Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

şarkı

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

şarkı

İletigönderen birtancazin_ » 29 Tem 2014, 20:34

Şarkı sözü türkü gibi şark-i biciminden mi turemistir.
şakımak ve çıgırmak eylemleri ve halk dilinde ve eski an.tr.sinde çığrı sözünün şarkı oldugu dusunulur ise bu sözün dogu anlamindaki Şark ile saçma ilgisi degil çığırmak ile ilgili oldugu gorulecektir.
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: şarkı

İletigönderen Bi50likdaha » 10 Ağu 2014, 10:55

Şark-i'den türemiş olmalı Türk-i => türkü gibi.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 417

Re: şarkı

İletigönderen Oktay D. » 10 Ağu 2014, 15:19

< Arapça şarkî "şarka ait, doğuya ait; oriental"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Re: şarkı

İletigönderen Sinekkaydi2 » 22 Kas 2014, 15:03

Nişanyan soru işâreti koymuş.Öbür sözlükte ise hiç geçmiyor.Oktay,siz Arapça'da mı denk geldiniz bu sözcüğe?

Bir tek Türkçe'de var olması öbür Türk dillerinde olmaması da işkillendiriyor tabii biraz.
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: şarkı

İletigönderen Bi50likdaha » 22 Kas 2014, 15:30

Türkçeye has bir sözcük.
Nebi'nin ünlü ettiği bir şey değil mi bu :)
  • 2

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 417

Re: şarkı

İletigönderen Oktay D. » 22 Kas 2014, 15:31

Arapçadaki añlamı "doğuya ait, doğu'ca" olduğu için aslında bu añlamda bu sözcük sadece Türkiye Türkçesinde var, Arapçada da yok (şark "doğu" démek). Ancak türkü "Anadolu müziği" < Türkî "Türke ait, Türk'çe" sözcüğü de yalñızca Türkiye Türkçesinde var.

Olasılıkla İstanbul'dakiler Anadolu müziğine Türkî "Türklere ait" ve şarkî "doğuya ait (istanbul'uñ doğusu) diye ad takmışlar o da yayılmış. Diğer Türkçelerde böyle bir adlandırma olamaz çünkü onlar zaten daha da doğudalar, olsa olsa Japon müziğine şarkı dérlerdi :)
  • 3

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Re: şarkı

İletigönderen Sinekkaydi2 » 22 Kas 2014, 16:43

Bize özgü ise hiç bir zarârı yok bence :)
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: şarkı

İletigönderen Oktay D. » 22 Kas 2014, 16:46

Alıntı sözcükleriñ zararlı olduğunu düşünmüyorum ben :) Yalñızca Türkçeleri DE olsun isterim.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Re: şarkı

İletigönderen Sinekkaydi2 » 22 Kas 2014, 16:49

Alıntı değil ki işte.Hamuru Arapça. Pişirip sunan Türkler : )

Arapça'dan alıntı olduğu hâlde Türkçe'de veya Farsça'da çok başka anlamlarda kullanılan sözcükler var.
Bizim sözleyişimize,ağızımıza da uyuyorsa bunları ben dilimizin mülkü sayarım :)
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: şarkı

İletigönderen Oktay D. » 22 Kas 2014, 16:56

Alıntı, başka dilden alınmış sözcüklere dénir, bu da başka dilden bir şekilde alınmış. Tüm alıntılar dile geçirilirken bir añlam değişimine (eñ kötüsü nüansa veya daralmaya) uğrar. Söylediğiñiz şey, alıntılarıñ tipik özelliği zaten.

