Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

kadro, kadrolaşma

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

kadro, kadrolaşma

İletigönderen bensay » 04 Oca 2008, 15:16

Kadronun kişileri simgelediği durumlar için "takımtay", orunları (makamları) simgelediği durumlar için "oruntay" sözleri benden bir başlangıç açılımı olsun. Esenlikler.
  • 0

En soñ bensay tarafından 07 Oca 2013, 15:18 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: KADRO

İletigönderen bensay » 10 Oca 2008, 17:32

Bu arada 1978 ÖK karşılamacası "takım, yer, tasar yeri" biçiminde. Takım kadrosu sözüne bu karşılıkları uygulamak pek olanaklı gibi durmuyor. Takım kadrosu sözü için en uygunu "takım oruntayı" gibi, esenlikler.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: KADRO

İletigönderen bensay » 29 Şub 2008, 12:35

Yoksa "orunluk" mu desek kadro için?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 29 Şub 2008, 15:34

+tay eki otag (oda) sözcüğünden geliyor. Kadronuñ odayla bir ilgisi var mı?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen bensay » 29 Şub 2008, 21:47

Doğrusu daha önce "tay" ekine ilişkin ben ile Ög yazdık çizdikse de, kaçırmış olmalısınız, genel bir değinme daha yapayım.

Kiminlerince senin de belirttiğin gibi bu ekin "otağ" sözcüğünden dönüştüğü savlanır. H.C.Kanıbir'e göre "t" eki ile "y" (-ey/-ay) ekinin birleşmesinden oluşmuştur.

Ben DLT'den bir örnekleme yapmıştım.     

"cılday  atların gögsünde çıkan bir hastalık.III, 240 bkz> çildek" 

Burada eş anlamlı iki sözcükle karşı karşıyayız "çılday" ile "çildek". Kök, bugunkü şu yüzümüzdeki beneklere verdiğimiz ad olan "çil" kökü (eskiden çıl olarakda kullanılmış, yine bir ünlü incelmesi örneği). Bu köke +de-/+da- (+te-/+ta- biçiminde de olabilir) ekini uyguladığızda "çilde- "eylemliği buna "y" ekini uladığımızda "çildey" sözcüğü oluşuyor. Sonuna "k" eki ulandığında "çildek". Dilimizde k/g/ğ/y değişimleri de var. Ög arkadaşımız "tay" ekinin -dek/-dak ekinden böyle bir dönüşümle oluşmuş olabileceğine ilişkin örneklemeler yapmıştı. Yukarıdaki eş anlamlı çildek/çılday sözleri de bunu destekler niteliktedir.

Günümüzde bu ek sert ünsüz ile kalıplaşmış olarak -tey/-tay biçiminde uygulanmaktadır. Bu kalıplaşma dolayısıyla kamu/kamuda-/kamuday değil doğrudan kamutay olmaktadır.

Bu konuda çok eski bir sözcüğümüz olması gereken "Altay" üzerine SNBB'nın deyişiyle us yoruşturacak olursak şunlar olasıdır:

1- Altag/altağ/altay? Bugün de pek çok dağımızı aldağ ya da aladağ olarak adlandırmışızdır.

2- Bu dağ yüce bir dağdır, öbür tüm neyseneleri alta alandır, bu bağlamda alt/alta- (/altta-) oradan "y" eki ile Altay?

Kanımca birinci olasılık (dağ sözcüğünden dönüşüklük) doğrusudur.

Kurultay'ın oluşumunun ise "kurulta-(+)y" olduğu açıktır. Çalış- (ara taban çalışta- ) çalıştay.

Son olarak "tay"lı sözcüklerde ben odayla ilgili değil de "topluluk" çağrışımı alırım.
  • 0

En soñ bensay tarafından 01 Mar 2008, 01:02 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 01 Mar 2008, 02:38

Bu da savlarıñızdan biri sanırım :) Bu dediğiñiz, bilimsel bir gerçek olmadığı için buna göre hareket etmek yañlış olur. Eğer bu yapımı kullanmak istiyorsak, +dak/+dek olarak kullanabiliriz.

Bu arada sakınılması (dikkat edilmesi) gereken bir neñ var: bahsetiğiñiz yapımda +ta- eki addan eylem yapan bir ektir[1], eylemden ad yapmaz. Bir de -k/-g/-ğ/-y dönüşümü sadece +gak/+gek ekinde görülür.

Dipçe.
[1] Fuat Bozkurt, "Türkleriñ Dili", kapı yayınları, 2005,sayfa 134.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 01 Mar 2008, 02:40 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen bensay » 02 Mar 2008, 21:00

-tay/tey ekine ilişkin bilimsel gerçek olduğuna inandığınız görüşü öğrenebilir miyiz?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 02 Mar 2008, 23:43

Ek, sadece +tay biçiminde. Bu ekiñ kesin bir çözümlemesi olmadığını biliyorum. Daha doğrusu bir uzlaşma yok görünüyor. Sanırım görüşlerden siz de haberdarsıñız.

