Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Kullanılmayan Bir türetme Şekli

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Kullanılmayan Bir türetme Şekli

İletigönderen AliTurkhan » 27 Mar 2021, 23:51

Esenler,

Kelime türetiminde dikkatimi çeken bir husus, bazı türetim şekillerini hiç uygulamıyoruz. Sizin de bildiğiniz gibi Yapmaktan- yapı, sevmekten sevi, vermekten veri gibi kelimeler türetiyoruz. Sonlarında sessiz harf bulunan fiillerde yap, sev, ol, vur gibi kelimelerle türetim yapıyoruz. Ama sesli harf varsa farklı eklerle türetmeye çalışıyoruz.

Söylemekten - söyleyi, derlemekten derleyi, boyamaktan- boyayı, dolamaktan dolayı gibi kelimeler türetmek mümkün. Aslında "Ulayı" diye bir kelime zaten kullanıyoruz. Bu türetim şeklini kullanmamamızın sebebi biraz söyleyiş zorluğu olsa gerek.
  • 0

AliTurkhan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 180
Katılım: 26 Kas 2020, 09:52
Değerleme: 31

Ynt: Kullanılmayan Bir türetme Şekli

İletigönderen Jakoben » 28 Mar 2021, 00:04

Esenlikler.

Söz ettiğiniz ek +I(g) ekidir. Bu ekin g kısmı düşmüştür. Yap-'dan yapı(g) türetilmiş. Boya'dan da boyag türetilmiştir ama g düştüğü için boya hem ad hem eylem olarak gözükmektedir.

https://www.nisanyansozluk.com/?s=struc ... 2BI%28g%29

Söyleyi u ulayıdakı ek nedir?

Uğrola.
  • 0

Jakoben
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 190
Katılım: 29 Eki 2020, 01:02
Değerleme: 5

Ynt: Kullanılmayan Bir türetme Şekli

İletigönderen AliTurkhan » 31 Mar 2021, 20:03

söyleyici, yaşayıcı, uygulayıcı, yarayıcı gibi kelimeler türetebiliriz değil mi? İşte bunu türetirken fark ettiysen yaşayı-cı, söyleyi-ci diyoruz. Cı ci sadece adlara geldiğinden fiili önce isim yapıp sonra cı ci getiriyoruz. Aslında fark etmeden bu türetimi kullanıyoruz. Yaygınlaştırılması lazım. Söyleyi için: Söylenen şey, laf, diyebiliriz örneğin.
  • 0

AliTurkhan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 180
Katılım: 26 Kas 2020, 09:52
Değerleme: 31

Ynt: Kullanılmayan Bir türetme Şekli

İletigönderen AliTurkhan » 06 Nis 2021, 21:53

Bir de "Başlayı" diye bir kelime varmış yeni öğrendim.
  • 0

AliTurkhan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 180
Katılım: 26 Kas 2020, 09:52
Değerleme: 31

Ynt: Kullanılmayan Bir türetme Şekli

İletigönderen kutlugbeg » 06 Nis 2021, 22:41

AliTurkhan yazdı:Bir de "Başlayı" diye bir kelime varmış yeni öğrendim.


Başlayı, dolayı, ulayı gibi sözler -(X)g ekiyle değil zarflaştırıcı -(y)I eki ile türetilmiştir.

Ünlü ile biten éylemlerde kural basittir. Son sesteki /g/ erir ve yérini zamanla önce uzun ünlüye bırakır ardından yoğalır. Bakıñız:

boya- > boyag > boyağ > boya

Sıva, oku, dalga, yayla, kışla, acı, kuru, koru, tarla, yama ulayı benim aklıma gelmeyen pék çok sözde bunu görebilirsiñiz. Sözünü éttiğiñiz gibi bir türetim yoktur. Oğuzcada kural basittir.

-XcX ekine gelirsek, bu ek mastar eki -(X)g ile addan ad türeten +cX ekinin birleşimidir. Eski Türkçede bu ek ünlü ile biten sözlere geldiği zaman yazıgçı, boyagçı, sıvagçı biçiminde olur. Bugün /g/ sesi eridiği ulayı -XcX ayrı bir ek olarak kaldığı için ünlü ile biten éylemlere bu ek gelende söz almaması géreken bir kaynaştırma eki alır söz. Boyagçı > boyacı ile boyayıcı aynıdır démeli. Çünkü boyag > boya sözü de bu mastar eki ile türetilmiştir.

Uzunsuz, bu ek -(y)X olarak bulunmaz.

Esen ola.
  • 0

kutlugbeg
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 41
Katılım: 27 Şub 2021, 16:35
Değerleme: 29


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 23 konuk

Reputation System ©'