Ayrıca alıntılar tabii ki o diliñ malıdır artık. Bu konuda bir sorunumuz yok ki. Biz tasfiye etmiyoruz ki burada. Karşılık buluyoruz, Türkçe kökenli añlamdaş buluyoruz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: şarkı

İletigönderen ulduzéver » 27 Eyl 2018, 23:21

şarkı sözcüğü şakı-şakır- "terennüm étmek, şarkı söylemek" eyleminden türemiş. Aslında şakırı imiş bence. Aktarma Sözlüğü'nde şakrı biçiminde. Soñradan k ile r göçüşmesi olmuştur.
Ayrıca buna düzgün bir kanıt, Halaççada da şarqı biçiminde bulunmasıdır. Halaçça şarqıla- "şakımak, terennüm étmek" démek.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 651
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 584

Ynt: şarkı

İletigönderen tomdaş » 30 Eyl 2018, 01:51

(ﺷﺮﻗﻰ) i. (Ar. şarḳ > şarḳі “doğuyle ilgili”den) (Kubbealtı Lugati)
  • 3

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: şarkı

İletigönderen Oktay D. » 30 Eyl 2018, 17:25

tomdaş'ıñ söylediği üzere Arapçadan Türkçeye geçiyor, Türkçe kendisi içinde türetmiyor. Aktarma Sözlüğünüñ güvenirliği kuşkulu ancak doğru olsa bile bilindik rk<kr göçüşmesi söz koñusu görünüyor nitekim toprak>torpak veya kirpi>kipri gibi iki yönlü göçüşmeler de Türkçeler ve ağızlar arasında görülüyor.

Beñzer bir añlam olayı Türkî > Türkü (Türke ait) ve orientale > oryantal (doğuya ait) sözcüklerinde de bulunur. Üçü de uygulanan müziğiñ doğu medeniyetine veya Türklere ait olduğunu añlatırken o müziğiñ doğrudan adı olmaya başlamış.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: şarkı

İletigönderen ulduzéver » 30 Eyl 2018, 17:43

Öyleyse Halaçça şarqıla- "terennüm étmek" eylemine ne dérsiñiz? "Doğululamak" diye bir kavram ésemeli değil aslâ. Bir Halaçça şiirde bulıt şarqıladuqda "bulut terennüm éttikte" diye bir ta'bîr gördüm.
Ne Türkiye Türkçesinden alınmış olabilir ne de Arapça şerqden. Zâten Arapça şerq sözcüğünü aynı biçimde kullandıkları sürece şerqî "doğuya âit" sözcüğünü şarqı biçiminde teleffuz étmeleri de olanaksızdır.
Öte yandan şakı- ve şakır- eylemleri Halaççadaki añlamıñ tâ kendisidirler. Ben de Aktarma Sözlüğünü güvenilir sanmıyorum ancak bir r › k göçüşmesi her şéyi aydınca açıklıyor zâten. Halaççada da topraq › torpaq, qudruq › qurduq "kuyruk" gibi göçüşmeye uğrayan sözcükler vâr.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 651
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 584

Ynt: şarkı

İletigönderen Oktay D. » 30 Eyl 2018, 18:06

Halaççadaki sözcük, elbette Arapça şarkı sözcüğünden bağımsız olarak şakır— > *şakrı > şarkı olmuş olabilir. Ancak öyle olsa bile bu durum öteki Türkçelerdeki Arapça şarqî > şarkı sözcüğünü çürütmez.

Ayrıca şakır— eyleminiñ Türkçedeki varlığı ile şarkı sözcüğü Halaççada birbirine karışmış veya çevresindeki Oğuzcalardan bu açıdan étkilenmiş olabilir [*] Halaççada Oğuzca öğeleriñ yoğunluğu iyi bilinir. Öyle ki Doerfer durumu ortaya koyana dék Halaççanıñ bir Oğuz dili olduğu sanılıyordu. . Görece beñzer bir durum Türkiye Türkçesinde yakın (uzak karşıtı) sözcüğü ile Arapça yakîn (kesin) sözcükleri için bulunuyor: bazı çevrelerde yakînen (kesin olarak) kullanımından étkilenerek yakînen (yakın olarak) ve hatta /kı/ ile yakınen (yakın olarak) kullanımı var.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Soñraki

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'