 Eyl 2019, 23:54

Çoğunlukta var diye doğrudan türkçe sandım, bilmiyordum.
  • 0

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: Can

İletigönderen Yiğit98 » 01 Eki 2019, 00:00

Türkmen Türkçesinde "Tez kömek" diye geçiyormuş. Tez kömek güzel bence.
  • 5

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: Can

İletigönderen binsozcuk » 01 Eki 2019, 11:47

TürkçeSözlük78 yazdı:Yardım sözcüğünün Türkçe olmadığını belirtmek istiyorum.


Yardım Türkçe'de olabilir, erdem, yardam, yardım gibi bir açıklama ana bette yapılıyor.
  • 0

binsozcuk
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 63
Katılım: 23 Ağu 2019, 10:43
Değerleme: 50

Ynt: Can

İletigönderen binsozcuk » 01 Eki 2019, 11:47

Yardam et bana balam gibi uyumlu da bir sözcük, eğer öyleyse.
  • 0

binsozcuk
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 63
Katılım: 23 Ağu 2019, 10:43
Değerleme: 50

Ynt: Can

İletigönderen Oktay D. » 01 Eki 2019, 11:59

Lütfen Köken Tartışmaları bölümündeki yardım başlığına bakıñ. Bu başlık can sözcüğünüñ karşılıklarıyla ilgilidir.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8394
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5627

Ynt: Can

İletigönderen Yiğit98 » 09 Kas 2019, 13:36

Yukarda canım için "bir tanem" demişim ancak tane yad kökenli.
Canım: Sevgilim, tatlım, biriciğim denebilir

Özbek, Türkmen, Kazak ile Kırgız Türkçesinde candan yerine "çın yürekten" geçiyor. Çın sözcüğü tdk'de "asıl, gerçek" anlamı var.
Kırgız Türkçesinde "çın dilden" anlamı da varmış.
Başkurt, Tatar ile Uygur Türkçesinde "çın gönülden" diye geçiyor.

Candan: Çın yürekten, çın gönülden, içten denebilir.

Bu arada binsozcuk adlı üyeye katılıyorum. Her dilde öyle veya böyle yad kökenli sözcük girdiği belli. Can sözüğü Tüm Türk dillerinde bulunuyor. Ortak yad kökenli sözcüğümüz olabilir.
  • 0

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: Can

İletigönderen kavurt » 03 Oca 2020, 02:08

can: yaşanç
canlı: yaşar olabilir.
  • 2

Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 359
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 44

Ynt: Can

İletigönderen mehmetö » 17 Oca 2020, 02:55

Can: İnsan ve hayvanlarda yaşamayı sağladığına ve ölümle vücuttan ayrıldığına inanılan madde dışı varlık
Ruh: Dinlerin ve ruhçu felsefenin insanın bedeninde bulunduğunu kabul ettikleri, yaşamın özü saydıkları, ölümsüz olduğuna inandıkları töz ve etkin ilke, tin.
Tin: (ruhbilim) Ruh. (felsefe) Birtakım fizikötesi kurucularının, gerçeği ve evreni açıklamak için her şeyin özü, temeli ya da yapıcısı olarak benimsedikleri madde dışı varlık.

Can, Ruh ile aynı şey olmuyor mu?

Tarama Sözlüğünde tin, can olarak geçiyor

Derleme Sözlüğünde:
tin (V)
1.Ruh.
-Ankara
Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü
Ankara,Türk Dil Kurumu,1978
cilt: 10
S-T ( sa - tüzlük )

tin (V)
2.Can.
-Ankara
Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü
Ankara,Türk Dil Kurumu,1978
cilt: 10
S-T ( sa - tüzlük )

Halkbilim Terimleri Sözlüğü - 1978
can -> Türkçe: ruh, İngilizce: soul, Fransızca: âme, Almanca: Seele

Ruhbilim Terimleri Sözlüğü - 1974
can -> İngilizce: soul
tin -> İngilizce: anima (Jung) Ruhun bilinçaltı ile haberleşen yönü.

Felsefe Terimleri Sözlüğü - 1975
tin -> Türkçe: ruh, İngilizce: spirit, Fransızca: esprit, Almanca: Geist, Diğer: Yun. pneuma, nous, Latin: Spiritus

Biz canlı varlıkları aynı zamanda ruhlu varlıklar olarak görmüyor muyuz?
canlı için diri yerine başka bir şeye gerek yok, peki diğer diğer anlamları için "tin" sözcüğü doğru olur mu? Sözlüğe baktım ve "can"ın birçok kullanımı var ve sanırım "tin" sözcüğü her kullanıma uymaz.

https://ariduruturkce.org/belge/sozluk/ ... ozlugu.pdf Burda "Ürek", "ruh" ve "hayalet" karşılığı kullanılmış
  • 0

mehmetö
MehmetÖ
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 32
Katılım: 16 Ara 2019, 21:20
Değerleme: 38

Ynt: Can

İletigönderen bensay » 17 Oca 2020, 09:39

can ile ruhun örtüştüğü yerler var, örtüşmediği yerler var, can biyolojik nitelik taşıyor, ruh ise bütünüyle psikolojik ve dinsel alanda kalıyor.
  • 1

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2958
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1504


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 23 konuk

Reputation System ©'