4. bét (Toplam 6 bét)

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 12 Ara 2018, 20:05
gönderen datadeveb
Kadar sözcüğü yerine day sözcüğü mü kullanıyorlar? Yanlış işitmiyorum değil mi?

İzleyin youtube.com

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 12 Ara 2018, 21:29
gönderen bensay
karahanlılar "gibi, kadar" anlamlarında "çaklı" diye de bir sözcük kullanmışlar, ancak bunu "kadar" anlamında ayrı bağımsız bir sözcük olarak günümüzde kullanımını pek uygulansal pratik bulamadım, seni benim kadar hiç kimse sevmez > seni benim çaklı nekbir hiçbir < karahanlıca okuğu çevirisinden kimse sevmez, öte yandan ekleşmiş bir kullanım daha uygun gibi geldi > seni benimcekli benim kadar nekbir kimse sevemez (burada ek olan +cAklI, o "çaklı" değil kuşkusuz)

dipçe: "ne kadar" soru sözü için "nicekli" denebilir gibi

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 12 Ara 2018, 22:43
gönderen ulduzéver
Güney Azerbaycanda mencen "benim kadar" diye kullanılır ve mence "bence".
öñeri +cAn
kadar

Seni kimse bencen sévmez.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 12 Ara 2018, 23:05
gönderen bensay
+cAn'daki /n/ öğesi eski araç ekidir değil mi, günümüz +lA'sı (< ile), bencen = ben dengi/benzeri ile?

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 13 Ara 2018, 11:09
gönderen bensay
TDK GTS açıklamaları kapsamında "kadar" sözcüğü için aşağıdaki karşılıklama seçkesini menüsünü oluşturdum:

Kadar: Dek, değin, denli, değinli, değinliğinde (değinliğinde sözcüğünün kullanıldığı durumlar için ayrıca "ölçüsünde, kertesinde, büyüklüğünde, dolayında sözcüklerinden uygun düşecek biri de kullanılabilir)

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 13 Ara 2018, 18:58
gönderen ulduzéver
bensay yazdı:+cAn'daki /n/ öğesi eski araç ekidir değil mi, günümüz +lA'sı (< ile), bencen = ben dengi/benzeri ile?


Azerbaycanda kullanılan +cAn ekindeki +n tekçe zarf yapıyor onsuz da aynı añlam añlatılıyor. Örneğin yazı dilinde bunca yazılıyorken koñuşmada özellikle Güneyde buncan déniyor. Démeli añlam bakımından hiçbir ayrımı olmayan +cA ve +cAn ekleri mence ve mencen sözlerinde ayrı ayrı añlamlara iye olmuşlar.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 14 Ara 2018, 00:18
gönderen Oktay D.
Büyük olasılıkla halk ağzındaki babacan (baba gibi) sözcüğü de aynı ekle oluşturulmuş. Bu sözcük, Eski Anadolu Türkçesinde göçebe Yörüklerde ve Alevî Türkmenlerde yaygın olup bu topluluklar Doğu Anadolu'dan Safevi devletiniñ içlerine uzandığı için Azerbaycanda hâlen kullanılan +cAn ekiniñ Türkiye Türkçesindeki kalıntısı gibi görünüyor.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 14 Ara 2018, 00:27
gönderen bensay
Oktay D. yazdı:Büyük olasılıkla halk ağzındaki babacan (baba gibi) sözcüğü de aynı ekle oluşturulmuş. Bu sözcük, Eski Anadolu Türkçesinde göçebe Yörüklerde ve Alevî Türkmenlerde yaygın olup bu topluluklar Doğu Anadolu'dan Safevi devletiniñ içlerine uzandığı için Azerbaycanda hâlen kullanılan +cAn ekiniñ Türkiye Türkçesindeki kalıntısı gibi görünüyor.


aşağıdaki alıntı da +cAn konusundan

babacan ile karacan açıkça bir +can parçası içeriyorken gökçen sözcüğü aynı biçimde görünmüyor. Belli ki körkçe "görkemli, güzel" > gökçe sözcüğünden düz bir +n alarak türemiş, nitekim aynı añlamda gökçek sözcüğüne de denk gelinir. Eski Türkçede unvanlarda ve Moğolcada birçok sözcükte görülen tekillik eki +n olabilir (bkz. tarkan, kagan, tégin, katun, vb.).


sankim bir görüş değişikliği mi var, bana kalırsa "karacan" da karaca+n, /n/ moğolca bir öğe değilse +cAn eki var diyeceğiz, var mı?