Bu arada  Altag ~ Al dağ değil mi?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen bensay » 03 Mar 2008, 12:09

Bugüne değin kesin biçimde saptanmış ek-kök-ses değişim ile dönüşümleri dışında başka tek bir değişim, dönüşüm bulunmadığını savlamak bizi bilimsel olmaktan uzaklaştırır. Karl Popper'in "Bilim Felsefesi"nde bilimselliğin ölçütü yanlışlanabilir olmaktır. Bir kez, bunların dışında değişim-dönüşüm yoktur diye kapıyı sonuna dek kapadığımızda en başta yanlışlanabilirliği yok etmiş oluruz. Bu ise bizi bilime değil "tabu"ya götürür. Bilimcilik adına tabuculuk yapmış oluruz.

Bugün erte olarak kullandığımız sözcüğün DS'de "ertey" biçimi de vardır. Bu sözcük "erte-" türemeli bir sözcük gibi gözükmektedirr. Yine "çılday" sözcüğünün "çılda-" türemeli olduğu açıktır. Bu sözün ünlü incelmeli bir dönüşüğü "çildek". Mertek sözcüğünün DS'de "merteyh" biçiminde söylenişleri var. Bunlar, bana kurallı k/y dönüşümünün olduğu -gek/-gak ekleri dışında da kuralsız/ayrıksı nitelikte bir k/y dönüşümünden söz edilebileceğini gösterir.

"+tay eki otag (oda) sözcüğünden geliyor. Kadronuñ odayla bir ilgisi var mı?" demişsiniz.

Bu doğruysa, burada da "-gek/-gak" ekli bir sözcük dışında "k/y" değişimi olmuş gözük müyor mu?

Bence, Altay ne "altay" (tay: at yavrusu, "kızıltay"), ne "alotağ", kuralsız/ayrıksı bir k/y değişimiyle "aldağ"ın ta kendisi. Dayanaklar yetersiz bulunabilir, ne ki öbür görüşlerin de dayanakları yetersiz olduğu için burada böyle takışmış uğraşıyoruz.

Ayrıca, bildiğim ileyle dilimizde ekler bir ya da iki imcelidir. Ek iki imceyi aşıyorsa bu ya bileşik bir ektir, ya da bir sözcük ekleşmiştir.

Ola ki, -tay/-tey eki bileşik bir ekse en güçlü olasılık başlangıçta "-te/-ta +k", sonradan "-te/-ta +y" biçiminde oluşmuş olmasıdır. Bu bir sözcüğün ekleşmesi ise en yakın olasılık (ben buna katılmamakla birlikte) "otak/otağ" dan "o" düşümü ile k/y değişimi iledir.

Kurultay sözünün kurultak/kurultağ" biçiminde kullanılmışlığı var mı bilmiyorum. Bunu bilebilirsek işimiz kolaylaşabilir.

Öte yandan, "-te-/-ta-" ekinin yalnızca adsoylu sözcüklere ulanabileceği görüşünde de bir takım kuşkularım varsa da şimdilik bu konuya girmek istemiyorum.
  • 0

En soñ bensay tarafından 03 Mar 2008, 12:15 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 03 Mar 2008, 19:40

bensay yazdı:Bugüne değin kesin biçimde saptanmış ek-kök-ses değişim ile dönüşümleri dışında başka tek bir değişim, dönüşüm bulunmadığını savlamak bizi bilimsel olmaktan uzaklaştırır. Karl Popper'in "Bilim Felsefesi"nde bilimselliğin ölçütü yanlışlanabilir olmaktır. Bir kez, bunların dışında değişim-dönüşüm yoktur diye kapıyı sonuna dek kapadığımızda en başta yanlışlanabilirliği yok etmiş oluruz. Bu ise bizi bilime değil "tabu"ya götürür. Bilimcilik adına tabuculuk yapmış oluruz.
Buradaki üslūbuñuzu beğenmedim. Beni yersizce suçlamışsıñız. Sanki, elimde bir anahtar var ve kapıları kilitlemişim gibi ithamlarda bulunuyorsuñuz. Dönüşüm inkār ettiğim yok ama eldeki bilgileri vermemi añlayışla karşılamañızı umarım. Ayrıca, dil bilimci olmayabilirim ama fizikçiyim ve bilim felsefesi hakkında cahilmişim gibi muamele görmeyi hak ettiğimi düşünmüyorum. Burada yazdıklarım, betiklerde yazanlardan ve çok seyrek olarak kendi değersiz yorumlarımdan öte neñler değildir.

