Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

hâlâ

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

hâlâ

İletigönderen D. Can Aktan » 23 Şub 2010, 21:59

Türkmence'de entek sözcüğü hâlâ sözcüğü yerine kullanılıyor. Biz de bu biçimde bu sözcüğü kullanabiliriz.

entek: hâlâ
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 17

Ynt: hâlâ

İletigönderen Oktay D. » 26 Oca 2013, 22:39

Türkmence biçim sanıyorum bizim Türkçeye endeğin olarak uyarlanabilir.
duranca, değince, endeğin (= Türkm. entek), daha/bile, mb. vb., ma beñzeri

Aynı duruma duranca gülebiliyordu.
O zamanlar sağlam dişi söktürüp yerine altın diş taktıran, böylece güzelleştiğine inanan insanlar duranca vardı
...
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 26 Oca 2013, 22:44 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993

Ynt: hâlâ

İletigönderen Boraan » 26 Oca 2013, 23:25

en+dek >>>>>  olarak da uyarlanabilir.

dek   

(I) e. Bir işin, bir durumun sona erdiği zaman veya yer, kadar, değin: “Bir iki adım atıp yanıma dek geliyor.” -Z. Selimoğlu.
Güncel Türkçe Sözlük


peki buradaki en 'in anlamı , işlevi nedir?
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1814
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: hâlâ

İletigönderen Oktay D. » 27 Oca 2013, 03:08

Boraan yazdı:en+dek >>>>>  olarak da uyarlanabilir.

dek   

(I) e. Bir işin, bir durumun sona erdiği zaman veya yer, kadar, değin: “Bir iki adım atıp yanıma dek geliyor.” -Z. Selimoğlu.
Güncel Türkçe Sözlük


peki buradaki en 'in anlamı , işlevi nedir?

Ben de bilemedim ancak belki Eski Türkçe an "o, 3. tekil kişi" olabilir. Bizde diğer 3. kişi olan ol ile karışıp o biçimine gelmiştir, ancak durum eki aldığında on+ olur (ondan, onda, ona, onu).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993

Ynt: hâlâ

İletigönderen Boraan » 27 Oca 2013, 09:58

Oktay yazdı:Ben de bilemedim ancak belki Eski Türkçe an "o, 3. tekil kişi" olabilir. Bizde diğer 3. kişi olan ol ile karışıp o biçimine gelmiştir, ancak durum eki aldığında on+ olur (ondan, onda, ona, onu).


Dediğiniz nenin bizde ayrı anlamları var bağ kuramadım ?

andak    Ondan sonra: Eve gideceğim, andak çarşıya ..
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

[/hr]
andak    1. Hemen, o anda, derhal. 2. O kadar.
Tarama Sözlüğü
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1814
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: hâlâ

İletigönderen Türkçe » 27 Oca 2013, 15:52

Boraan yazdı:Dediğiniz nenin bizde ayrı anlamları var bağ kuramadım ?

andak    Ondan sonra: Eve gideceğim, andak çarşıya ..
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

[/hr]
andak    1. Hemen, o anda, derhal. 2. O kadar.
Tarama Sözlüğü
Sözlerin anlamlarında bölgelere göre ayrılık olabilir. Bir çok sözcükte Anadolu ağızlarında yoksa eski betiklerde ma ve belgelerde kullanılan anlam ile başka ağgan lehçe lardaki anlama bakarak bağlantı kurulamayabilir. Ölçünlü Standart dil ile ağızlar arasında bile böyle olduğu oluyor. Ayrıca Türkmenil Türkmen Türkçesi de yapısı anca anca, onca + [desc=de, dahi; ve]ma[/desc] biçiminde olabilecek [desc=Birnäçe, möçberi, sany boýunça köp, köp gezek, ençe (Türkmen diliniñ sözlügi)]ençeme[/desc] diye bir söz de var.
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: hâlâ

İletigönderen Boraan » 27 Oca 2013, 16:14

Oktay yazdı:Ben de bilemedim ancak belki Eski Türkçe an "o, 3. tekil kişi" olabilir. Bizde diğer 3. kişi olan ol ile karışıp o biçimine gelmiştir, ancak durum eki aldığında on+ olur (ondan, onda, ona, onu).


Yalnız bizdeki andak sözcüğünde  Oktay'ın belirttiği ölçünlü durum, ses değişmesi görülebiliyor.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1814
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: hâlâ

İletigönderen Oktay D. » 31 May 2014, 00:18

İtalyanlar “hâl┠için ancora diyorlar. Meğer anche “dahi/bile” ile ora “şimdi” kaynaşmasıymış, yeñi öğrendim. Kısaca “şimdi de, şimdi bile (İng. also now)” añlamlı bir sözden evrilmiş.


