Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

Orkun damgalarını öğrenme ulayı günümüze uyarlama çalışmalarını içerir.

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Oktay D. » 14 Mar 2008, 17:01

edin- eylemi et- eyleminiñ dönüşlü biçimidir. Ancak söylediğiñizde doğruluk payı var çünkü buradaki et- eylemi "madde, varlık" añlamındaki ed adından geldiği düşünülür (eded- > edt- > et- gibi). Aslında bu sözcüğe gelen addan eylem yapan +ed- takısı ile eded- biçimi Eski Türkçede kullanılır, añlamı "madde haline getirmek, madde yapmak"tır. ed sözcüğü bugün ey olarak geçiyor (hatta hitap ederkenki ey ile bir ve aynıdır: Ey Türk Gençligi!). "eyle-", "iyi" (edgü) gibi sözcükler türevleridir.

BU yazıda hareke sadece seslileri kullanarak olur. Yani, sesli damgaları hareke gibi görebiliriz. Ancak hareke göreviyle kullanılmaları her zaman ikinci hece içindir. Çünkü ikinci heceler için okuma kuralı küçük ünlü uyumudur.

Örñeğiñizden gidelim. atkı sözcüğü [damga]a at ka i[/damga] biçiminde yazılır, burada [damga]ki[/damga] kullanılmaz, ayrıca bu sözcüğüñ kökü olan āt- uzun ünlülüdür. Kullanılırsa ātıkı diye okunur, eğer uzun ünlü ā kullanılmazsa takı diye okunur. Hem uzun ünlü kullanılmaz hem de ık [damga]ki[/damga] damgası kullanılırsa ([damga]ta ki i[/damga]) o zaman tıkı (tıkmak'tan) diye okunur.

BUgün okunuşlardaki tek fark küçük ünlü uyumunuñ yuvarlakları da içine almasıdır. Yani eskiden [damga]ba o lt m[/damga] yazınca boldım okunurken çağdaş bir GökTürk abecesinde bu boldum okunacak.

Evet heceleme tamamen bu yazıyla ilgili. Ya da şöyle düşünülebilir. Eski Türkler, bu heceleme vs'ye uygun bir yazı geliştirmişler!

Ben bunu kullanarak bir bilgisayar betiği yazmaya çalışıyorum. Girilen latin harfli (uzun ünlülere göre yazılmış) bir sözcüğü Orkun abecesine çeviren bir betik. Betiği iki aşamada düşündüm: (1) sözcüğü hecelere ayırma (2) her heceyi ayrı ayrı çevirme. Bir de ilk heceye özel bir muhamele gerekiyor çünkü orada uzun ünlü ilk heceniñ tam olara nasıl okunacağını belirler. Sonraki heceler zaten ilk heceye göredir. Örñeğin, buuka [damga]ba o ok a[/damga] (boğa) sözcüğünü betik uzun ünlüden dolayı bu ok a diye ayırıyor (betiğiñ bu bölümünü yapabildim). Daha sonra her hece teker teker çevirilir (çevirme kısmını henüz yapmadım).
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 14 Mar 2008, 17:07 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7723
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4075

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Oktay D. » 16 Mar 2008, 02:54

Kullanılmış çeşitleme kalmazsa o yordama başvuralım :)
Bu arada he sesine Türkçe kökenli sözcüklerde raslamıyoruz sanırım, kesinleştirebilir miyiz?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7723
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4075

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Gökbey » 03 May 2008, 00:39

Oktay D. yazdı:Bu arada he sesine Türkçe kökenli sözcüklerde raslamıyoruz sanırım, kesinleştirebilir miyiz?


He tamgalarının olduğu sözcüklerin birkaçı dışında tümü yaddır. Yalnız oğur içinde oluşan evrilmeler ilen ses değişimlerinden kimi öz sözcüklerimiz bulunmaktadır.
Hapşırmak, harıl harıl, har, hanım, hakan, haykırma, han....

Orkun abecesi için türettiğim ha tamgası ektedir. Türetmedeki kök sözcük bir çok yönden ele alınabilir.

