Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

dikkat, bahane, mazeret

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen bensay » 11 Kas 2007, 01:37

Uğrola dildaşlar, sizlere "Bence"den bir bölüm aktarayım:

Gözermek: (–i) dikkat etmek /gözerimlemek (Dikkat’in görmek/göz ile olan bağı göz önüne alınmıştır. Ayrıca; anlamı belirtilmemiş olmakla birlikte "gözermek" eylemliğinin T.Banuoğlu’nun Türkçenin Grameri adlı yapıtının 208. yüzleminde, "-er" eki ile türemiş eylemliklere verilmiş örnekler arasında yer aldığı görülmüştür.)
Gözerim: Dikkat/gözerme/gözergi
Gözerimli: Dikkatli/gözergin/gözerik
Gözerimlilik: Dikkatlilik/gözerginlik/gözeriklik
Gözerimsiz: Dikkatsiz/gözeriksiz
Gözerimsizlik: Dikkatsizlik/gözeriksizlik
Gözergen: Dikkatli –dikkat yetisi gelişkin olan-
Gözerinmek: (-e) dikkat etmek/göstermek, dikkat kesilmek, özellikle dikkat etmek
Gözerinme: Dikkat kesilme, özellikle dikkat etme, dikkat
Gözerindirmek: Dikkat ettirmek, dikkat etmesini sağlamak/gözertmek
Gözerilmek: Dikkat edilmek/gözerimlenmek
Gözerti: Anlık dikkat

Öte yandan, sanırım Altayca'da "abay = dikkat". Esenlikler.

Dipçe: Yüzlem = Sayfa
  • 5

En soñ bensay tarafından 31 Ağu 2010, 01:17 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

Ynt: DİKKAT

İletigönderen Boraan » 11 Kas 2007, 20:51

Benim elimdeki bir kaynakta ''dikkat'' için ''özbak'' karşılığı var, usunuzda bulunsun Bensay usta...
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: DİKKAT

İletigönderen bensay » 13 Kas 2007, 17:51

Özbak iyi değil bence arkadaşım. Gözerim kullanımda olmayan bir eylemliğe dayanıyorsa da göz+erim biçiminde kolaylıkla çağrışım ve anlaşılırlık içeriyor. Dahası, uyrumlama (1) içermeyen bir doğallığa da iye, esenlikler.

Dipçe: (1) Uyrumlama = Zorlama
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

dikkat, bahane

İletigönderen Adsız Çıgay » 10 Ağu 2009, 02:07

dikkat in Türkçe karşılığı var mı?

bahane için tılak diye bir karşılık buldum Kıpçak Türkçesi Sözlüğünde...Belli ki til dil den geliyor dillendirilen şey anlamında ama dilek şeklinde de alamayız.Ne yapmak gerekiyor başka bahane anlamında sözcük var mı?
  • 0

Adsız Çıgay
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 53
Katılım: 09 Ağu 2009, 02:51
Değerleme: 2

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen D. Can Aktan » 10 Ağu 2009, 02:53

Yañlışım yoksa Kırım Tatar Türkçesi'nde abay = dikkat olması gerek. :)
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 21

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen Baturalptürk » 10 Ağu 2009, 14:13

Abay = Dikkat
Abaylamak = Dikkat Etmek
Abaylı = Dikkatli
(Kırgız Türkçesi'nden)

Dil Devrimi'nde de bu sözcük benimsenmiştir.

Bahane içinse en başta Divanü Lügatit Türk'te bulunan 'tıldag' sözü gelir. Bu "bahane, sebep" anlamındadır. Bunu kadının avret yeri anlamına gelen bugün de kullanılan "dılak<tılak" sözcüğüyle karıştırmamak gerekir. Bu sözcüğü günümüze uyarlamamız lazım elbette.Bundan başka:

*ıldırgıç: İleri sürülen neden. (Derleme Sözlüğü)
*sıltav: Sözde neden, bahane. (Derleme Sözlüğü)
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 59

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen Oktay D. » 10 Ağu 2009, 14:58

tıldag günümüze dilde ya da dildek ya da dildey (bu dönüşüm özünde Kıpçak etkisidir) diye uyarlanır.

Bu sözcüğüŋ kökü tıl, "dil" demektir. Ardına addan eylem yapıcı bugünkü +la- ile eşdeğer olan +da- ve ardına eylemden ad yapıcı -g ekleri gelmiştir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7907
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4444

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen bensay » 18 Ağu 2009, 21:29

Bahane için "nedensi, sözde neden, uyduruk/uydurma neden" dahası "sözde gerekçe, uydurma/uyduruk gerekçe" gibi kullanabileceğimiz bir sürü sözümüz, sözcüğümüz var.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen bensay » 20 Ağu 2009, 20:56

Bu arada "dikkat" için "gözerim" sözcüğünü kullanıyorum.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2684
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1205

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen Temirbek » 22 Ağu 2009, 22:34

Dikkat Arapça "incelik" demek, bahane ise Farsça "neden, gerekçe" anlamında.

Ben "dikkatli" için sak sözcüğünü kullanıyorum, aynı kökten sakınmak "dikkatli olmak, dikkat etmek" var.

