Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

motor, robot

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Motor kavramının Türkçe karşılığı ne olmalıdır?

devinici
2
18%
devitken
3
27%
devitke
6
55%
 
Toplam oy : 11

Ynt: motor, robot

İletigönderen hskizilcik » 05 Eki 2018, 00:27

Madem güç algısı gerek, neden erk, güç ve gür gibi kökler yerine et- kükünü kullanmayı yeğlediniz? Onlar daha çok yakışırdı.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Dérnek Üyesi
 
İleti: 217
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 215

Ynt: motor, robot

İletigönderen datadeveb » 05 Eki 2018, 01:42

hskizilcik yazdı:Madem güç algısı gerek, neden erk, güç ve gür gibi kökler yerine et- kükünü kullanmayı yeğlediniz? Onlar daha çok yakışırdı.


Şöyle belirteyim. Birincisi bu sözcüğün motor sözcüğü yerine kullanıldığını bir yerlerde gördüm. Görmeden öncede edirmen gibi bir sözcük düşünüyordum. Düşünüşüme göre uyum sağladığı için edeç sözcüğünü öne çıkardım. İkinci durum ise bilişim alanında bu sözcük kullanılır. Ve bu alandaki anlayış genel anlayıştan ayrıdır. Bir evriliş vardır. Ve yine belirtiyorum edeç sözcüğü motor sözcüğünü kapsayabilen sözcük ama konuda başka bir anlama daha yoğunlaşılmak istendiğini gözlemledim. O da motor sözcüğünün güç gibi yönlerine baskı yapan anlamı önceleyen bir sözcük bulmaydı. Edeç sözcüğü makine sözcüğüne bile karşılık gelebiliyor. Eğer kendiniz birkaç kişiye herhangi bir ürünü edeç sözcüğüyle birlikte söyleyip ne anladığını sorarsanız aşağı yukarı makineye yakın bir şeyler söyleyeceklerdir. Ekmek edeci... Un edeci. Gözlük edeci. Cam edeci. Burada daha çok üreteç gibi bir anlam oluyor. Hız edeci, soğukluk edeci, elektrik edeci gibi sözcüğü kullandığımızda anlayış başka bir boyut kazanıyor. Motorsu bir şey düşünülüyor. Yani edeç sözcüğü bu yönleriyle anlamı tek boyutta genişletmiyor. Motor sözcüğü edeç sözcüğüyle kullanılabilir durumda ancak yalın motor anlayışı için başka bir sözcüğe daha gerek duyuluyor. Güç gibi bir anlamı önceleyebilecek bir sözcük.
  • 5

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2393
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 978

Ynt: motor, robot

İletigönderen Furkan Yıldırım » 05 Eki 2018, 11:01

Valla, ekmek édeci örñeği beni ikna étti. Basitçe ekmek yapan makine. Ancak çivi édeci, hız édeci gibi örñekler kesinlikle çağrışım yapmıyor. Onlar için édeç kullanılmamalı bence. Édeç, "... yapan makine" anlamında kalırsa çok daha doğru olacak. Örneğin lokma tatlısını döken bir makine vardır. "Lokma édeci" tam uyuyor. Ancak "sanayi makineleri" yérinde "sanayi édeçleri" dések uymuyor. Şimdi de biraz "3B yazıcı" gibi oldu "édeç".

Hiç bir kavramı kesin olarak ifade étmese de kullanıldığı yére göre añlama kavuşabiliyor. Ancak bu kez kullanılacağı yéri doğru séçmek gerek. Bu durumda makine sözcüğünü yarım olarak karşılayabildiğini söyleyebiliriz. Örñeğin "makine" tanımına göre güngéñ saat de bir makinedir traş makinesi de bir makinedir. Traş édeci oluyor, traş éden makine... Ancak öy édeci diyemeyiz, sanki zamanı yaratan güngéñmiş gibi olur bu kez. Zamanda yolculuk yapmaya yarayan makine için démeye kalksak, zamanı yaratmak, var étmek anlamlarında olduğu için "öy édeci" yine olmuyor. Démeli bazı durumlarda olurken bazı durumlarda olmuyor.

Motor yada robot konusunda hâlâ ikna olmuş déğilim. Çünkü hız édeci, démeli hız éttirici şéy motorsu bir şéydir diye düşünmüyorum. Her türlü itme kuvveti "hız édeci"dir. Elektrik édeci için düşünürsek motorlar elektrik üretmediği için yine olmuyor. "Termik santral" yada ona benzer bir elektrik üretim birimi "elektrik édeci" oluyor.

