1. bét (Toplam 1 bét)

öy

İletiGönderilme zamanı: 09 Nis 2008, 18:06
gönderen Temirbek
Öy : zaman, vakit

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 09 Nis 2008, 20:29
gönderen Oktay D.
Katılıyorum. Ben öy (< öd) için "zaman" denmesini düşünürüm hep. Bunuñ nedeni de öyünüñ "belli bir zaman" añlamı taşırken, öyüñ doğrudan "zaman, vakit" añlamı taşıması. Zaten +n eki, böyle bir añlam katar: yazın (yaz vakti), güzün (güz vakti), kışın (kış vakti), gündüzün (gündüz vakti), öğlen (öğle vakti). Olasılıkla, +leyin ekindeki -n eki de bir ve aynıdır.

Ayrıca Eski Türkçede öd (>öy) sözcüğü "devir, dönem" añlamına da gelir. Örñeğin Orkun yazıtlarında Bilge Kağan yazıtınıñ doğu yañınıñ ilk satırı şöyledir:
[orkun]te ng er i te eg : te ng er i ed e : ba o al m es : te ü er ük : be i el eg e : ka ag an : ba u : ü ed ke e : o al u ar ta m[/orkun]
çevriyazı: teñriteg teñride bolmıs tǖrük bilge kagan bu ödke ōlurtım.
añlamı: Tañrı gibi, gökten olmuş (oluşmuş) Türk Bilge Kağan bu öye oturdum.

Yani, "devletiñ o döneminde mevkiye geldim" olarak geçiyor. Geñiş zaman aralığı için kullanılmış.

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 10 Nis 2008, 09:27
gönderen uzunöykü
Öyün zaman karşılığını birebir veriyor, saat için de benzer türetimler yapabiliriz.. 'Oğur' tesadüf,rastlantı karşılığı kullanılmalı bence...

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 14 Nis 2008, 10:32
gönderen bensay
Aygıt adı olan saat için daha önce de belirttiğim gibi "güngen" karşılığı var. Aşağıdaki alıntı T.Türkçesi Ağızları Sözlüğünden:

güngen


1. Saat. [cilt: 6]

-Muğla


--------------------------------------------------------------------------------

2. Takvim. [cilt: 6]

-Muğla

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 14 Nis 2008, 15:13
gönderen Oktay D.
Eğer öy ya da öyün kullanıma geçecekse, aygıtıñ adı öycü ya da öyüncü olabilir.

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 14 Nis 2008, 15:25
gönderen bensay
Elimizde anık bir sözcüğümüz varken öyle  koşutluk aramaya bence gerek yok. Nitekim, (örnek yanlış anlaşılmasın) İngilizce'de araç adı saat "watch ile clock" iken süre dilimi anlamında saat "hour"dur.

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 14 Nis 2008, 20:10
gönderen uzunöykü
Eşkiya anlamına gelen uğru nun birincil anlamları yolkesen 'yolda rastgelen'dir. oğraşmak tesadüf etmek,rastlaşmak anlamıyla diriltilmelidir.
Oğur:Tesadüf
Oğraşı:Rastlantı
itü.
Sizler ne düşünürsünüz?

Ynt: Öyün

İletiGönderilme zamanı: 14 Nis 2008, 20:30
gönderen Gökbey
Bilindiği gibi dilimizde bir sözcük bir çok ayrık anlama gelebilmektedir.
TDK'nın "çıkmak" sözcüğü için 54 ayrı anlam saydığını okumuştum.

Oğurlamak (oqurlamax) sözcüğü Iğdır yöresinde çalmak, hırsızlamak anlamlarında kullanılır.

Oğur zaman anlamına da geldiğinden;
tıpkı vakit-zaman kullanımı gibi oğur-öyün kullanılmasından yanayım.

İsteyen oğur der, isteyen öyün. Söz bizim sözcük bizim !

Ynt: öy

İletiGönderilme zamanı: 14 Haz 2011, 01:49
gönderen Tözkoparan
"güngen"den yola çıkıp aygıt olan saat için "öygen", takvime de "güngen" demeye ne dersiniz? ("aygen", "yılgen" diye sürer gider)

Ynt: öy

İletiGönderilme zamanı: 14 Haz 2011, 02:48
gönderen Oktay D.
Evet, oldukça usa yatkın.
öy "zaman"
öyün "saat/öğün"
öygen "saat (aygıt)"
güngen "takvim"

Ayrıca diğer başlıklardan:
soluk "ân, saniye"

Üstüne de tatlı niyetine:
vuruş/vurma "dakika"

Ynt: öy

İletiGönderilme zamanı: 14 Haz 2011, 09:57
gönderen Toygun
Burada Güngenci adlı bir saatçi dükkanının resmi paylaşılmıştı. Güngen sözcüğünü saat anlamında tutmalı bence.

gözetlek

Takvim. [ Derleme Sözlüğü c: 6 ]

-Balıkesir ve çevresi

Ynt: öy

İletiGönderilme zamanı: 17 Haz 2011, 12:01
gönderen Tözkoparan
"güngen" de "takvim" diye kullanılıyormuş diye öyle önerdim, böylece bir "-gen" ailesi oluştururuz diye falan. Sonra "-gen" eki büyür başka şeyleri de ölçer.

güngen   
1. Saat. 2. Takvim.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

Ynt: öy

İletiGönderilme zamanı: 16 Kas 2020, 19:18
gönderen Körmös
Bu sözcüğün günümüze doğru uyarlanışı öy değil de öğ olması gerekmez mi? Günümüzde Eski Türkçe'deki öd sözcüğünden türemiş 2 sözcük bulunmaktadır. Bunlar öğün ile öğledir. Öğün sözcüğünün evrimi ödün>öyün>öğün'dür. Öğle sözcüğünün evrimi ise *ödleyü>öyle>öğle'dir. Kanımca sözcüğün evrimi öd>*öy>*öğ olması gerekir.