Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

ve bağlacı

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen efetiryaki » 16 Oca 2018, 21:10

Salur Türkçesi hakkında bilgim yoktu pek, ama anladığım çin civarında konuşulan bir oğuz dilcesiymiş. Salurca konuşan hiç kimseyle karşılaşmadığımdan, nasıl konuştukları bilemiyorum.
Ama benzer bölgelerde yaşayan uygur bir arkadaşla etkileşimimden anladığım kadarıyla, oralarda kalın ünlüler oldukça ağırlıkta. BELKİ, bu dek bir nedenle "ma" kullanılıyor olabilir. Tamamen kurgusal bir sav, hiçbir desteğim yok. :)
  • 0

efetiryaki
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 29
Katılım: 07 Oca 2018, 00:53
Değerleme: 21

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen bensay » 02 Oca 2019, 00:40

bu "ma"nın m>b uyarlamasıyla "ba" olarak kullanılması gerekmez mi? "öz be öz" derken ki "be" bu bağlaçla ilgili mi?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen Oktay D. » 02 Oca 2019, 04:24

gün be gün sözündeki be parçası Farsça "birlikte" añlamında bir bağlaç, Türkçe değil. Örneğin derbeder < Farsça dar be dar (kapı kapı, kapıdan kapıya gezen, evsiz).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6054

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen bensay » 02 Oca 2019, 08:48

sağ ol, peki oğuzcaya "ba" olarak uyarlanması gerekmez mi "ma"nın?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen Oktay D. » 02 Oca 2019, 19:00

Anadolu ağızlarındaki kimi déyimlerde me veya ma olarak görülüyor. Bir de Yenisey yazıtlarınıñ kimilerinde (örneğin Uyuk-Tarlak yazıtı [E1] ilk dize) ayrı bir sözcük veya bazen bitişik bir edat gibi olan mA (me veya ma) bulunuyor.

E1'deki örneği aşağıya aktarayım. Sözcük ayırma simgelerini iki nokta üst üste ile bélirttim. Görüldüğü gibi 6.yy'da Türkçede kimi ekler ayrı yazılıyordu. Burada yönelme eki +kA ile bağlaç olan mA ayrık yazılmış görülüyor.
Yazı çevrimi yazdı:еsiz : élim a : konçuyum a : oğlum a : bodunum a : esiz : me : altmış : yaşımda :
atım : él togan : totoq : ben : teñri : élim : ke : élčisi : ertim : altı : bag : bodun : ka : beg : ertim :

Çeviri yazdı:Yazık! ilim şehrim, memleketim ah! éşim ah! oğlum ah! boylarım ah! yazık! me altmış yaşımda.
Adım, İldoğan. Komutanım ben. İlime tañrı élčisi idim. Altı bağlı boylara bey idim

Burada esiz sözcüğüne kişi eki +m gelmesi mantıksız olacağı için ve mA ayrık yazıldığı için kuşkusuz böyle okunmalı. Öte yandan yine +mA ile biten başka sözcükler var, onlarıñ gérçekte "oğul + ma" olarak mı yoksa "oğlum + a" olarak mı yoksa "oğluma" olarak mı okunacağı tartışmalı bir koñu. Talat Tekin üçüncü biçimle okurken birkaç kişi ikinci biçimle okuyor. Henüz ilk biçimle okuyana denk düşmedim.

Dikkat édilirse burada 1. tekil kişi için men déğil ben yazılı, ancak bağlaç m ile yazılı duruyor. Anadolu ağızlarında da m ile olduğu düşünülürse bu sözcüğüñ öz biçimi m'li olmalı. Nitekim ben sözcüğünüñ öz biçiminiñ b'li olduğunu ancak dönem dönem /n/ yüzünden m'leştiğini iyi biliyoruz. Oğuzlari Tonyukuk'tan günümüze dek b'li söyler (Azerbaycan ve Türkmen Türkçeleri Farsça ve Çağatayca étkisiyle men démeye soñradan başlamıştır).

Bu yazıtıñ da yazarınıñ Oğuz boylarından olduğunu görüyoruz. O halde Oğuzcada mA sözcüğünüñ m'li kalması gérektiği ortaya çıkıyor.

Anadolu ağızlarına baktığımızda me/ma diye iki biçimiñ de olduğunu olduğunu ancak me'niñ ünlü uyumuna hiç uymadığını görüyoruz.
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6054

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen bensay » 03 Oca 2019, 09:20

peki, türkçede yansılama taklit sesler dışında "m" imcesi harfi ile sözcük başlamaz diye bilinen kural nedir, umarım yormuyorumdur sizi
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen Oktay D. » 03 Oca 2019, 13:16

Öñcelikle mu soru ilgeci sözü édilen "kural"a büyük bir istisnadır. Özünde buna kural démek de doğru déğil, daha çok "saptama" diyelim. Örneğin *n- ile de sözcükler başlamıyor diyoruz ancak Türkçe olduğu kuşkusuz olan soru adılı buna istisnadır.