İtalyanlardan mantığı devşirsek nice olur diye düşündüm:
şim bile “hâlâ”
şimdi bile, şimdi dahi \\\"hâlâ”


Olmuş mu?
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 31 May 2014, 01:28 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993

Ynt: hâlâ

İletigönderen datadeveb » 22 May 2020, 18:08

olca iş görür mü?

Örnek.
Olca gelemedin mi?
Ben olca buradayım sizi bekliyorum.
  • 4

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

OTK: https://discord.com/invite/vVdUSfY
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2007
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 800

Ynt: hâlâ

İletigönderen Oktay D. » 22 May 2020, 18:19

ol- eylemine addan ad yapan +çA eki gelemez. Belki olaca olabilir ancak "hâlâ" çağrışımı yapmıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993

Ynt: hâlâ

İletigönderen datadeveb » 22 May 2020, 18:30

Oktay D. yazdı:ol- eylemine addan ad yapan +çA eki gelemez. Belki olaca olabilir ancak "hâlâ" çağrışımı yapmıyor.


Eylemden ad yapan -ca eki o yalnız.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

OTK: https://discord.com/invite/vVdUSfY
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2007
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 800

Ynt: hâlâ

İletigönderen Oktay D. » 22 May 2020, 19:30

Eylemden ad yapan bir -çA eki Türkçede yok [bkz. M.Erdal, "Old Turkic Word Formation", 1991].
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993

Ynt: hâlâ

İletigönderen datadeveb » 22 May 2020, 19:54

Oktay D. yazdı:Eylemden ad yapan bir -çA eki Türkçede yok [bkz. M.Erdal, "Old Turkic Word Formation", 1991].


Eylemden ad yapan -çA eki var.

Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
çömçe [[kepçe - Oğuzca]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
cazia [kepçe] - Fa: kaugir - Tr: čomič Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
çömçe: al-maġrūfa [kepçe]
Köken

Oğuzca çomça "kepçe" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe çom- "suya dalmak" fiilinden Eski Türkçe +çA ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için çim- maddesine bakınız.
Ek açıklama

Türkçe özgün biçimin çomıç olduğu düşünülebilir. Farsça çomça, Kürtçe (Kurmanci) çemçik (aynı anlamda) Türkçeden alıntı olmalıdır.
  • 3

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

OTK: https://discord.com/invite/vVdUSfY
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2007
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 800

Ynt: hâlâ

İletigönderen Oktay D. » 22 May 2020, 20:30

Tek bir örnekle böyle bir ekiñ varlığını kanıtlamak için o ekiñ tartışmasız olarak örneklenmesi gérekir.

Özbek çomiç, Uygur çömüç, Sarı Yugur çomış, Tatar çümeç, Başkırt sumes, Kazak şömüş, Nogay şömiş, Balkar çömüç, Karay çömüç, Karakalpak şömiş, Kumuk çomuç, Kırgız çömüç, Eski Oğuz çömçe (DLT), Türkiye çömçe, Azerbaycan çömçe, Oyrat çomıyak, Tofalar şomuk.

Görüldüğü gibi yalñızca Oğuzcada çömçe, öteki birbirinden bağımsız Türkçelerde *çömüç. Bu sözcük de soñuçta çim-/çöm- eylemine eylemden ad yapan -ç eki gelerek çömüç olmuş.

Türkçedeki eyleme gelen -ç eki Moğolcada -çA biçimindedir ve öñcesinde bir ünlü varsa onu yutar. Gerçekten de çim-/çöm- eyleminiñ Moğolca denktaşı cimu-/comu- olup Moğolca -çA eki geldiğinde cimçe/comça olur. Oğuzcaya ise çomça biçimi geçmiş olabilir. Démek ki bu örnek tartışmalı kalıyor, démeli, bu ekiñ eyleme gelen Türkçe bir -çA olduğu savı yétersiz.

Kısaca Türkçede eyleme gelen -çA eki hâlâ yok. Türkçedeki ek -ç'dir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993

Ynt: hâlâ

İletigönderen datadeveb » 22 May 2020, 20:55

Eğlence, düşünce sözcüklerini de bırakayım.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

OTK: https://discord.com/invite/vVdUSfY
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2007
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 800

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 6 konuk

Reputation System ©'