Konudan daha fazla yāzmadan elimizdeki verilere geçelim:
bensay yazdı:Bugün erte olarak kullandığımız sözcüğün DS'de "ertey" biçimi de vardır. Bu sözcük "erte-" türemeli bir sözcük gibi gözükmektedirr. Yine "çılday" sözcüğünün "çılda-" türemeli olduğu açıktır. Bu sözün ünlü incelmeli bir dönüşüğü "çildek". Mertek sözcüğünün DS'de "merteyh" biçiminde söylenişleri var. Bunlar, bana kurallı k/y dönüşümünün olduğu -gek/-gak ekleri dışında da kuralsız/ayrıksı nitelikte bir k/y dönüşümünden söz edilebileceğini gösterir.

"+tay eki otag (oda) sözcüğünden geliyor. Kadronuñ odayla bir ilgisi var mı?" demişsiniz.

Bu doğruysa, burada da "-gek/-gak" ekli bir sözcük dışında "k/y" değişimi olmuş gözük müyor mu?
Soñ seste k/y dönüşümü Türkiye Türkçesinde yaygınlaşmış görünüyor. Bir iki yerde ve ağızlarda olması lazım, gak/gek ekleriniñ ay/ey olduğu görülüyor (belki de sanılıyor, bilmiyorum). Soñra 1944'te ve 1970'lerde bazı yeñi sözcükler için bu dönüşmüş ek kullanılmış.

Bir başka k>y dönüşümü de Azericede görülür. Bu ise tümüyle farklıdır çünkü uzun ünlü etkisi söz konusu:
Eski Türkçe köök (gök) > Azerice göy

Ne ki k>y dönüşümleri, konumuzla doğrudan ilgili sayılmayabilir. Çünkü oda, benim okuduğum yazmalarda otag diye geçiyor, otak biçimine raslayamadım. Zaten k olsaydı muhtemelen düşmezdi. Oğuz Türkçesinde kurallı dönüşüm olan g düşmesiyle oda şeklini almış.

bensay yazdı:Kurultay sözünün kurultak/kurultağ" biçiminde kullanılmışlığı var mı bilmiyorum. Bunu bilebilirsek işimiz kolaylaşabilir.
Benim de haberim yok. Moğolca'da kurulta biçiminde olduğu söyleniyor, biliyorsuñuz.

bensay yazdı:Öte yandan, "-te-/-ta-" ekinin yalnızca adsoylu sözcüklere ulanabileceği görüşünde de bir takım kuşkularım varsa da şimdilik bu konuya girmek istemiyorum.
Fuat Bozkurt, "Türkleriñ Dili", kapı yayınları, 2005, sayfa 134-135.
Eski Türkçede addan eylem yapan bir ek olarak geçtiği bildiriliyor.

Şimdi konuyu yāzdığı yerden geri döndüreyim:
Eğer +tay ekiniñ kökenlemesinden emin değilsek (ki değiliz) onu kendi benimsediğimiz dönüşümlere sokmamak eñ bilime uygun olanı gibi görünüyor. Ancak emin olunan dönüşümlerle aynı savunulan yapım ulanabilir:
takımtak, oruntak
Bu konuda Ög üyemiz eñ doğrusunu demiş:
ög yazdı:Sanki Türkçe'de başka -tay'ın yerini tutacak ek ya da sözcük yokmuş gibi, dayanaksız ve yanlış -tay'a sarılmak Türkçe'ye güvenmemek demektir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 03 Mar 2008, 20:16

Aslında ben orada Nişanyan'a atıf yapmıştım :) Kurulta sözcüğünüñ olduğunu savunuyor sözlüğünde.

Bu arada, burada yazdığıñız kh neyi karşılıyor?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 03 Mar 2008, 23:32

Evet, geñelde batılılar kh derler (onlarda x harfi olduğu için), siz öyle deyince herhalde başka bir şey kastetmek istediñiz sandım :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen Oktay D. » 04 Mar 2008, 01:43

Bizde var derken ne demek istediñiz? İşlevleri nedir?

Bir de, acaba bu sözcük eski Moğolcadan mı geçmiş? Bundan emin olabilir miyiz?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: KADRO

İletigönderen bensay » 25 Tem 2008, 10:35

Bu konuyu kendi adıma aşağıdaki gibi sonuçlandırdığımı belirtmek isterim.

Kadro: 1.Oruntay, 2.Takım
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2614
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1122

Ynt: kadro, kadrolaşma

İletigönderen Toygun » 07 Oca 2013, 15:19

Kadrolaşma yerine takımlaşma denemez mi acaba?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5204
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1244

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk

cron
Reputation System ©'