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 14 Ara 2018, 01:26
gönderen Oktay D.
gökçen sözcüğünüñ babacan sözcüğüyle aynı biçimde olmadığını söylemişim çünkü éş añlamlı gökçek sözcüğü bulunuyor. Yukarıdaki iletimde ise gökçen ile ilgili bir görüş bélirtmemiştim.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 14 Ara 2018, 01:50
gönderen bensay
görüş değişikliğini "babacan" için demeklemiştim kastetmiştim

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 15 Ara 2018, 13:57
gönderen datadeveb
Köken

Eski Türkçe kadġur- "kaygılanmak, ilgilenmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *kad- "dönmek, yönelmek" kökünden Eski Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kay- maddesine bakınız.


Şöyle bir veriye denk geldim. "Kad-" diye bir kök var. Dönmek, yönelmek anlamı gösteriliyor ancak buna yol kat etmek anlamı da yüklenir mi? Pek bilgim yok. Kadar sözcüğü Türkçe kökenli mi diye düşündürttü.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 15 Ara 2018, 14:56
gönderen TürkçeSözlük78
Kad- > gat- > kat- (sert ünsüz nedeni ile yeniden sertleşme)

olmuş olabilir mi?

Katmak eylemi buradan geliyor olabilir mi? Neden ayrılmak, dönmek anlamı var bu sözcüğün pek anlayamadım.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 15 Ara 2018, 18:22
gönderen datadeveb
TürkçeSözlük78 yazdı:Kad- > gat- > kat- (sert ünsüz nedeni ile yeniden sertleşme)

olmuş olabilir mi?

Katmak eylemi buradan geliyor olabilir mi? Neden ayrılmak, dönmek anlamı var bu sözcüğün pek anlayamadım.


Bende anlamadım o nedenle paylaştım. Kadar sözcüğü bi de türkçe çıkıyormuş. Arapça ile anlamın denk düşmesi bi nedenden dolayı örtüşüyormuş vs... Var ya olaylar olaylar. Neyse sulandırmayım ortalığı. ;D

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 15 Ara 2018, 19:12
gönderen TürkçeSözlük78
kad- > gay- > kay- olmuş da olabilir

Kaygı sözcüğünün kökü burada sanırım. Ben yanlış yorumlamışım.

Ynt: Kadar

İletiGönderilme zamanı: 17 Ara 2018, 03:28
gönderen datadeveb
Bir şey söyleyeceğim. Ses anlam ilişkisine göre KADAR Türkçe olması gerekiyor. Başka kök ile aynı anlamı yine yakalayabiliriz. Türkçe bu belli olmaz. Öke gelmeyen bir kök ne anlamlara erer kim bilir. Yalnız benim ök sekik oldu. ;D

Kullandığımız kullanmadığımız t<>d ses durumlarını görelim.

etmek böyle etmek ✔ edmek böyle edmek ✘ katmak böyle katmak ✔ kadmak böyle kadmak ✘
ettieddikattıkadtı
eterederkatarkadar
etişedişkatışkadış anlam kazanır, umut var
etiyorediyorkatıyorkadıyor umut var, anlam kazanır.
ettikeddikkattıkkaddık umutsuz varlık
etişedişkatışkadış anlam boyutu çıkabilir.
etenedenkatankadan anlam boyutu çıkabilir.
etinedinkatınkadın katmakla ilgili olmayan anlamı var.
etik anlama ermesi gerekiyor ama tanımlanmamış edikkatıkkadık bu anlamlı oluyor ancak niye kullanılmıyor?
etekedekkatakkadak söylenirliği var anlam boyutu çıkar.
etedkatkad
etmeedmekatmakadma


Ses anlam ilişkisine göre kadar sözcüğü katar sözcüğünün boyutu. etmek olayında eter sesi anlam kazanmayıp eder e dönüşüyor. Bizim ses anlam dilimiz böyle. Söz söylersen ses yürümüyorsa o ses boyut değiştiriyor. Söz içinde sözcüklerin anlamları çoğu kez beliriyor.

Kadar sözcüğü bence Türkçe'dir diyebilecek algı oluşmaya başladı. ::)