1. bét (Toplam 4 bét)

dikkat, bahane, mazeret

İletiGönderilme zamanı: 11 Kas 2007, 01:37
gönderen bensay
Uğrola dildaşlar, sizlere "Bence"den bir bölüm aktarayım:

Gözermek: (–i) dikkat etmek /gözerimlemek (Dikkat’in görmek/göz ile olan bağı göz önüne alınmıştır. Ayrıca; anlamı belirtilmemiş olmakla birlikte "gözermek" eylemliğinin T.Banuoğlu’nun Türkçenin Grameri adlı yapıtının 208. yüzleminde, "-er" eki ile türemiş eylemliklere verilmiş örnekler arasında yer aldığı görülmüştür.)
Gözerim: Dikkat/gözerme/gözergi
Gözerimli: Dikkatli/gözergin/gözerik
Gözerimlilik: Dikkatlilik/gözerginlik/gözeriklik
Gözerimsiz: Dikkatsiz/gözeriksiz
Gözerimsizlik: Dikkatsizlik/gözeriksizlik
Gözergen: Dikkatli –dikkat yetisi gelişkin olan-
Gözerinmek: (-e) dikkat etmek/göstermek, dikkat kesilmek, özellikle dikkat etmek
Gözerinme: Dikkat kesilme, özellikle dikkat etme, dikkat
Gözerindirmek: Dikkat ettirmek, dikkat etmesini sağlamak/gözertmek
Gözerilmek: Dikkat edilmek/gözerimlenmek
Gözerti: Anlık dikkat

Öte yandan, sanırım Altayca'da "abay = dikkat". Esenlikler.

Dipçe: Yüzlem = Sayfa

Ynt: DİKKAT

İletiGönderilme zamanı: 11 Kas 2007, 20:51
gönderen Boraan
Benim elimdeki bir kaynakta ''dikkat'' için ''özbak'' karşılığı var, usunuzda bulunsun Bensay usta...

Ynt: DİKKAT

İletiGönderilme zamanı: 13 Kas 2007, 17:51
gönderen bensay
Özbak iyi değil bence arkadaşım. Gözerim kullanımda olmayan bir eylemliğe dayanıyorsa da göz+erim biçiminde kolaylıkla çağrışım ve anlaşılırlık içeriyor. Dahası, uyrumlama (1) içermeyen bir doğallığa da iye, esenlikler.

Dipçe: (1) Uyrumlama = Zorlama

dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 10 Ağu 2009, 02:07
gönderen Adsız Çıgay
dikkat in Türkçe karşılığı var mı?

bahane için tılak diye bir karşılık buldum Kıpçak Türkçesi Sözlüğünde...Belli ki til dil den geliyor dillendirilen şey anlamında ama dilek şeklinde de alamayız.Ne yapmak gerekiyor başka bahane anlamında sözcük var mı?

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 10 Ağu 2009, 02:53
gönderen D. Can Aktan
Yañlışım yoksa Kırım Tatar Türkçesi'nde abay = dikkat olması gerek. :)

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 10 Ağu 2009, 14:13
gönderen Baturalptürk
Abay = Dikkat
Abaylamak = Dikkat Etmek
Abaylı = Dikkatli
(Kırgız Türkçesi'nden)

Dil Devrimi'nde de bu sözcük benimsenmiştir.

Bahane içinse en başta Divanü Lügatit Türk'te bulunan 'tıldag' sözü gelir. Bu "bahane, sebep" anlamındadır. Bunu kadının avret yeri anlamına gelen bugün de kullanılan "dılak<tılak" sözcüğüyle karıştırmamak gerekir. Bu sözcüğü günümüze uyarlamamız lazım elbette.Bundan başka:

*ıldırgıç: İleri sürülen neden. (Derleme Sözlüğü)
*sıltav: Sözde neden, bahane. (Derleme Sözlüğü)

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 10 Ağu 2009, 14:58
gönderen Oktay D.
tıldag günümüze dilde ya da dildek ya da dildey (bu dönüşüm özünde Kıpçak etkisidir) diye uyarlanır.

Bu sözcüğüŋ kökü tıl, "dil" demektir. Ardına addan eylem yapıcı bugünkü +la- ile eşdeğer olan +da- ve ardına eylemden ad yapıcı -g ekleri gelmiştir.

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 18 Ağu 2009, 21:29
gönderen bensay
Bahane için "nedensi, sözde neden, uyduruk/uydurma neden" dahası "sözde gerekçe, uydurma/uyduruk gerekçe" gibi kullanabileceğimiz bir sürü sözümüz, sözcüğümüz var.

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 20 Ağu 2009, 20:56
gönderen bensay
Bu arada "dikkat" için "gözerim" sözcüğünü kullanıyorum.

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 22 Ağu 2009, 22:34
gönderen Temirbek
Dikkat Arapça "incelik" demek, bahane ise Farsça "neden, gerekçe" anlamında.

Ben "dikkatli" için sak sözcüğünü kullanıyorum, aynı kökten sakınmak "dikkatli olmak, dikkat etmek" var.

Kırgızca ile falan ilgisi var mı bilmiyorum ama Rahmetli babaannem şaşırdığında ya da hayret edilecek bir durum olduğunda abay ! derdi...Belki "abov" da bunun bir diğer türevidir ?

