Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Kadar

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: Kadar

İletigönderen kuluduk » 02 Kas 2018, 15:45

Hatırladığım kadarıyla Tuncer Gülensoy il- fiilinden ilik-, ilkin- > ilgin- + ç şeklinde açıklıyordu.

Gülkünç ve ilginç kelimeleri korkunç kelimesinden yanlış örnekseme de olabilir.
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: Kadar

İletigönderen Oktay D. » 02 Kas 2018, 16:23

değink, doğru bir biçim bilgisine sahip değil. değinik mi yazmak istediñiz?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: Kadar

İletigönderen ulduzéver » 02 Kas 2018, 18:06

bensay yazdı:sizin dediğiniz gibi de olabilir sayın ulduzever, -gın- ekine ilişkin bendeki bilgileri aşağıda üleşiyorum:

Bu eke ilişkin olarak Banguoğlu “Eski Türkçeden beri nadir örnekleri bulunan bir fiil şeklidir (tezginmek). Berkitme fiilleri yapan fiile ek -ik- üzerine -in- dönüşlü çatı ekinin gelmesiyle oluşmuş olabilir…” açıklamasını yapar.

Tietze “-gın-: fiilden medial anlamlı geçişsiz fiiller yapar (çezgin-/çizgin-/çegzin-)” dedikten sonra “çezgin-” sözcüğünde “Fiilden fiil yapan –gın- vs. genişlemesi büyük ihtimalle orta-dönüşken -ık- vs. eki (acık-) ile dönüşken -(ı)n- vs. ekinin (acın-II) birleşimidir, yani -ık-ın- (b. T. Banguoğlu 1974 s. 279). -gın- orta (medial) anlamlı geçişsiz (intransitivum) fiiller yapar…” açıklamasını yapar.

eklerin işlevleri göz önüne alınarak yapılacak bir değerlendirme sonucu hangi ekler bağlamında oluştuğu/oluşturulabileceği açıklığa kavuşturulabilir


Vérdiğiñiz bilgiler için teşekkürler.

tézgin- ve aynı eylemiñ değişkesi olduğunu sandığım çizgin- eylemi, sayın Oktay'ıñ tezgin- başlığındaki kökenlemesine göre, bu koñudan kırakta kalır. Asıl biçiminiñ tegzin- olduğunu söylemişti.

Bu eki içerdiğine arkayın olduğum tek bir eylem yutkun- eylemidir. Başka örnekler bilmiyorum. Ancak işte bu eylemden yola çıkarak, bu ek -k- ve -n- ekleriniñ birleşiği değil diyebiliriz. Niyekim kalın -k- eki Azerbaycan Türkçesinde mutlakâ -x- biçimine dönüşmüşken (sınıx- "sınıkmak", qalx- "kalkmak" gibi) yutkun- eylemi utqun- biçimindedir.
Bu durumda -gU- veyâ -kU- diye bir ekle başbaşa kalırız. O da belkim -gA- ekiniñ bir değişkesi olabilir diye araştırılmalı.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 692
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650

Ynt: Kadar

İletigönderen bensay » 02 Kas 2018, 19:54

keskinmek
Çentmek.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

bıçkınmak
Burkulmak, acımak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

dolgunmak
bk. dolukmak

Tarama Sözlüğü 1965


-gIn- oluşumlu gözüken yukarıdaki eylemleri de değerlendirmek gerek, bir de bellemiklerim notlarım arasında yer alan "taşkınmak" sözcüğü var, ona sözlüksel bir dayanak bulamadım, nereden apardımsa?
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2870
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1445

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 03 Kas 2018, 17:34

Oktay D. yazdı:değink, doğru bir biçim bilgisine sahip değil. değinik mi yazmak istediñiz?


