Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

dikkat, bahane, mazeret

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen Toygun » 08 Oca 2015, 03:31

kaçımsamak
(-den) Bir işi yapmamak için sözde nedenler ileri sürmek.
  • 9

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5195
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1244

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen Oktay D. » 08 Oca 2015, 04:24

kaçım
bahâne

kaçımsa-
bahâne bulmak


Bundan atasözü bile uydurabilirim:
Yémek dénince açım dér, pişir dénince kaçımsar.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7793
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4209

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen toorku » 08 Oca 2015, 05:05

gözet
dikkat et


nedence
bahane


trafikte giderken gelen araçlara dikkat edin
trafikte giderken gelen araçları gözetin

yapmak isteyen çaresini yapmak istemeyen bahanesini bulur
yapmak isteyen nasılını yapmak istemeyen nedencesini bulur
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 903
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1236

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen bensay » 08 Oca 2015, 14:01

Bahane için "sözde neden, nedensi, nedensileme", mazeret için "nedenleme" demişim. "Nedence" bende vesilenin karşılığı olarak yer alıyor, Kanıbir Kılavuzu'ndan alıntılamıştım bunu.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2559
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1019

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen Alparslan9 » 04 Ara 2015, 23:57

Kubbealtı Lûgatı'nda Seh sözcüğü var. Halk ağzında 'dikkatli' anlamına geliyor. Ben bunun eski Türkçe sak(akıllı, uyanık)tan geldiği kanısındayım.
Bu sehten sehlik sözcüğünü türetip kullanmıştım.
Sehlik : Dikkatlilik, dikkatli olma durumu, dikkat
  • 4

Görsel
Üyelik görseli
Alparslan9
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 265
Katılım: 30 Haz 2015, 17:25
Değerleme: 154

İletiThis post was deleted by Alparslan9 on 01 Oca 2016, 20:49.

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 14 May 2017, 20:17

Dikkat için sayın bensay'ın söylediği gözer- eylemi ve türevleri çok güzel ve çağrışımlı geldi bana. sak sözcüğü ise bildiğimce Kutadgu Bilig'de ihtiyat ve tedbîr anlamında kullanılmıştır.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 608
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 520

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen bensay » 15 May 2017, 15:12

sayın ulduzever beğeniniz için gönül ödünçlerimi sunarım, bu arada eskiden kullanılan gözermek eylemine ilişkin şu verilere eriştim:

gözermek
Buğday toprak vb. şeyleri iri gözlü kalburdan elemek.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
gözermek
Görünmek

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


gözermek ile türevlerini kendimce yazılı veya sözlü yakın çevremde 10 yıl dolayında kullanmışlığım vardır, kuşkusuz yukarıdaki veriler sözcükten caymayı gerektirmez, son dönemde -6ay-1yıl gibi- bir arkadaşın "görünç" sözcüğünü daha iyi bulması sonucu ünlemsel kullanıma daha yatkın olan "görünç" sözcüğünü kulanmaya başladım (süerlikte "dikkayyt" biçiminde bir kullanımı vardır dikkatin) bakarsın bir gün bundan da caymış olacağım, bilinmez, dilde yeni sözcüklerin tutunması için birincil olan ikincil kullanıcıların ne düşündüğüdür zaten
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2559
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1019

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 15 May 2017, 17:16

Gözer- eylemi iyi bir çağrışıma iyedir. Bunu ben ÖzTürkçeci arkadaşlarla konuşurken kullandığımda ne olduğu iyice anlaşılır. Kendi deneyim bu. Ancak bir nokta daha varkim onu da göze almak yakşı.

dikkat et- eylemi yönelme durumla kullanılır hem de yalınca dikkat et tümcesi nesnesizin kurulabilir ancak gözer- eylemi ettirgen çatıda olduğu için yükleme durumla kullanılması beklenir demeli nesneyi gözer- biçiminde. tek bir sorunu budur, kim, elbette kullanılırsa bu da hiçbir sorun yaratmaz. Zamanla yerinde oturur. :)

Bu arada bir öneri de vereyim:

gözren-

dikkat etmek eylemi gibi hem nesnesiz hem de yönelme durum ekiyle kullanılabilir.