Makine añlamında daha géñel, her yére uyan bir sözcük bulunursa bunu kullanmayabilirim ancak yukarıda yazdığım koşullarda şimdilik kullanırım. Belki de makine anlamında 2 ayrı sözcük kullanmamız gerekiyordur, 1 tane sözcük bütün añlamları karşılayamazdır, bilemiyorum. Ancak kesin olarak bildiğim, yañlış olacak şékilde kullanmamamız gerektiği.
  • 5

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 218
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 323

Ynt: motor, robot

İletigönderen hskizilcik » 05 Eki 2018, 12:04

Edeç sözcünü, yapıcı, edici gibi kullanmak garip. Onun yerine ekmek yapıcı, ekmek edici dense de olur. Edeç dediğim gibi, alet edevat çağrışımı yapıyor bana.
  • 3

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 217
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 215

Ynt: motor, robot

İletigönderen ulduzéver » 05 Eki 2018, 17:08

Öñce motor ile makîneyi ayırırsak iyi soñuca érişebiliriz bence.
Kullanımda motor adlandırdığımız kimi makîneler vâr. Örneğin su motoru aslında motor, pompa ve birkaç başka şéylerden oluşan bir makînedir.
Bence makîne için dönüşlü bir eylemden yola çıkılmalı, bu durumda öy édeci gibi sözcüklerde yañıltıcılık yapmaz.
Belkim
öñeri dévinmen
makîne

Düşünülebilir.
Zamân makînesi = öy dévinmeni
Su motoru = su dévinmeni

dévitke, değreç, değirmen, édirmen vb. tekçe dévinmeni dévindiriyor. Yapılacak işi dévinmen yapıyor.

Bu arada ben de édeç sözcüğünü "robot" için yéğ görüyorum.
  • 4

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: motor, robot

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 05 Eki 2018, 18:47

öñeri İşleteç
Makine
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1666
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1042

Ynt: motor, robot

İletigönderen hskizilcik » 06 Eki 2018, 17:52

Makine ve motoru aynı şey olarak görmek yanlış. Motor başkadır. Bu yüzden "ekmek makinesi" gibi bir şye karşılık aramıyoruz. "Araba motoru", "uçak motoru" veya "buzdolabı motoru" gibi sözcüklere karşılık arıyoruz. Bu yüzden "gürleç" gibi bir karşılık öneriyorum. Gür sözü gücü anlatan bir kök. Gürleç ise "güç veren" anlamı veriyor. Zaten aygıta güç veren motorudur.
  • 15

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 217
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 215

Ynt: motor, robot

İletigönderen datadeveb » 06 Eki 2018, 18:59

hskizilcik yazdı:Makine ve motoru aynı şey olarak görmek yanlış. Motor başkadır. Bu yüzden "ekmek makinesi" gibi bir şye karşılık aramıyoruz. "Araba motoru", "uçak motoru" veya "buzdolabı motoru" gibi sözcüklere karşılık arıyoruz. Bu yüzden "gürleç" gibi bir karşılık öneriyorum. Gür sözü gücü anlatan bir kök. Gürleç ise "güç veren" anlamı veriyor. Zaten aygıta güç veren motorudur.


Gürlemek yoğunluğu, çokluğu öne çıkaran bir sözcüktür. Herhangi bir erkeyi (enerjiyi) mekanik erkeye dönüştüren şeyi anlatacak sözcük aranıyorsa bu sözcük bence doğru bir karşılığa ermiyor.

öñeri yürek
motor


yürek sözcüğünün kökleri ve diğer türetimlerinin iye oluduğu anlamlarını ele alarak yürek sözcüğünü motor anlamına erdirebiliriz diye düşünüyorum. Aynı anda taşıt anlamı için de kullanılabilir. Bknz: eşek > eşgek (yürügen)...

Ya da başka bir türetimi daha doğru olur.

Örnek:
Bu ağırlığı kaldırmak için vince güçlü yürek gerek.
Aracın yüreği tekliyor... Daha çok yol aşacağımızı sanmıyorum.
Yeni hız yürekleri üretildi.
  • -2

En soñ datadeveb tarafından 06 Eki 2018, 19:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2393
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 978

Ynt: motor, robot

İletigönderen Oktay D. » 06 Eki 2018, 19:33

gürle— (gür sesi çıkarmak) ile güre— (güç kullanmak), güreş— (karşılıkla güç kullanmak) ayrı gür'lerden geliyor. İlki yansıma olan gür sözcüğünden geliyorken ikincisi ise güç sözcüğüne köktaştır.