değin ve değik sözcüğünü aynı anda anlatabilen sesi yakalamak istedim. Değinik sözcüğünün taşıdığı ses ve anlam bir türlü değink sesinin verdiği anlamı veremedi. Çünkü

de-ği-nik öbeleri hece :deneme ile de-ğink öbeleri aynı etkiyi oluşturmuyordu. Denik sözcüğü iki öbeli olur iken (de-nik) denk sözcüğü tek öbeli oluyor ve tüm anlayış oluşan sesten dolayı ökte ayrıma uğruyor

d sesinden başlasa bile öbelerin oluşturduğu ses öbekleri ses dizisini değiştiriyor.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 03 Kas 2018, 17:37

Önceden de dediğim gibi Türkçe'de iki ünsüzün yan yana gelmesi pek olağan bir durum değildir. Bu arada "öbe" gibi saçma sapan bir sözcük kullanmanızı anlamlandıramadım. Zâten herkesin bildiği ve kullandığı seslem sözcüğü var. Okuduğum dilbilim betiklerinde (kitap) bile hep seslem deniyor. Niye böyle bir sözcük türetmeye gereksindiniz ki?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 03 Kas 2018, 18:08

TürkçeSözlük78 yazdı:Önceden de dediğim gibi Türkçe'de iki ünsüzün yan yana gelmesi pek olağan bir durum değildir. Bu arada "öbe" gibi saçma sapan bir sözcük kullanmanızı anlamlandıramadım. Zâten herkesin bildiği ve kullandığı seslem sözcüğü var. Okuduğum dilbilim betiklerinde (kitap) bile hep seslem deniyor. Niye böyle bir sözcük türetmeye gereksindiniz ki?


erk, ilk, terk, sert, berk, art, alt, üst gibi sözcükler var nk seslerinin birleşim sesi de bir anlama kendi içinde erdirdiğimi düşünüyorum.

Denemelerim şöyle:
"Bu işi yapmaya değene dek sizinleyim."
"Bu işi yapmaya değenk sizinleyim."
"Bu işi yapmaya değine dik sizinleyim."
"Bu işi yapmaya değink sizinleyim."
"Bu işi yapmaya değinene dek sizinleyim."
"Bu işi yapmaya değinek sizinleyim."


"Yüzünü görüne dik burada beklerim."
"Yüzünü görünk burada beklerim."
"Yüzünü görene dek burada beklerim."
"Yüzünü görenk burada beklerim."
"Yüzü görünene dek burada beklerim."
"Yüzü görünek burada beklerim."

Alışık değiliz ama böyle birleşiyor anlam sesi. Biraz kullanınca oluyormuş diyebiliyorsunuz.

Öbe sözcüğüne gelince. Oba sözcüğünden türettim. Öbek sözcüğü var. Öbe sözcüğü ne anlama gelir diye düşünüyordum. Oba bir bütünün bölümü olup olduğu bütünü tek başına andıramayan bölük olarak bakıyorum. Buradan yola çıkarak öbek sözcüğünü şöyle yerleştirdim.

Sözler içinde her sözcük bir öbektir. Öbekse öbelerin bir araya gelmesinden oluşur. Öbeler eğer öge olarak anılan şeyler olsaydı tek başlarına anlamları olurdu.

Örnek
- "Buralar öbek öbek olmuş. Hangi öbeler yan yana gelmiş bir bak bakalım..."
  • 0

En soñ datadeveb tarafından 03 Kas 2018, 18:13 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 03 Kas 2018, 18:11

Sözcüğün kökenlemesini atarsam son iletimde ne demek istediğimi anlarsınız bence.

öbek
[ Deşişî Mehmed Ef., Et-Tuhfetu's-Seniyye, 1580]
gözsiz köstebek dedükleri cānāvar ki (...) yer altında yürir, yeri yokaru dürter, höbek höbek eyler
[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
öbek: Yığın. Halk öbek öbek oturmak.
<< TTü höbek/höbelek yığın, küme < ETü-O *oba-/*öbe- birikmek, toplanmak +Uk

→ oba

Not: Karş. Moğ öbci "bütün, tüm".