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2009, 00:10
gönderen Oktay D.
Mersin Yörükleri tanı diye şaşırırlar. Eski Türkçe tan- "şaşırmak" eyleminden. Diğer Yörükler abay derler ve Adanalılarıŋ abô, abov sözcüğüyle bir ve aynıdır.

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletiGönderilme zamanı: 31 Ağu 2010, 01:18
gönderen Toygun
az çekmek    

Bahane uydurmak
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

tutalga   

Sözde neden, bahane.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletiGönderilme zamanı: 13 Eki 2010, 13:15
gönderen Toygun
diqqət !  : . qay !. gözlə !. bax !. 
diqqət !  : ehtiyat !. həzər !. sağ !. sağın !. tək !. təkin !.çək !. çəkin !.
gözlə !. sağ sağ !. dayan !. 
diqqət  : avayka. yavaş . dinc. sayıq11. ayıq. əsəvən. üns. -
diqqətlə: yavaşca. avaylapka. etina. həvəs. qayuq. qayı.
təvəccüh. üşüq. üns. əsəvənlik. asavanlıq.özən. dənəri.
etina. gözət. - diqqət !: gözət !. gözlə!. - diqqətli: saklıq.
tetikli. ehtiyatlı. - diqqət!: bax ! baxın !. - diqqət eləmək:
sınamaq baxmaq. bayqamaqka. dənəmək. - diqqətlə: biçili.
dikə. qulaq qabartmaq . - biçili uk: diqqətlə; könüllə; özənlə;
basa; sık dinlə. - diqqətli: biçu. bij. özənli. kəsərli. -
diqqətsiz: çalğan. dağınak. baxmaz. saymaz. yavaşsız.
dincsiz. avaysız. - diqqətsizlik: baxmazlık. - diqqət ed:
qaytur. - diqqət edmək: asınmaq. itinmək. edinmək.
ilgilənmək. incələmək. - diqqət edmək: əsirgəmək.
umursamaq. önəmsəmək. önəm vermək. gözətmək.
qayıdlamaq. 
diqqət edmək  : dənğləmək. dəhləmək. maraqlanmaq. 
diqqət  : - diqqəti çəkən: gözə çarpan. tanıqıvlu. - diqqət
çəkməyən: tanıqıvsuz. bəlirsiz. silik. göstərişsiz.
diqqət  : e'tina. dənğ. e'tibar.- dənğə almaq: maraq göstərmək.
- dəğsiz: e'tibarsız. 
diqqət  : sak. 
diqqətini çəkmək : saqaytmaq. uyandırmaq. 
diqqətl  : bişim. özənli. e’tinalı. 
diqqətlə baxmaq  : gözləri tikilmək. aralmaq. 
diqqətlə baxmaq  : sınamaq. gözətləmək. 
diqqətlə  : - diqqətlə baxmaq: qaraqmaq. iti baxmaq. 
diqqətlə  : usuq. ayıq. 
diqqətli  : sak. - diqqətli olmaq: sak bolmaq. 
diqqətli  : uyanıq. tədbirli. uzuq. uyanıq.
diqqətli  : uyav. uyanıq. 
diqqətlilik  : saqlıq11. 
diqqətsiz  : sansız. önəmsiz. özənsiz. 
diqqətl  : bişim. özənli. e’tinalı. 
diqqətlə baxmaq  : gözləri tikilmək. aralmaq. 
diqqətlə baxmaq  : sınamaq. gözətləmək. 
diqqətlə  : - diqqətlə baxmaq: qaraqmaq. iti baxmaq. 
diqqətlə  : usuq. ayıq. 
diqqətli  : sak. - diqqətli olmaq: sak bolmaq. 
diqqətli  : uyanıq. tədbirli. uzuq. uyanıq.
diqqətli  : uyav. uyanıq. 
diqqətlilik  : saqlıq11. 
diqqətsiz  : sansız. önəmsiz. özənsiz. 

HƏSƏN BƏY HADI  eŞ anlam sözlük

Ynt: dikkat, bahane

İletiGönderilme zamanı: 22 Eki 2011, 19:15
gönderen ingichka
Baturalptürk yazdı:Abay = Dikkat
Abaylamak = Dikkat Etmek
Abaylı = Dikkatli
(Kırgız Türkçesi'nden)

Dil Devrimi'nde de bu sözcük benimsenmiştir.

Bahane içinse en başta Divanü Lügatit Türk'te bulunan 'tıldag' sözü gelir. Bu "bahane, sebep" anlamındadır. Bunu kadının avret yeri anlamına gelen bugün de kullanılan "dılak<tılak" sözcüğüyle karıştırmamak gerekir. Bu sözcüğü günümüze uyarlamamız lazım elbette.Bundan başka:

*ıldırgıç: İleri sürülen neden. (Derleme Sözlüğü)
*sıltav: Sözde neden, bahane. (Derleme Sözlüğü)
Abay sözü Özbek ma Uygur Türkçesinde v'lidir. Bizde de v'li şekli kullanılabilir.

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletiGönderilme zamanı: 03 Kas 2011, 00:51
gönderen ingichka
Bayka- dışında Kırgız Türkçesinde kene- var eken:
Kene- II Dikkat etmek; görmek (farkına varmak), hissetmek, aksülamelde bulunmak, tepkimek
Yudahin, Kırgız Sözlüğü, TDK