Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

katletmek, katliam, katil, kâtil

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen birtancazin » 18 Haz 2017, 01:16

Katil... Öldürgeme / dirimsiretme (-sire eki sizleşmek, eski kullanış), kıyazlık
Kaatil... Ölpek, ölpemiş (eskil ekle uyarlama) / kıyaz
Katletmek..öldürgemek
Katliam.. Kıyım, toplukıyım / Öldürüşme
Maktul... Öldürülmüş, öldürülen
Cinayet... Kişi öldürme, öldürüm
Cani.. Kişi yağısı
Canice katletmek.. Acımasızca öldürmek
Hayvan öldürmek, itlaf etmek... Kuturmak (eskiden uyarlama)
Telef olmak... Kutmak (eski)
Seri katil... Öldürgen
Katil zanlısı... Kıyazlık sanığı
Nefsi müdafaa esnasında katletmek... Kaçıncalı öldürme
Kasten öldürmek.. İsteyerek öldürmek / tasarlayarak öldürmek
  • 0

birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen Oktay D. » 05 Eyl 2018, 09:53

ölütçü
kâtil

cinayet başlığında bildirdiğim gibi Eski Türkçede ölüt (cinayet) sözcüğü bulunuyor, ölür- (öldür-) eylemine -t eki gelerek oluşmuş (bu ekte /r/ érir) [Erdal 1991: 312-314] Marcel Erdal, Old Turkic Word Formation, Weisbaden, 1991 . Bu sözcüğe +çi eki gelerek ölütçi olmuş ve tam da kâtil añlamında kullanılmış.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8285
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5368

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen ulduzéver » 05 Eyl 2018, 20:22

Yakşı cinâyet başlığı da burayla birleştirilseydi.

Güncel Türkçe Sözlük cinâyet için kıya, cânî için kıyacı yazmış. Ancak kıy- eylemi bence cinâyete uygun gelmiyor.

Kıray
Cinsiyet: Erkek
1. Genç, delikanlı. 2. Ürün vermeyen arazi. 3. Eşkıya, yol kesen.
Kişi Adları Sözlüğü

yakşa belki kıray = cânî, kıraylık = cinâyet olabilir ?

Katil sözcüğüne gelince;
Zâten öldürmek eylemi katletmek sözcüğünüñ karşılığıdır ancak kır- eylemi ve türevleri de güzel olur bence.
kırım
katil

kırga
kâtil


soy kırım sözüne öykünerek:
kümekırım
katliâm


Bir de intihâr sözcüğü vâr.

intihar
a. (intiha:rı) 1. Bir kimsenin toplumsal ve ruhsal nedenlerin etkisi ile kendi hayatına son vermesi: “Cinayetlerin ve intiharların sebebi kudret ve imkân arasındaki dengesizliktir.” -R. H. Karay. 2. mec. Hayatını tehlikeye düşürecek aşırı davranış veya iş.
Güncel Türkçe Sözlük

Değme iki añlamını da karşılayacak bir öñeri:
özkırım
intihâr
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 05 Eyl 2018, 20:54

ulduzéver yazdı:soy kırım sözüne öykünerek:
kümekırım
katliâm



Küme sözcüğü Arapça diye biliyorum.
  • 4

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1305
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen ulduzéver » 05 Eyl 2018, 21:03

TürkçeSözlük78 yazdı:
ulduzéver yazdı:soy kırım sözüne öykünerek:
kümekırım
katliâm



Küme sözcüğü Arapça diye biliyorum.


Yokça kullanmadığım bir sözcük olarak köküne gitmemiştim. Bildirdiğiñiz için sağ oluñ.
Bu arada Nişanyan şöyle yazmış:

~ Ar kūma ͭ كومة yığın ~ EYun kýma κύμα a.a. < EYun kýō κύω şişmek, kabarmak, top gibi olmak +ma << HAvr *keuə- içi boşalmak.
  • 1

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen Yiğit98 » 07 Eki 2019, 13:45

Katil için; Tatar Türkçesi "ütirüşi", Başkurt Türkçesinde "ültirivsi", Kazak Türkçesinde "kisi öltirüvşi", Türkmen Türkçesi "gänhör", Kırgız Türkçesi "kankor" demekmiş. Bu kankor ile gänhör sözcükleri kökeni bir gibi ancak bilgim yok.
Kazak türkçesindeki kisi öltirüvşi de sanırım Kişi öldüren demek, ancak kesin değilim.
  • 0

Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 168
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 68

Ynt: katletmek, katliam, katil, kâtil

İletigönderen Oktay D. » 07 Eki 2019, 20:20

Yiğit98 yazdı:Katil için; Tatar Türkçesi "ütirüşi", Başkurt Türkçesinde "ültirivsi", Kazak Türkçesinde "kisi öltirüvşi", Türkmen Türkçesi "gänhör", Kırgız Türkçesi "kankor" demekmiş. Bu kankor ile gänhör sözcükleri kökeni bir gibi ancak bilgim yok.
Kazak türkçesindeki kisi öltirüvşi de sanırım Kişi öldüren demek, ancak kesin değilim.
Eski Türkçede
öl- (ölmek) > öltür- (öldürmek) > öltürüg (öldürme, *öldürü) > *öltürügçi (öldürücü)

Kıpçak Türkçelerinde -g eki, lehçeye göre -(U)v veya -(U)w olurken Oğuz Türkçesinde düşüp yalñızca ünlüsü kalmıştır. Kıpçakçada ç'ler ş'leşir. Ayrıca Başkırt-Tatar Kıpçakçalarında ö/o daralırken ü/u géñişler.

O yüzden Eski Türkçe biçimiyle *öltürügçi sözcüğü, Kazakçada öltirüwşi, Tatar-Başkırt ültirivsi, Oğuzcada öldürücü olurdu. Elbette bizde öldürücü sözcüğünüñ añlamı "fatal, öldürmeye neden olan" olmuştur, kişi añlamı yér almaz.
  • 4

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8285
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5368

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 12 konuk

Reputation System ©'