Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Araç

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

Araç

İletigönderen ulduzéver » 09 May 2020, 23:15

Kelime Kökeni
Türkiye Türkçesinde ara sözcüğünden +Iç sonekiyle türetilmiştir.

Ek Açıklamalar
Araç adı yapan +Iç fiil ekinin ada eklenmesi keyfidir. Normal koşullarda "arayıcı" ya da "arama aygıtı" anlamı beklenir.
(Nişanyan)

Sözcüğüñ yapılabileceği yöntemleri déñersek aşağıdaki yapılardan söz édebiliriz:
1. Ara + +Xç küçültme eki ("küçük vâsıta?")
2. Ara- éylemi + éylemden âd yapan -Xç eki (arama aygıtı añlamına geliyor)
3. Ara sözcüğünüñ dip kökü olan Ar- (Ana Türkçe *har- "yar-") + éylemden âd yapan -Aç eki (yarmaya/aralamaya yarayan aygıt añlamı vériyor)

Peki bu sözcük nice türetildi?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 887
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 875

Ynt: Araç

İletigönderen Algan Batur » 09 May 2020, 23:19

Aramaktan - araç biçimindeyse Türkçeye uygun ancak anlam konusunda bir sorun yaşıyor. Her neyse, bihaber, gidişat, olabilite, ilçe gibi sözcüklere göre çok daha düzgün.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: Araç

İletigönderen bensay » 10 May 2020, 00:40

bir aralar Oktay "gezmek, dolaşmak" gibi anlamlarda "ar-" eyleminden söz etmişti
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3165
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1841

Ynt: Araç

İletigönderen Algan Batur » 10 May 2020, 00:43

bensay yazdı:bir aralar Oktay "gezmek, dolaşmak" gibi anlamlarda "ar-" eyleminden söz etmişti

bknz. arı Dolaşan?
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: Araç

İletigönderen Oktay D. » 10 May 2020, 21:35

Ana Türkçe *hār- (dolaşmak, yorulmak) sözcüğünden (bkz. ara, ardıç, yorgun argın, arık, yardır-, ārga- > ara-) dönüşen Eski Türkçe ār- eylemine -gAç eki gelerek *ārgaç biçimi oluşup uzun ünlü soñrasında g'niñ erimesi soñucu Oğuzcada araç olacaktır.

Ancak bu sözcük 1935'te türetilirken bu bilgiler bilinmiyordu, o yüzden bu biçimde türetildiğini sanmıyorum. Büyük olasılıkla vasıta sözcüğünüñ Arapçadaki kökü olan #wSt (arada olmak) sözcüğünden hareketle ara sözücğüne bir +ç eki getirmişler ve bunu küçültme eki olarak déğil de eylemlere gelen -gAç eki gibi düşünmüşler (çok yañlış!). Elbette ara sözcüğünüñ kendisi yukarıdaki Ana Türkçe *hār- (dolaşmak, yorulmak) kökünden geldiği için ona doğrudan -gAç eklemek aslında yapmak istedikleri şeye kolayca ve kurallı olarak ulaştırırdı. Dédiğim gibi, bu yukarıdaki bilgiler 1950'lerden öñce bilinmiyordu.
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk

Reputation System ©'