Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

pilot

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

pilot

İletigönderen Toygun » 13 Oca 2013, 14:50

pilot    Fr. pilote

a. (l ince okunur) 1. Bir hava taşıtını kullanmak ve yönetmekle görevli kimse. 2. Otomobil yarışlarında aracı kullanan kimse. 3. sf. Deneme niteliğinde olan: Yüz milyon lira sermayeli bir pilot şirket kuruldu.
Güncel Türkçe Sözlük

İlk anlamı için uçman denilmişti. Uçuş görevlisi, uçuş yöneticisi olmaz mı?
  • 0

En soñ Toygun tarafından 13 Oca 2013, 15:42 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5286
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1311

Ynt: pilot

İletigönderen Türkçe » 13 Oca 2013, 14:58

Türkmenilde uçarman deniyormuş. Uçak haydavcısı da denebilir.
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: pilot

İletigönderen Türkçe » 13 Oca 2013, 14:59

3. anlam için denemelik denebilir.
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: pilot

İletigönderen Toygun » 13 Oca 2013, 15:42

Türkçe yazdı:3. anlam için denemelik denebilir.


Evet denemelik güzel...
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5286
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1311

Ynt: pilot

İletigönderen Kızıltürk » 02 Kas 2015, 02:16

Atatürk döneminde uçman sözü kullanılırdı.[Ulus, 4 Ağustos 1935](RESİM-1) TDK'de de bu karşılık vardır. Bunun için pilot sözüne karşılık olarak, uçman sözünü kullanabiliriz.

uçma.png
RESİM-1
uçma.png (280.84 KiB) 9792 kéz görüntülendi
  • 14

''Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."
-M.Kemal Atatürk-
Kızıltürk
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 177
Katılım: 30 Kas 2014, 11:33
Değerleme: 437

Ynt: pilot

İletigönderen Oktay D. » 02 Kas 2015, 03:54

Hemen ekleyeyim, uçman doğru bir türetimdir. - eylemine "yapan eden" anlamı katan -mAn eki gelmiştir (adlara gelen "gibi" anlamı katan +mAn eki değildir). Kısaca "uçan kişi, uçma mesleğini yapan kimse" añlamı vardır doğrudan. Yani rahatlıkla kullanabiliriz.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516

Ynt: pilot

İletigönderen Alparslan9 » 02 Kas 2015, 20:29

Uçar da olabilir. Yazar, tatar, çapar gibi.
  • 3

Görsel
Üyelik görseli
Alparslan9
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 265
Katılım: 30 Haz 2015, 17:25
Değerleme: 154

Ynt: pilot

İletigönderen Türkeröz » 03 Kas 2015, 00:16

uçurucu, uçurman
pilot
  • -1

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2995
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Ynt: pilot

İletigönderen İlteriş » 03 Kas 2015, 06:34

Alparslan9 yazdı:Uçar da olabilir. Yazar, tatar, çapar gibi.

Yazarın özelliği, yazması. Ama pilotun özelliği uçması değil ki, uçurması :)
  • 2

Üyelik görseli
İlteriş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 146
Katılım: 09 Şub 2013, 16:00
Değerleme: 129

Ynt: pilot

İletigönderen ulduzéver » 11 Haz 2016, 21:35

Sn. Oktay dadaşımızın (éylem)"+mAn eki" adlı başlıkta yazdıklarını okudum ancak bu eki benimseyemedim. Yeri geldi işte burda sorularımı sorayım:
Bu ekin
1. Nerdenliği?
2. Niteliği?
3. Neden kişi kavramını taşıdığı?
Bunlara yanıt bulmadan yalnızca "uçman" değil "éylem+mAn" yapısıyla çırpışmam var :)

Bu anlamda ise "Uçakçı", "Uçaksürer" gibi sözcükler bence güzel.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 703
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 653

Ynt: pilot

İletigönderen Oktay D. » 11 Haz 2016, 23:53

Yazdıklarımı okursañız, orada ekiñ
- Eski Türkçe bir ek olduğunu
- Yalñızca kişi añlamı katmadığın
- çarpıcı bir şekilde -gAn ekine beñzediğini
- çoğunlukla geçişsiz eylemlere geldiğini
görürsüñüz.

Örneğin tegirmen "değirmen", kétmen "çapa, kazma", örmen "tümör; deri hastalığı", sıkman "üzüm sıkma mevsimi", yulıman "yağma" gibi sözcükler [Erdal, 1991] ekiñ yalñızca kişilere gelmediğini gösteriyor.

-gAn ekiniñ yapım (çekim değil) işlevine yakınlığı, bu ekiñ belki de -n-gAn > -ñAn > -mAn gibi bir dönüşüm geçirdiğini uslara getiriyor (bunuñ öyle olup olmadığını görmek için sesbilimsel bir istatistik toplama gerekiyor - güzel bir doktora tezi olabilirdi :) ). Ancak bu ek dilbilimsel açıdan bellidir, açıktır. Daha doğrusu -gAn eki veya eñ bilindik ek ne kadar belliyse -mAn eki de o kadar bellidir. Nitekim, Türkçede ekleriñ HEPSİ eñ fazla bu kadar bilgi verirler.Türkçeyi 7.yy öncesinde bilemediğimiz için ekleriñ hepsi uzun bir evrimiñ soñ ürünü olarak karşımıza çıkar. Örneğin çoğu ekiñ (özellikle çatı ekleriniñ) Moğolcadan mı alındığı yoksa ortak mı olduğu hiç bilinmemektedir. Eğer -mAn'ı bu yüzden kullanmayacaksak ne yazık ki Türkçe hiçbir eki kullanamaz duruma geliriz :)

