Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Göktürk abecesi ve günümüz Türkçesi

Orkun damgalarını öğrenme ulayı günümüze uyarlama çalışmalarını içerir.

Göktürk abecesi ve günümüz Türkçesi

İletigönderen Oktay D. » 27 Oca 2008, 03:41

Esenlikler,
Göktürkleriñ 8. yüzyıla dek kullandıkları bu abeceniñ günümüz Türkçesine uzaklığını, ve mümkünse zayıf bir uyarlamasını araştırma niyetindeyim.

Baştan söylesem yararlı olacak: ben, Türk-Latin abecesine karşı değilim, aksine bu abeceniñ çok iyi olduğunu, Türkçeniñ (genizcil n sesi hariç) tüm gereksinimlerini karşıladığını düşünüyorum. Bu araştırma/çalışma Türk Latin abecesiniñ yanında eski dil kültürünü añımsatıcı kültürümüzü güncelleyen bir unsur olarak durasıdır. Bunuñ yanında, daha önce burada ufakça tartışılan Ortak Türkçeye öncü olasıdır. Nitekim, Ortak Türkçeniñ yolu, ortak abeceden geçmez diye düşünüyorum. Bu ortaklaşmanıñ adım adım olması gerektiği açık. İlk adım Oğuz Türkçesini toparlamaktır. Hatta önce, Türkmence ya da Azerice gibi diller arasındaki aytışıñ (diyaloğuñ) canlanmasıdır! Ama bu şimdilik konu dışıdır. Konumuz, Göktürk abecesine sādık bir Oğuz abecesi araştırmak...

Daha önce birkaç uyarlama girişimi olmuştu. Bunlardan en içli dışlısı Mehmed Kömen'iñ Türük Bil Yazısıdır[1]. Ben bu uyarlamayı sevmedim. Son derece karşıyım. Çünkü, oluşan abeceye artık Göktürk abecesi demeye dilim varmıyor. Göktürk abecesi, Türk diliniñ en derin yapılarını gösteren bir abece olduğundan çok dikkatli olunmalıdır. Bu yüzden ben uyarlamadan çok, günçelleştirme yapmayı yeğliyorum. Öncelikle abeceniñ sağlam bir mantığı vār ve bunu bozmama niyetindeyim.

Günümüz Türkçesi dediğim Oğuz Türkçesidir. Aslında "günümüz" sözcüğü çok güncel olur, Oğuz Türkçesi 13. yüzyılda bugünkü mantığına varmış [2]. Oğuz Türkçesi içinde bugün; Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Gagavuz Türkçesi bulunur. Bu Türk dillerinde bugün ayrıklaşmalar olup her biri birer ayrı dil olsa da , ses özellikleri bakımından ayırt edilemezler.

Sorun da orada başlıyor. Oğuz Türkçesi, ses değişimlerine uğramış, daha iyi bir deyişle yumuşama geçirmiş. Ayrıca, kısmen uzun ünlülerini yitirmiş. Neyse ki Türkmen Türkçesi uzun ünlülerini olduğu gibi koruyor. Bu sorunlar aşılabilir sorunlar. Asıl sorun, Göktürk abecesiniñ bugünkü sesleriñ tümünü karşılayamamasıdır. Bu sorunları yavaşça ele alma niyetindeyim.

Şimdilik uğrola...

Dipçe:
[1] Mehmed Kömen, "Türük Bil Yazısı Yazım Kuralları [Kök-Türkçe]", Töre Yayın Grubu, 2005.
[2] Fuat Bozkurt, "Türklerin Tarihi", Kapı yayınları, 2005.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8306
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5430

Ynt: Göktürk abecesi ve günümüz Türkçesi

İletigönderen bensay » 27 Oca 2008, 22:04

Kolay gelsin arkadaşım.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2869
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1437

Ynt: Göktürk abecesi ve günümüz Türkçesi

İletigönderen Tonyukuk » 28 Oca 2008, 01:15

Selam Oktay, ben Oğuzhan..

