Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

öncel

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

Ynt: öncel

İletigönderen Oktay D. » 27 Eyl 2018, 11:52

Bu sözcük +çAl ekiyle türetilmiş değildir.

Nispet/beñzerlik añlamı katan +çAl eki, +sıl/+sAl/+çıl ekiniñ bir sesletimidir. Tıpkı ç yanında +sıl ekiniñ +çıl veya +sıg ekiniñ +çıg olması gibi +sAl eki de +çAl olmuş olmalı, zaten Eski Anadolu Türkçesiniñ géç döneminde ortaya çıkıyor. Bu arada güncel sözcüğü özünde güncül olarak türetilmiş ancak soñradan bir noktada Hürriyet gazetesinden başlayarak güncel olarak keyfi bir değişime götürülmüştür.

Ancak öñcel sözcüğü 1935 yılında bu söylediğim bilgileri göz öñüne almaksızın öñce sözcüğüne var olamayan bir +l eki getirilerek oluşturulmuş. O dönemde Türkçe hakkında bu déñli bilgi de yoktu zaten.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7834
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4287

Ynt: öncel

İletigönderen ulduzéver » 27 Eyl 2018, 12:06

+çA- eki vârken +çAl ekini néden +sA- ekine dayandırıyoruz?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 650
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 577

Ynt: öncel

İletigönderen Oktay D. » 27 Eyl 2018, 21:27

Keyfimize göre dayandırmıyoruz soñuçta tarihi olarak böyle olmuş. Bu arada +çA- eki Moğolcadır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7834
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4287

Ynt: öncel

İletigönderen bensay » 27 Eyl 2018, 21:43

şimdi +çAl/cAl var mı, yoksa +sAl ekinin sonu "ç" olan köklere ulanabilecek bir değişiklisi mi
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2598
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1092

Ynt: öncel

İletigönderen Oktay D. » 27 Eyl 2018, 21:55

+sAl ekiniñ ayrı sesletimi olarak +çAl var. Bir de Moğolcadan geçen +çA- eki var, ancak bu ekten türeyen bir +çAl eki var olmuş mu hiç örneğini bilmiyorum. Kural olarak olanaklı: Moğolca +çA- ile Türkçe -L birleşirse olur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7834
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4287

Ynt: öncel

İletigönderen ulduzéver » 27 Eyl 2018, 22:01

Oktay D. yazdı:Keyfimize göre dayandırmıyoruz soñuçta tarihi olarak böyle olmuş. Bu arada +çA- eki Moğolcadır.


Ben de kéyfiñize göre dayandırıyorsuñuz démedim. Öylekim târîhî olarak diyorsañız, +çA- eki içeren sözcükleriñ daha eski biçimleriniñ kaynak sayılabilen metinlerde +sA- ile olduğunu görüp göstermelisiñiz.
Bir de hangi kanıtla addan eylem yapan bir ekiñ başka dilden geldiğini savlıyorsuñuz. Öyle bir şéy olanaklı mı ki?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 650
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 577

Ynt: öncel

İletigönderen Oktay D. » 28 Eyl 2018, 00:13

Ben değme +çA- ekiniñ +sA- ekinden geldiğini söylemiyorum, öñcel ve güncel sözcükleriniñ nereden türediğini açıkladım, başka /cAl/ içeren sözcükler başka biçimde türemiş olabilirler. Ancak öñcel ve güncel sözcükleri 1935'te Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu adlı sözlükte türetilmişler ve ne mantıkla türetildikleri bélli. Öte yandan Eski Anadolu Türkçesinde görülen kimi +çAl ekiniñ +sAl ekiyle olan nöbetleşmeleri görülüyor. Bu durum tüm +çAl ekleriniñ +sAl eki olduğunu değil bazı +çAl'larıñ (özellikle -ç ile biten sözcüklere gelenleriñ) +sAl ekinden beñzeşme ile dönüştüklerini gösterir yalñızca.

ulduzéver yazdı:Bir de hangi kanıtla addan eylem yapan bir ekiñ başka dilden geldiğini savlıyorsuñuz. Öyle bir şéy olanaklı mı ki?

Moğolca ile Türkçe arasında böyle birçok ek alış vérişi bulunuyor zaten. Örneğin +krA- eki Moğolcadan geçmiştir (kükre- < Mo. kürkire- gibi), oysa Türkçesi +kır- biçimindedir (bâkır- (bağırmak) < ETr. barkır- ancak Mo. barkira- gibi) [Tekin, 1978] Talat Tekin, Ön Türkçede Ünsüz Yitimi, Belleten 1978 .
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7834
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4287

Ynt: öncel

İletigönderen ulduzéver » 28 Eyl 2018, 00:59

Türkçeniñ kuralı ve yapısına göre, eylem yapan bir ekiñ alınması olanaksızdır diye düşünüyorum. Moğolcayla Türkçeniñ ek alış vérişi tekçe ad yapan eklerde olabilir. Moğolcadan çok Farsçadan étkilendiğimiz durumda bir tâne bile eylem kökü veyâ eylem yapan ek almamışız, alamayız da hiçbir zaman.
Soñuçta Türkçe +kIr- ile Moğolca +kirA- birte pınardan su içiyorlar, İlk Türkçe biçiminiñ +kIrA- olması olanaklı. İki diliñ arasında alış vériş édilmiş saydığıñız [eylem yapan] ekleriñ üzerine añlayışım böyledir;
İki dil henüz ayrışmadıkları zamandan herbiri kimi kendi sözcüklerindeki kimi ekleri Ana Altay/Ana Türk-Moğol dilindeki biçimde korumuş olabilirler.

Aynı olay Türk dilleri arasında da vâr. Örneğin ör- eylemi Az. Türkçesinde hör- biçimindedir düz Halaççadaki gibi. Ancak tabiikim bunu Halaççadan alıntı saymıyoruz, Az. Türkçesi bu sözcüğüñ Ana Türkçe biçimini korumuştur diyoruz.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 650
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 577

Ynt: öncel

İletigönderen Oktay D. » 28 Eyl 2018, 11:19

Dilleriñ ve alınan ekleriñ akraba olması alıntı olmalarını değiştirmiyor. Örneğin Türkiye Türkçesi de Kıpçakçadan ekler alabiliyor ancak aldığı ekiñ öz karşılığı da bulunuyor bir yandan. Moğolcadan alıp Farsçadan almaması doğal, soñuçta Moğolca akraba bir dil, aynı gramer yapısına sahip.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7834
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4287

Önceki

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk

Reputation System ©'