Benzer sözcükler: höbek, höbelek, öbek öbek, öbeklemek, öbekleşmek
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 03 Kas 2018, 18:12

Öbe değil de oba olabilir belki. Ancak dediğim gibi, seslem sözcüğü zâten kullanımda. Bir sözcük gitgide yaygınlaşıyor iken başka bir tâne türetmek doğru değildir.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 03 Kas 2018, 18:20

TürkçeSözlük78 yazdı:Öbe değil de oba olabilir belki. Ancak dediğim gibi, seslem sözcüğü zâten kullanımda. Bir sözcük gitgide yaygınlaşıyor iken başka bir tâne türetmek doğru değildir.


Öbe sözcüğünü öbek ile ilişik kullanmayı deniyorum. Ses bölümü anlamında olarak değil.

göbek, öbek, öbe?
gobak, obak, oba?
höbek, öbek, öbe?
höbek, höbe, oba?

Anlam önerisi

Öbe nedir?
Bir öbeği oluşturan, tek başına bir anlamı olan veya olmayan durumdayken tek başına öbeğin kendisi gibi anılamayacak öbeğin eşikli bölümü.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 03 Kas 2018, 18:27

Sanırım sonunda belirteci (zarfı) buldum.

yedik
kadar

bir olasılık
yek
kadar


"Çuvalı alabildiği kadara kadar doldurun."
"Çuvalı alabildiği yediğe yedik doldurun."
"Çubalı alabildiği yeke yek doldurun."

"Okul bitinceye kadar oyun oynamanı yasakladım."
"Okul bitinceye yedik oyun oynamanı yasakladım."
"Okul bitinceye yek oyun oynamanı yasakladım."
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 03 Kas 2018, 19:03

Eski Türkçe "teg" (gibi, kadar) sözcüğünün günümüze uyarlanmışı zâten yek değil mi? Bu arada yekin şeytan anlamı da var diye biliyorum. Nihal Atsız - Ruh Adam'da geçer. Başka yazılarda da görmüştüm.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: Kadar

İletigönderen kuluduk » 03 Kas 2018, 19:08

TürkçeSözlük78 yazdı:Eski Türkçe "teg" (gibi, kadar) sözcüğünün günümüze uyarlanmışı zâten yek değil mi? Bu arada yekin şeytan anlamı da var diye biliyorum. Nihal Atsız - Ruh Adam'da geçer. Başka yazılarda da görmüştüm.
Değil, Eski Türkçedeki teg bugün tek / teki şeklinde mevcut. Dek sözü de aynı kökten olabilir. Teg sözünün yek olması için sebep yok. Eski Türkçe sözlerde bir d>y değişimi var ama o çoğunlukla iç seste görülen bir değişikliktir. Söz başı t>d>y gibi bir değişikliğin örneği yoktur.
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 03 Kas 2018, 19:12

kuluduk yazdı:
TürkçeSözlük78 yazdı:Eski Türkçe "teg" (gibi, kadar) sözcüğünün günümüze uyarlanmışı zâten yek değil mi? Bu arada yekin şeytan anlamı da var diye biliyorum. Nihal Atsız - Ruh Adam'da geçer. Başka yazılarda da görmüştüm.
Değil, Eski Türkçedeki teg bugün tek / teki şeklinde mevcut. Dek sözü de aynı kökten olabilir. Teg sözünün yek olması için sebep yok. Eski Türkçe sözlerde bir d>y değişimi var ama o çoğunlukla iç seste görülen bir değişikliktir. Söz başı t>d>y gibi bir değişikliğin örneği yoktur.


Evet, doğru diyorsunuz. Yek ile dek sözcüklerini karıştırmışım. Demek istediğim sözcük dek idi.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 03 Kas 2018, 20:14

Bu arada belirteç yazmışım. İlgeç olacaktı (edat)
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 24 konuk

Reputation System ©'