Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

öy

Günümüzde kullanılmayan eski kavramlarıñ diriltmesi için yapılan çalışmaları, önerileri içerir.

öy

İletigönderen Temirbek » 09 Nis 2008, 18:06

Öy : zaman, vakit
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 26 Şub 2010, 00:36 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1201

Ynt: Öyün

İletigönderen Oktay D. » 09 Nis 2008, 20:29

Katılıyorum. Ben öy (< öd) için "zaman" denmesini düşünürüm hep. Bunuñ nedeni de öyünüñ "belli bir zaman" añlamı taşırken, öyüñ doğrudan "zaman, vakit" añlamı taşıması. Zaten +n eki, böyle bir añlam katar: yazın (yaz vakti), güzün (güz vakti), kışın (kış vakti), gündüzün (gündüz vakti), öğlen (öğle vakti). Olasılıkla, +leyin ekindeki -n eki de bir ve aynıdır.

Ayrıca Eski Türkçede öd (>öy) sözcüğü "devir, dönem" añlamına da gelir. Örñeğin Orkun yazıtlarında Bilge Kağan yazıtınıñ doğu yañınıñ ilk satırı şöyledir:
[orkun]te ng er i te eg : te ng er i ed e : ba o al m es : te ü er ük : be i el eg e : ka ag an : ba u : ü ed ke e : o al u ar ta m[/orkun]
çevriyazı: teñriteg teñride bolmıs tǖrük bilge kagan bu ödke ōlurtım.
añlamı: Tañrı gibi, gökten olmuş (oluşmuş) Türk Bilge Kağan bu öye oturdum.

Yani, "devletiñ o döneminde mevkiye geldim" olarak geçiyor. Geñiş zaman aralığı için kullanılmış.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6070

Ynt: Öyün

İletigönderen uzunöykü » 10 Nis 2008, 09:27

Öyün zaman karşılığını birebir veriyor, saat için de benzer türetimler yapabiliriz.. 'Oğur' tesadüf,rastlantı karşılığı kullanılmalı bence...
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 16

Ynt: Öyün

İletigönderen bensay » 14 Nis 2008, 10:32

Aygıt adı olan saat için daha önce de belirttiğim gibi "güngen" karşılığı var. Aşağıdaki alıntı T.Türkçesi Ağızları Sözlüğünden:

güngen


1. Saat. [cilt: 6]

-Muğla


--------------------------------------------------------------------------------

2. Takvim. [cilt: 6]

-Muğla
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Öyün

İletigönderen Oktay D. » 14 Nis 2008, 15:13

Eğer öy ya da öyün kullanıma geçecekse, aygıtıñ adı öycü ya da öyüncü olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6070

Ynt: Öyün

İletigönderen bensay » 14 Nis 2008, 15:25

Elimizde anık bir sözcüğümüz varken öyle  koşutluk aramaya bence gerek yok. Nitekim, (örnek yanlış anlaşılmasın) İngilizce'de araç adı saat "watch ile clock" iken süre dilimi anlamında saat "hour"dur.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Öyün

İletigönderen uzunöykü » 14 Nis 2008, 20:10

Eşkiya anlamına gelen uğru nun birincil anlamları yolkesen 'yolda rastgelen'dir. oğraşmak tesadüf etmek,rastlaşmak anlamıyla diriltilmelidir.
Oğur:Tesadüf
Oğraşı:Rastlantı
itü.
Sizler ne düşünürsünüz?
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 16

Ynt: Öyün

İletigönderen Gökbey » 14 Nis 2008, 20:30

Bilindiği gibi dilimizde bir sözcük bir çok ayrık anlama gelebilmektedir.
TDK'nın "çıkmak" sözcüğü için 54 ayrı anlam saydığını okumuştum.

Oğurlamak (oqurlamax) sözcüğü Iğdır yöresinde çalmak, hırsızlamak anlamlarında kullanılır.

Oğur zaman anlamına da geldiğinden;
tıpkı vakit-zaman kullanımı gibi oğur-öyün kullanılmasından yanayım.

İsteyen oğur der, isteyen öyün. Söz bizim sözcük bizim !
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1788
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 557

Ynt: öy

İletigönderen Tözkoparan » 14 Haz 2011, 01:49

"güngen"den yola çıkıp aygıt olan saat için "öygen", takvime de "güngen" demeye ne dersiniz? ("aygen", "yılgen" diye sürer gider)
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 357
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 50

Ynt: öy

İletigönderen Oktay D. » 14 Haz 2011, 02:48

Evet, oldukça usa yatkın.
öy "zaman"
öyün "saat/öğün"
öygen "saat (aygıt)"
güngen "takvim"

Ayrıca diğer başlıklardan:
soluk "ân, saniye"

Üstüne de tatlı niyetine:
vuruş/vurma "dakika"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6070

Ynt: öy

İletigönderen Toygun » 14 Haz 2011, 09:57

Burada Güngenci adlı bir saatçi dükkanının resmi paylaşılmıştı. Güngen sözcüğünü saat anlamında tutmalı bence.

gözetlek

Takvim. [ Derleme Sözlüğü c: 6 ]

-Balıkesir ve çevresi
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1341

Ynt: öy

İletigönderen Tözkoparan » 17 Haz 2011, 12:01

"güngen" de "takvim" diye kullanılıyormuş diye öyle önerdim, böylece bir "-gen" ailesi oluştururuz diye falan. Sonra "-gen" eki büyür başka şeyleri de ölçer.

güngen   
1. Saat. 2. Takvim.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 357
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 50

Ynt: öy

İletigönderen Körmös » 16 Kas 2020, 19:18

Bu sözcüğün günümüze doğru uyarlanışı öy değil de öğ olması gerekmez mi? Günümüzde Eski Türkçe'deki öd sözcüğünden türemiş 2 sözcük bulunmaktadır. Bunlar öğün ile öğledir. Öğün sözcüğünün evrimi ödün>öyün>öğün'dür. Öğle sözcüğünün evrimi ise *ödleyü>öyle>öğle'dir. Kanımca sözcüğün evrimi öd>*öy>*öğ olması gerekir.
  • 0

Körmös
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 21
Katılım: 13 Eyl 2020, 23:50
Değerleme: 13


Dön Sözcük Diriltme Önerileri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'