Belki karışmaması için
öñeri güreç
motor

düşünülebilir.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: motor, robot

İletigönderen datadeveb » 06 Eki 2018, 19:38

Oktay D. yazdı:gürle— (gür sesi çıkarmak) ile güre— (güç kullanmak), güreş— (karşılıkla güç kullanmak) ayrı gür'lerden geliyor. İlki yansıma olan gür sözcüğünden geliyorken ikincisi ise güç sözcüğüne köktaştır.

Belki karışmaması için
öñeri güreç
motor

düşünülebilir.


Gür ile türetilecek sözcükler daha çok makinede tork sözcüğüne karşılık gelebilecek bir sözcükler olabileceğini az önce ayırt ettim. Sizce?
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2393
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 978

Ynt: motor, robot

İletigönderen Oktay D. » 06 Eki 2018, 20:16

tork kavramında döndürme söz koñusu olduğu için pek öyle düşünmüyorum. Günlük dilde veya mühendislik jargonunda "motoruñ torku" ifadesiniñ özünde "motoruñ gücü" añlamında kullanılmasınıñ nédeni zaten söz koñusu motoruñ dönen türden olmasıdır ve bu durum için torkuyla gücünüñ doğru orantılı çıkmasıdır. Ancak tüm motorlar dönmez, doğrusal motorlar da vardır. Doğrusal motor için de kimse tork ifadesini kullanmayacaktır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: motor, robot

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 06 Eki 2018, 20:58

Konusu açılmışken, TDK'nin bilim terimleri sözlüğünde kuvvet (fizik) sözcüğü için "güre" yazdığını unutmayalım.
  • 4

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1666
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1042

Ynt: motor, robot

İletigönderen datadeveb » 06 Eki 2018, 21:19

Oktay D. yazdı:tork kavramında döndürme söz koñusu olduğu için pek öyle düşünmüyorum. Günlük dilde veya mühendislik jargonunda "motoruñ torku" ifadesiniñ özünde "motoruñ gücü" añlamında kullanılmasınıñ nédeni zaten söz koñusu motoruñ dönen türden olmasıdır ve bu durum için torkuyla gücünüñ doğru orantılı çıkmasıdır. Ancak tüm motorlar dönmez, doğrusal motorlar da vardır. Doğrusal motor için de kimse tork ifadesini kullanmayacaktır.


Burada anlatmaya çalıştığım gür sözcüğüne dayanarak tork gibi şeylere karşılık geleceğini söylemekti. Eğer dönrüsellik üzerine bir sözcüğü çağrıştıran bir sözcük olsaydı "gür" sözcüğü, bakış açınız doğru olurdu. Doğrusal motorların da bir itme gücü, çekme gücü vardır. Dönrüsel motorlarında aynı biçimde böyle güçleri olur.

Bu arada dönrü sözcüğünü az önce türettim. Anlamsal olarak bence uygun durdu. Bu sözcüğe bi başlık açayım ele alırız. Yine bu konunun etkisi altında bir sözcük önerim daha olacak.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2393
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 978

Ynt: motor, robot

İletigönderen hskizilcik » 06 Eki 2018, 23:04

Motorun ana işlevi güç üretmektir, hareket sağlamak değil. Yani ilerleme yaratmak zorunda değil. Araba örneği bize böyle gibi düşündürtüyor belki. Ancak buzdolabı motoru, cihazı yürütmez. Ona güç sağlar. Güç sağlayan anlamında olduktan sonra, gürleç, güreç, vb. benim için çok fark etmez.

Tork konusuna gelince, o ayrı bir konu. Dönel hareketi sağlayan bir etkidir. Kuvvetin döndürme etkisinin ölçüsü diyebiliriz. O yüzden güçle ilgisi yok, kuvvetle ilgisi var. Fizikte kuvvet ve güç farklı kavramlar.

Kuvvet konusunda da, TDK'nin türettiği kavramlara katılmıyorum. TDK kuvvet ile güç arasındaki farkı bilmediğinden anlamı veremiyor. Bu tür bilimsel terimleri, o alanın uzmanları türetmeli veya türetilmiş olanları değerlendirmeli bence.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 217
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 215

Ynt: motor, robot

İletigönderen datadeveb » 22 Eki 2018, 22:29

öñeri gürgüç
motor
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2393
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 978

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 10 konuk

Reputation System ©'