Kırgızca ile falan ilgisi var mı bilmiyorum ama Rahmetli babaannem şaşırdığında ya da hayret edilecek bir durum olduğunda abay ! derdi...Belki "abov" da bunun bir diğer türevidir ?
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1127

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen Oktay D. » 23 Ağu 2009, 00:10

Mersin Yörükleri tanı diye şaşırırlar. Eski Türkçe tan- "şaşırmak" eyleminden. Diğer Yörükler abay derler ve Adanalılarıŋ abô, abov sözcüğüyle bir ve aynıdır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7907
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4444

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen Toygun » 31 Ağu 2010, 01:18

az çekmek    

Bahane uydurmak
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

tutalga   

Sözde neden, bahane.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

En soñ Toygun tarafından 03 Eyl 2010, 10:19 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5238
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1262

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen Toygun » 13 Eki 2010, 13:15

diqqət !  : . qay !. gözlə !. bax !. 
diqqət !  : ehtiyat !. həzər !. sağ !. sağın !. tək !. təkin !.çək !. çəkin !.
gözlə !. sağ sağ !. dayan !. 
diqqət  : avayka. yavaş . dinc. sayıq11. ayıq. əsəvən. üns. -
diqqətlə: yavaşca. avaylapka. etina. həvəs. qayuq. qayı.
təvəccüh. üşüq. üns. əsəvənlik. asavanlıq.özən. dənəri.
etina. gözət. - diqqət !: gözət !. gözlə!. - diqqətli: saklıq.
tetikli. ehtiyatlı. - diqqət!: bax ! baxın !. - diqqət eləmək:
sınamaq baxmaq. bayqamaqka. dənəmək. - diqqətlə: biçili.
dikə. qulaq qabartmaq . - biçili uk: diqqətlə; könüllə; özənlə;
basa; sık dinlə. - diqqətli: biçu. bij. özənli. kəsərli. -
diqqətsiz: çalğan. dağınak. baxmaz. saymaz. yavaşsız.
dincsiz. avaysız. - diqqətsizlik: baxmazlık. - diqqət ed:
qaytur. - diqqət edmək: asınmaq. itinmək. edinmək.
ilgilənmək. incələmək. - diqqət edmək: əsirgəmək.
umursamaq. önəmsəmək. önəm vermək. gözətmək.
qayıdlamaq. 
diqqət edmək  : dənğləmək. dəhləmək. maraqlanmaq. 
diqqət  : - diqqəti çəkən: gözə çarpan. tanıqıvlu. - diqqət
çəkməyən: tanıqıvsuz. bəlirsiz. silik. göstərişsiz.
diqqət  : e'tina. dənğ. e'tibar.- dənğə almaq: maraq göstərmək.
- dəğsiz: e'tibarsız. 
diqqət  : sak. 
diqqətini çəkmək : saqaytmaq. uyandırmaq. 
diqqətl  : bişim. özənli. e’tinalı. 
diqqətlə baxmaq  : gözləri tikilmək. aralmaq. 
diqqətlə baxmaq  : sınamaq. gözətləmək. 
diqqətlə  : - diqqətlə baxmaq: qaraqmaq. iti baxmaq. 
diqqətlə  : usuq. ayıq. 
diqqətli  : sak. - diqqətli olmaq: sak bolmaq. 
diqqətli  : uyanıq. tədbirli. uzuq. uyanıq.
diqqətli  : uyav. uyanıq. 
diqqətlilik  : saqlıq11. 
diqqətsiz  : sansız. önəmsiz. özənsiz. 
diqqətl  : bişim. özənli. e’tinalı. 
diqqətlə baxmaq  : gözləri tikilmək. aralmaq. 
diqqətlə baxmaq  : sınamaq. gözətləmək. 
diqqətlə  : - diqqətlə baxmaq: qaraqmaq. iti baxmaq. 
diqqətlə  : usuq. ayıq. 
diqqətli  : sak. - diqqətli olmaq: sak bolmaq. 
diqqətli  : uyanıq. tədbirli. uzuq. uyanıq.
diqqətli  : uyav. uyanıq. 
diqqətlilik  : saqlıq11. 
diqqətsiz  : sansız. önəmsiz. özənsiz. 

HƏSƏN BƏY HADI  eŞ anlam sözlük
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5238
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1262

Ynt: dikkat, bahane

İletigönderen ingichka » 22 Eki 2011, 19:15

Baturalptürk yazdı:Abay = Dikkat
Abaylamak = Dikkat Etmek
Abaylı = Dikkatli
(Kırgız Türkçesi'nden)

Dil Devrimi'nde de bu sözcük benimsenmiştir.

Bahane içinse en başta Divanü Lügatit Türk'te bulunan 'tıldag' sözü gelir. Bu "bahane, sebep" anlamındadır. Bunu kadının avret yeri anlamına gelen bugün de kullanılan "dılak<tılak" sözcüğüyle karıştırmamak gerekir. Bu sözcüğü günümüze uyarlamamız lazım elbette.Bundan başka:

*ıldırgıç: İleri sürülen neden. (Derleme Sözlüğü)
*sıltav: Sözde neden, bahane. (Derleme Sözlüğü)
Abay sözü Özbek ma Uygur Türkçesinde v'lidir. Bizde de v'li şekli kullanılabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ingichka » 03 Kas 2011, 00:51

Bayka- dışında Kırgız Türkçesinde kene- var eken:
Kene- II Dikkat etmek; görmek (farkına varmak), hissetmek, aksülamelde bulunmak, tepkimek
Yudahin, Kırgız Sözlüğü, TDK
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot] ve 9 konuk

Reputation System ©'