Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Yetüt

Günümüzde kullanılmayan eski kavramlarıñ diriltmesi için yapılan çalışmaları, önerileri içerir.

Yetüt

İletigönderen bensay » 27 Kas 2019, 23:24

Yetüt DLT'de lojistik olarak adlandırılmış. Günümüz yedek sözcüğünün kökü yed- ile ilintili olmalı, bu bağlamda uyarlama "yedit" olur, lojistik karşılığı diriltilebilirliği sizlerce nedir?
  • 7

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2982
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1542

Ynt: Yetüt

İletigönderen Oktay D. » 27 Kas 2019, 23:55

yétür- (yédmesini sağlamak) sözcüğüne -t eki gelmiş, ölür- (öldürmek) > ölüt (cinayet) gibi...

Evet, diriltilse
yédit
lojistik

olurdu.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8408
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5649

Ynt: Yetüt

İletigönderen Gökbey » 28 Kas 2019, 09:25

Yéd- déğil de yét- sözcüğü ise yétit olmalıdır. Yétmek eylemini Anadolu'da olduğu gibi Azerbaycan'da da /t/ sesi ile kullanıyoruz. Eski biçimi de yét- biçiminde imiş. Néden yéd- olarak kullanılsın? Örneğiñ "yérine yétirmek" diye bir söz öbeği de var sıkça kullanılan.

Güzel bir diriltme olacaktır.
  • 0

Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1746
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 440

Ynt: Yetüt

İletigönderen Oktay D. » 28 Kas 2019, 10:33

İkisi Eski Türkçede hem añlamca hem biçimce ayrık kökler:
  • Kısa kapalı e:
    Eski Türkçe yét- (érişmek, yéterli olmak)
    > Oğuzca yét- > yéter
  • Uzun kapalı e:
    Eski Türkçe yḗt- (çekerek yanında götürmek, arka çıkmak)
    > Oğuzca yéd- > yédek

Ayrıca TDK'da da añlamca ilgisiz ve ayrık maddeler olarak duruyorlar.
yedmek, -er
1. -i, halk ağzında Çekerek peşinden götürmek, yedeğinde götürmek:
"Çakır, ömründe ilk defa bir kağnı yürütüyor, öküz yediyordu." - Nihal Atsız
2. -i, halk ağzında, mecaz Yanında, beraberinde götürmek:
"Burhan'ın kolu Ayşe'ye düşmesin diye sımsıkı sarılmış, yalnız bir arkadaş ve kardeş gibi değil, aynı zamanda bir sevgili rikkatiyle onu yediyordu." - Halide Edip Adıvar

yetmek, -er
1. nesnesiz Bir gereksinimi karşılayacak, giderecek nicelikte olmak.
2. -e Yeterli sebep olmak:
Bir sigara bir ormanı yakmaya yeter.
3. nesnesiz Kötü bir davranış, durum, tutum yeterli olmak, kâfi gelmek:
Bu zulüm artık yeter!
4. -e, mecaz Başkasına gereksinim duymamak, kendine yeter olmak:
"Kendiyle dolu, kendine yeten, olgun ve aydın bir insanın değil bir günü, bazen bir saati bile yüz binlerce lira değerinde olabilir." - Haldun Taner
5. -e, halk ağzında Bir yaşa erişmek, ulaşmak:
"At dört, kız on beşe yettiği zaman / Severim kır atı bir de güzeli" - Dadaloğlu
6. nesnesiz, halk ağzında Olgunlaşmak.


Nişanyan da bu iki kökü ayrık tutmuş.
yed-

ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol at yétti [[ayı ya da kör bir adamı beraberinde götürdü, kılavuzluk etti]]

<< ETü yét- ardında götürmek, çekerek götürmek
Benzer sözcükler: yedilmek
Bu maddeye gönderenler: yedek


yet-

ETü: [ Uyğur Kağan Yazıtı, 759]
yiçe ertim Burġuda yetdim
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol meni yétti [[bana? beni? yakaladı]], emdi anı kim yéter [[şimdi onu kim yakalar]], andaġ süke kim yéter [[öyle orduyla kim başa çıkabilir]] (...) yétişti, yétrüldi, yétrüşti, yétsedi, yétsikti
TTü: yetişmek "... (bitki, hayvan) olgunlaşmak" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
yetişmek: (...) maturum esse.
TTü: yeni yetme [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
yeniyetme, yeniyetmelik: Erinlikten erginliğe kadar olan hayat çağı.

<< ETü yét- 1. yakalamak, gücü yetmek [geçişli fiil], 2. yeter olmak [geçişsiz fiil]
Benzer sözcükler: yeni yetme, yeter, yeterince, yetinmek, yetingen, yetişmek, yetişkin, yetiştirmek, yetme, yetmez, yettirmek
Bu maddeye gönderenler: yetenek, yeterlik, yeti, yetki, yetkin
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8408
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5649

Ynt: Yetüt

İletigönderen Gökbey » 28 Kas 2019, 11:01

Öyle ise yédit, hepimize yéñiden uğurlu olsun.
  • 0

Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1746
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 440


Dön Sözcük Diriltme Önerileri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

cron
Reputation System ©'