Türetilen sözcüğün kökü har olarak düşünülebilir. Har çok çalışmak demektir. Çalışmada da kullandığımız tırmığın biçimi, ha tamgası olarak kullanılabilir.
S.Nişanyan yazdı: har, harıl  onom  çalışma sesi 
———————
EŞKÖKENLİLER:
Tü har : har2, haldır


İkinci olarak sözcük harma olarak düşünülebilir.
TDK yazdı:harma
Eski yapılarda kırılmak üzere olan çatı ağaçlarının altına vurulacak direğe başlık olarak konulan parça, destek. [cilt: 7]

*Iğdır -Kars


Üçüncü olarak; türetilen tamga ka ilen te tamgalarının yanyana getirilmiş biçimiyle birebirdir. Buda ka'nın oğur içinde ha'ya dönüşmüş biçimi olarak düşünebileceğimizi gösterir.
  • 0

Ekler
ha_tamgasi.png
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Oktay D. » 03 May 2008, 19:34

Ben "he sesi" derken ince demek istedim, "ha sesi" değil. Türkçe olup önseste h'laşan tüm sözcükler kalın ünlülüdür. Verdiğiñ örñekler de hep kalındı. Sanırım Türkçe olup ince h'li bir sözcük yok.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7723
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4075

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Oktay D. » 03 May 2008, 19:41

Daha önce te- damgasından yola çıkıp, te- için kullanılmış olan bir damgayı de- ile eşleştirmiştim. Bu sefer o damganıñ bakışığını (simetriğini) de ha- için kullanabilirim belki, çünkü te- ile ka- bakışıktır, o halde ha- ile de- damgaları da bakışık olsa iyi olabilir dedim. Damga eşleştirmesi ilişiktedir.
  • 0

Ekler
agkaha.png
agkaha.png (3.78 KiB) 5955 kéz görüntülendi
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7723
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4075

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Yérbey » 29 May 2008, 18:24

Oktay D. yazdı:Ben "he sesi" derken ince demek istedim, "ha sesi" değil. Türkçe olup önseste h'laşan tüm sözcükler kalın ünlülüdür. Verdiğiñ örñekler de hep kalındı. Sanırım Türkçe olup ince h'li bir sözcük yok.


hüngür hüngür sözcüğümüz var. İnce h olarak...
  • 0

- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 477
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 53

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Oktay D. » 29 May 2008, 23:37

Nişanoğlu, ögür ögür ikilemesiniñ 15. yy'daki eskin biçimi olduğunu söylemiş. Bu örñek için belki üñür üñür ya da üngür üngür olarak Oğuzcalaştırılabilir (önseste h türemesi Oğuz Türkçelerine özgü değildir).

Ama kalın k'dan gelen bir ince h önsesi bulunuyor Türkçede: hep < Eski Türkçe kop "bütün, çok" ~ Eski Türkçe köp "bütün, çok"
Oğuzcalaştırıp bu örñeği de kep/köp/kop gibi düşünebiliriz. Sözlüğüñ h bölümüne baktım da başka sözcük bulamadım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7723
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4075

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Gökbey » 02 Tem 2008, 01:08

Açık e (ə) de olmak üzere 9 ünlünün olmasından yanayım.
O günün Türkçesinde 4 ünlü ile işi götürüyorlardı ancak günümüzde çok zor hatta kimi oğur olanaksız oluyor.

Betizyazı özelliği ile ünlü türetme denemelerim şöyle :

O-U tamgaları :

O ilen U'yu orkuncada [damga]u[/damga] diye birleşik gösteriyoruz.
U'nun yine [damga]u[/damga] ile gösterilmesini O'nun ise "O" ile gösterilmesini öneriyorum.
O : ağzımızı açıp söylediğimizde dudakların aldığı yuvarlağımsı şekilden gelmektedir. Lâtincede kullandığımızla aynısı... Ki bir yerde lâtin-orkun karşılaştırmasını incelemiştim; benzer beş-altı sözcüğümüz bulunmakta...