Konuyu dediğin gibi burada devam ettirelim. Hatta oradakini silip, burada kararlaştırdıklarımızı orada yayınlayabiliriz.
  • 0

Tonyukuk
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 1
Katılım: 28 Oca 2008, 01:12
Değerleme: 0

Ynt: Göktürk abecesi ve günümüz Türkçesi

İletigönderen Oktay D. » 06 Şub 2008, 02:58

Orkun abecesiniñ Türkiye Türkçesini karşılayamamasına neden olan sorunları listeliyorum
  • Eski Türkçede /v/, /c/, /ğ/, /j/, /f/, /h/ sesleri bulunmaz.
  • Eski Türkçede önseste /d/, /g/, /l/, /n/, /r/, /z/, /ş/ sesleri bulunmaz (buna "ne" sözcüğü ve türevleri tem istisnādır).
  • Eski Türkçede yabancı dillerden alıntı sözcükler olmadığı için tüm sözcükler ünlü uyumlarına uyar.
Bu sorunları çözerken, Orkun abecesiniñ özünü yitirmeden yapmalıyız ve yeni damgalar uydurmamalıyız. Buna sadık kalarak gidilebildiği kadar gidildikten sonra bu başlığıñ işlevi sona erecektir. Her sorunu ince ince işleme niyetindeyim, "bu sorun aşılmaz" deyip kestirip atmak istemiyorum.

İlk sorunla başlayalım. Bu sesleriñ neden bugün olduğunu bilmemiz gerekir.

Eskiden olmayıp bugün olan sesler
  • /v/ sesi alıntı sözcükler dışında /b/ den gelir:
    bar- > var- (ulaşmak)
    bār > var (yokuñ tersi)
    ber- > ver-
    kabıg > kovuk
    ab > av
    Ayrıca Osmanlıca yazımından dolayı v türeyen sözcükler bulunur:
    ur- > wur- > vur-
  • Bugün /c/ sesi, Türkçe kökenli sözcüklerde iki nedenden dolayı bulunur. İkisi de /ç/ sesiniñ yumuşamış biçimidir. Birinci neden, ünsüz yumuşaması denilen ses olayıdır, bunuñ ayrıntılarına girmeyeceğim çünkü bunu ilkokuldan beri işliyoruz :) İkinci neden, uzun ünlüleriñ Osmanlı Türkçesinde sonra gelen sesi yumuşatmasıdır:
    āç > acık- (tokuñ tersi)
    Oysa:
    aç- > açık (açılmış)
  • Bugün /ğ/ sesi, üçi nedenden oluşmuştur. İlk olarak Eski Türkçedeki /g/ sesi olduğu gibi dönüşmüştür.
    bag > bağ
    agır > ağır
    Ardından, ünsüz yumuşamasında /k/ niñ yumuşağıdır:
    _ oldukımızda > _ olduğumuzda
    Son olarak yine uzun ünlüden sonra gelen ses Osmanlıcada yumuşar:
    āk (beyaz) > ākar- > ağar- (beyazlaşmak)
    yōk > yoğ (Türkiye Türkçesinde geri sertleşmiştir)
    köök > göğ (Türkiye Türkçesinde geri sertleşmiştir)
  • /j/ sesi hiçbir Türkçe sözcükten gelmez.
  • /f/ sesi, bazen uzun ünlü etkisiyle /b/>/v/>/f/ dönüşümüyle olmuş ama çoğunlukla alıntı sözcüklerden gelmiştir:
    kābıg > kawığ (kovuk) > kof
    af (Arapça)
  • /h/ sesi, Türkçe kökenli sözcüklerden önsesteki /k/ niñ yumuşamasından ve alıntı sözcüklerden gelir:
    katun > hatun
    kagan > hakan
    Or-kun > Or-hun

Benim düşüncem, eğer alıntı sözcükleri göz ardı edersek, Türkçe kökenli sözcüklerde eski biçiminiñ yazılıp -istenirse- bugünkü hālinde okunmasına eğilimli. Örneğin, "hatun" yerine "katun" yazılması sakınca yaratmaz (kaldı ki kadın sözcüğü de aynı sözcüktür). ancak alıntı sözcükler için hiçbir şey vaad etmez. Bu yüzden en azından benzer tamgalar bulunmalı.

Örneğin, /g/ > /ğ/ dönüşümünden dolayı, /ğ/ sesini g damgaları karşılaması en mantıklısıdır. Bu durumda /g/ sesini ifade eden bir damga bulunmaz olur. Eğer /g/ sesleri /ğ/ olmuşsa o halde /g/ sesleri nerden türedi sorusu sorulabilir. Yanıtı, önsesteki /ke/ sesleriniñ /ge/ olmasıdır. O halde yeni g damgasınıñ k damgasına benzemesi ya da doğrudan kendisi olması mantıklıdır.

Aynı mantıkla yeni v damgasınıñ b damgalarına benzemesi mantıklıdır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8306
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5430


Dön Göktürk (Orkun-Yénisey) damgaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'