Dikkat et! › gözren!

Bu yazıya dikkat edin › bu yazıya gözrenin

Yükleme durumla da kullanılabilir:

Bu yazıya dikkat edin › bu yazıyı gözrenin

Bu konuda önce gözen- eylemini düşünmüştüm, "özenmek" ile de uyak olurdu, ancak Tarama Sözlüğünde yırtık ve delik örtülerek kapatılmak anlamında imiş.

dikkat için de gözrek, gözrenim vb. yapılabilir.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 608
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 520

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen birtancazin » 31 May 2017, 00:05

Tıldak. Sebep
Tıldamak. Sebep olmak,
Gerekçe. Mazaret, maruzat, özür
Tıldak uydurmak. Bahane....
Uydurma tıldak. Bahane
Tıldacık.. Bahane
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 260

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen birtancazin » 01 Haz 2017, 22:08

Dikkat için sakınç, sak, özen, baka


Tümcedeki yerine göre bu sözcükler kullanılabilir.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 260

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen Furkan Yıldırım » 22 Eyl 2017, 14:43

Ben "Dikkat" için Anadoluda kullanılan üç karşılık yazmak istiyorum. İkisinden zaten söz edilmiş ancak başka biçimlerde (demeli benim bu güne kadar duyduklarımdan başka biçimde belirtilmiş.)

Gözlemek
Gözermek, gözrenmek gibi karşılıklar verilmiş ancak bu bana direk bu sözcüğü çağrıştırdı. Sizde bu güne kadar duymuşsunuzdur. "Düşmanı gözle, karşıyı iyi gözle...."
Bu sözcük varken başka tür de üretimlere yada derlemelere gerek var mı, tercih-yorum sizin :)

Bakarak olmak
Bu kullanım daha çok "dikkatini ayırma" anlamında kullanılıyor. Annemin deyişlerinden kulağımda kalmış "Yemeğe bakarak ol..." (yemek yanmasın anlamında diyor yani) :)

Tanı
Bu sonuncusu en sevdiğim. Belki de çevremdeki herkesten duymuşluğum vardır. "Elini tanı..." gibi. Buna güzel de bir örnek olarak sevdiğim bir türkü;

Adını da sevdiğim Avşar, aman of beğleri, efem beğleri
Şahsına vezirlik yakışıp duru, efendim of, of
Topla da dizginini, tanı, aman of, kendini, efem kendini
Garşıda da düşmanların bakışıp duru, efendim of
Adını sevdiğim Avşar Beğleri, aman öf
Hafız Rıza Yağızdan...
  • 0

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 205
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 298

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 29 Eyl 2018, 16:20

Mazeret ve özür dilemek kavramları için géçiriş dilemek déyimini kullanıyorum.
- dün biraz havalı koñuştuğum için sizden géçiriş diliyorum/géçirişleriñizi diliyorum.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 608
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 520

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen bensay » 29 Eyl 2018, 16:31

son dönemde "gönlalışlarımı sunarım" sözünü deniyorum, "özür dilerim" yerine
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2559
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1019

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 29 Eyl 2018, 18:08

Kullandıklarım:

Abay
Dikkat

Abaylı
Dikkatli


Abaylamak mı olur yoksa abaymak mı olur bilmiyorum. O yüzden ikisini de koyuyorum. Kullanırken abaymak diyorum. Sanırım Tatarca'da "abaylamak" olarak geçiyor. Abo ile kökteş olması olasıdır.

Abaylamak, abaymak, sakınmak
Dikkat etmek



ve en kolayı:

Nedensi
Bahane

Sözde neden
Bahane

Nedence
Bahane

Yalanımsı neden
Bahane

Yalancıl neden
Bahane


Bu arada abay sözcüğü hem öbür Türkçelerde geçen hem Ataç'ın kullandığı hem de Aktarma Sözlüğü'nde geçen bir sözcüktür.
  • 0

En soñ TürkçeSözlük78 tarafından 29 Eyl 2018, 18:14 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 401
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 305

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 9 konuk

Reputation System ©'