Ö-Ü tamgaları :


(Üç) : Üçgen sözcüğünden türettim. Üç diye okunur ve üçgen biçimli bir tamgadır.
Bu durumda da [damga]ü[/damga] ile gösterilen tamga yalın olarak "ö" diye geçecektir.
  • 0

Ekler
o-u_tamgalari.png
En soñ Gökbey tarafından 02 Tem 2008, 10:04 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Gökbey » 16 Ağu 2008, 23:02

Eksik tamgalarımız için birkaç türetim çalışması yaptım, betizler ektedir.

Ğ için ağ biçiminden "ağ" diye okunacak ğ tamgası...
5 tamga çıktı ortaya, birini seçeriz.

Düşünmek, anlamak, öğrenmek  anlamına gelen "ö" kökünden ö tamgası türetimi...Ög, öğren gibi sözcüklerin kökeni budur. Türetimde, düşünmeye yarayan beyin temel alınmıştır.

Tabii illa bunlar olacak diye dayatmıyorum. En azından bir fikir vermesi açısından usuma geldikçe ekliyorum.

Bu arada önerdiğim h tamgasının Runca'da geçtiğini gördüm.
Usun yolu bir ! :)
  • 0

Ekler
ag_tamgasi.png
o_tamgasi.png
runca.jpg
En soñ Gökbey tarafından 16 Ağu 2008, 23:53 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Kalgan » 21 Ağu 2008, 15:17

Gökbey ile biraz kafa yorduk C Tamgası içün.

1-Cımbızdan düşündük ama cımbız Rumcaymış. :)
2-Cikcik, civciv falan derken bu çıktı da kullanışsız oldu...
3-Cırcır böceği... Geliştirilebilir.
4-Gökbey'in onat önerisi cumburlop'un suda yüzen Er tamgasına dönüşmüş şekli :)
  • 0

Ekler
c.JPG
cik.JPG
cumbur.JPG
En soñ Kalgan tarafından 21 Ağu 2008, 15:21 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Kalgan
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 45
Katılım: 27 Şub 2008, 23:52
Konum: ?stanbul
Değerleme: 4

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Gökbey » 22 Mar 2009, 22:10

Bu konu hakkında bir yazı anıkladım ancak sayısal ortama aktarana dek, tarayıp kendisini paylaşıyorum; belge ektedir.


Görsel
  • 0

Ekler
yeni_tamgalar.pdf
(77.81 KiB) 458 kéz indirildi
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen D. Can Aktan » 22 Mar 2009, 22:21

Aynı oğurda hem kalın hem de ince şekilleri tamgalarıñ sayısını bire indiremez miyiz? Örñek olarak birden fazla sayıda bulunan d,g,b,y ulayı öbür tamgaları teke indirgeyebiliriz. Böylelikle Latin abecesinden öz abecesine geçişimiz daha kolay olur diye düşünüyorum.
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 21

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Gökbey » 22 Mar 2009, 22:26

Lâtinde de büyük küçük tamga ayrımı var. Sen 29 tamga olduğunu sanıyorsun ancak özünde 58'dir. Bizde ise kalın ince durumu var. Bu kural, bize özgüdür, Türkçe'nin yapısına birebirdir. Üstelik topu topuna 38 tamgamız var, demeli 20 tamga asıdayız (kârdayız).
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Temirbek » 11 Nis 2009, 14:41

Böyle bir uyarlama da yapılabilir, damgaların altlarına ya da üstlerine nokta vs de konabilir ben çentiki yeğledim, .J damgası belki z'den de türetilebilir.Hatta j belki ş'den türetilebilir çünkü bizdeki kişi sözcüğü Tıvaca vs dillerde kiji şeklinde söylenmektedir.
  • 0

Ekler
tamgalar (535 x 120).gif
En soñ Temirbek tarafından 11 Nis 2009, 14:44 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1122

Ynt: Günümüze bir uyarlama (ses abecesi, el yazısı)

İletigönderen Gökbey » 03 May 2009, 10:30

Tatarlarıñ da bu konuda çalışmaları varmış.
İlginç olanı, benim önerimle aynı.


Görsel
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

ÖncekiSoñraki

Dön Göktürk (Orkun-Yénisey) damgaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'