Öte yandan, mu dışında Ana Türkçede *m- sesiyle başlayan sözcük saptanmamış olsa da, daha öñceki dönemler için bu geçerli değil: Altay dilleriniñ géri kalanında *m- sesi bolca var.

Kısaca mA bağlacı tıpkı mu soru ilgeci gibi bir durumda görünüyor.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6054

Ynt: ve bağlacı için ne diyélim?

İletigönderen cingelek » 03 Oca 2019, 21:55

bensay yazdı:peki, türkçede yansılama taklit sesler dışında "m" imcesi harfi ile sözcük başlamaz diye bilinen kural nedir, umarım yormuyorumdur sizi
Türkçe asıllı kelimlerde kelime başında bulunmayan bazı sesler eklerin başında bulunabilmektedir. Mesela /l/ sesi kelime başında bulunmaz ama +lAr ekinin başında bulunmaktadır. Yahut /m/ sesi mI ekinin başında bulunmaktadır. Türkçede ekler ünlü uyumuna girse de edatlar ve bağlaçlar için böyle bir durum söz konusu değildir. Ancak Eski Türkçede "ve" anlamında kullanılan mA uyuma girmektedir. Buna göre de Eski Türkçedeki mA'nın ek özelliği gösterdiği söylenebilir. Günümüzde bağlaç olan dA'nın yanlışlıkla birleşik yazılmasının yaygın olmasının sebebi aynı özelliği taşımasındandır denebilir. Hatta birleşik yazılmasının dışında ünsüz uyumuna da sokulmaktadır: Hiçte öyle değil, vs.
  • 10

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 375
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 382

ve bağlacı

İletigönderen Algan Batur » 22 Mar 2020, 14:58

Uzun öydür "ve" bağlacı yerine "ma" kullanıyorum. Ancak bu hem kulağa kötü geliyor hem de yadsınıyor açıkçası Türkçe gibi de durmuyor. Bir özbekçe yır ile tanıştığım "u" sözcüğünden bahsetmek istiyorum. Şu an o yırın bağlantısını veremeyeceğim ancak yırda "ve" için "u" kullanılıyordu. Ancak özbekçe'de ve = va'dir bu yır büyük olasılık istisna, sokak ağzı ile yazılmış olabilir. Ancak bu bana ilham verdi ve "uğ" bağlacını türettim. Hem kısa hem de karışmıyor. Çünkü dilimizde küçük ünlü uyumu var.

Örnek:
Eğer ığ sözcüğünü kullansaydık

Orman ığ ağaç = Orman ve ağaç. Burada "ığ" sözcüğü ek gibi duruyor

Uğ ile

Orman uğ ağaç. Burada bir sorun yaşanmıyor.

öñeri
ve
  • 5

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: ve bağlacı

İletigönderen datadeveb » 22 Mar 2020, 15:06

Denenesidir. Ulamak sözcüğünün kökü gibi görünen "u" bağlaç olabilir.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2137
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 892

Ynt: ve bağlacı

İletigönderen Algan Batur » 22 Mar 2020, 15:16

datadeveb yazdı:Denenesidir. Ulamak sözcüğünün kökü gibi görünen "u" bağlaç olabilir.


Fikr-ül methiye ala-ül şahanedir, fakat "u" kelâmı kefalet-ül zâtî demektir.
  • 5

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: ve bağlacı

İletigönderen bensay » 22 Mar 2020, 15:35

sanırım farsça kökenli bir bağlaç, nişanyan şöyle demiş:

ve
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)
[ Codex Cumanicus, 1303]
et - Fa: ou - Tr: tage [dahi]
[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
ḳahr u luṭf u şādī vü ġam
Köken
Arapça wa وَ "ve (bağlaç)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen ū وُ sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama
Eski metinlerde aynı şekilde yazılan ū, ü, vü, ve biçimleri görülür. Karş. hamdüsena, ilmühaber, seyrüsefer, zapturapt. • Arapçada ismin +i ekli (oblique, akkusativ) haliyle kullanıldığında yemin ifade eder. Karş. vallahi, velfecri, vesselam.

Bu maddeye gönderenler
vallahi (eyvallah), velfecri, velhasıl, vesselam, veya


bu bağlaç şeyhinin harnamesinde çok sık kullanılır:

Bıçağın çekdi kodı ayruğını
Kesdi kulağını vü kuyruğını
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: ve bağlacı

İletigönderen Algan Batur » 22 Mar 2020, 15:48

Farsça kökenli olduğunu sanmıyorum "Ulayı" sözcüğünün kısaltması olabilir. Ayrıca konuşurken rahat oluyor.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: ve bağlacı

İletigönderen bensay » 22 Mar 2020, 15:53

ulayı sözcüğünün kurallı kısalması "ulay" biçiminde olacaktır
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: ve bağlacı

İletigönderen datadeveb » 22 Mar 2020, 16:05

DLT'de

"ne" anlamına, "ve" yerine blr edat·III, 215 bkz> negü
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2137
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 892

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 17 konuk

Reputation System ©'