Niteliğine gelince Eski ve Orta Türkçede bulunur, günümüzde ise ağızlarda kalmış veya Dil Devrimi sırasında yeniden işlevleştirilmiş durumda. Çoğunlukla geçişsiz (nesnesiz) eylemlerde kullanıldığı görülüyor ancak kesin bir kural değil, özellikle Orta Türkçe örneklerde bu kuraldan ciddi sapmalar görülüyor. Hatta Dil Devrimi'nde artık geçişli olmakla birlikte üstüne ettirgen olan eylemlere getirilmeye başlanıyor (ögret-, okut-, eğit-, gözet-, ...).
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516

Ynt: pilot

İletigönderen ulduzéver » 12 Haz 2016, 15:38

+mAn ekinin nerdenliği ilen niteliğinin hakkında yakşakim sormağım aşırı gitmekti niçinkim öbür yazdıklarınızda da buyurmuştunuz bir de eklerin kökenlerinin pek bilindik olmadıklarına dikkat etmek gerekirdi ancak değme ne deñli düşünüyorum, bu eki 'kişi/adam/sanatişleyen'e ilgilendiremiyorum. Birtür batı dilleri çağrışımı yapıyor bende.
Bir de "pilot" kendisi uçmuyor kim "uçman" denilsin.
"Öğretmen" öğreten anlamına gelir bu yüzden "uçman" da uçan olur. Bu sözcük bence "uçak" için önerilebilirdi ya da başka birtür uçak için önerilebilir. :) "uçurman"ı bile bu anlama yakşı görmedim niçinkim "kuş uçurmak, kuşçuluk" gibi anlamlara takılmıştır daha önce.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 703
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 653

Ynt: pilot

İletigönderen Oktay D. » 12 Haz 2016, 23:08

Önceki iletiñizde 'yalnızca "uçman" değil "éylem+mAn" yapısıyla çırpışmam var ' deyince ben hiç uçman sözcüğüne değinmeden yalñızca -mAn ekini konu ettim. Añlamı uçman mı verir, uçurman mı verir orası yanıtımıñ konusu değildi. Ancak yanıtıma yanıt olarak şimdi de uçman'ı vurguladığıñızı söylüyorsuñuz. Sanki dilbilimselden çok, eke karşı duygusal argümanlar verdiñiz gibi geldi. "Bu eki sevmedim, babasını da sevmezdim zaten" deseñiz daha kısa olurdu, itirâf ediñ :P

Şaka bir yana, uçurman belki "pilot" için daha añlamlı olabilir ama uçman sözcüğü de çok yañlış sayılmaz. Uçuruyor ama adam yerden uçurmuyor, kendisi de uçağıñ içinde uçuyor :) Hani Nasreddin Hoca'nıñ cübbe fıkrası var ya, onuñ gibi :)
Hoca bir gün komşusuyla koñuşuyormuş. Komşusu démiş:
-"Yâ hû, Hocam dün siziñ evden bir sesler çıktı. Neydi o?" Hoca:
-"Hiç, sadece hanımla biraz tartıştık cübbem merdivenlerden yuvarlandı", démiş. Komşusu ise:
-"Yâ hû Hocam, hiç cübbeden o kadar ses çıkar mı?", diye çıkışmış. Hoca da:
-"Añlasaña komşu, içinde ben de vardım", démiş.


Siziñ katılacağıñızı umduğum bir şey diyeyim, uçman belki de airliner için bir karışılık olabilir.
uçman
yolcu veya gönderi taşıyan uçak (airliner)
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516

Ynt: pilot

İletigönderen ulduzéver » 13 Haz 2016, 17:11

Söylediklerinizin hepsi doğru ve güzel.
Ben geçen iletimde arzettimkim bu eki kişi/adam için yakşı görmüyorum elbette bunu dilbilim açısından değil de tüm koşulları göz önüne alarak arzettim. Yoksa, dilbilim bakımından pek iyi bellidirkim "fâil/étken" adı yapan değmebir ek hem kişi/adam hem de neñ/araç için kullanılabilir.
Uçman'ı da söze kattığım, yalnızca külli söz konusu olduğu için idi.

"Uçman = airliner" öneriniz de çok güzel :)
İşte ben de bu eki bu nitelikte kullanmayı beğeniyorum.
"Değirmen" sözcüğünden öykünerek araç adı yapmak güzel olur (elbette bence'sini diyeyim kim sonra müşkül öngelmesin).

Duyguya gelince, hâşâ böyle değilkim bu eki sevmedim, hatta babasıyla da arkadaştım :)

"Uçurman" da olsa olsa Nasreddin Hoca'nın hanımını adlandırmaya kullanılabilir :) niyekim asıl uçurmayı o yapmış. :)

Şaka makadan öte, yine bence "uçurman" da bir araça takılabilir. Adamlara ise: uçmancı, uçurmancı (değirmenci gibi).
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 703
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 653

Ynt: pilot

İletigönderen kuluduk » 12 Kas 2016, 03:08

Türkçe yazdı:Türkmenilde uçarman deniyormuş. Uçak haydavcısı da denebilir.
Rusça лётчик sözünden tercüme yoluyla yapılmış olabilir (вертолёт "dikuçar" misalindeki gibi).
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 9 konuk

cron
Reputation System ©'