Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

ağa,aka,ağabey

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

ağa,aka,ağabey

İletigönderen Algan Batur » 14 May 2020, 03:45

Üçü de aynı kökten ve Arapça.
https://www.nisanyansozluk.com/?k=ağa

Nişanyan'ın dediğine göre Arapça bir kelime olan "axi" biçiminden alıntıymış.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: ağa,aka,ağabey

İletigönderen Oktay D. » 14 May 2020, 16:06

Eski Türkçedeki 1. derece akraba adlarına bakıldığında
apa (baba),
ana (anne),
ebe (yaşlı kadın, anne),
ata (baba),
eçe (anne, kız kardeş),
eme (ebe, yaşlı kadın),
eke (abla),
eçü (anne)
oldukları görülür. Bunlarıñ tümü ortada bir ünsüz, başta ve soñda géñiş düz ünlü içeren ACA biçimindedir (A=a,e, C=ünsüz).

İşte eñ érken biçimiyle aka sözcüğü de tamamen aynı biçimde olup bir de üstüne Eski Türkçe eke (abla) sözcüğünüñ érkek hãlini oluşturur. Kaldı ki bunlar bebek dilinde var olan sözcükler oldukları için sesleriñ dillerarası beñzerliği olağandır (birbirinden bağımsız ve birbiriyle étkileşmemiş birçok dilde "anne" veya "(bebek) yiyecek" için māmā dénmesi gibi).

Öte yandan Arapça axî sözcüğü düz bir şekilde "kardeş" añlamına gelmez (dahası, "büyük kardeş" añlamında bir sözcük Arapçada yoktur), "kardeşim" añlamına gelir. Bunuñ yanında kural dışı kalan x>k ile î>a dönüşümlerini de açıklamak gérekir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: ağa,aka,ağabey

İletigönderen Algan Batur » 14 May 2020, 16:08

Öyleyse Nişanyan atmış.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: ağa,aka,ağabey

İletigönderen Algan Batur » 14 May 2020, 16:15

~ Ar aχī أخى [#Aχw] kardeşim < Ar aχ أخ kardeş (≈ İbr/Aram ˀaχ אח a.a. )

Not: İstanbul Türkçesinde 19. yy'a dek axı şeklinde telaffuz edildiği anlaşılıyor. Anadolu ağızlarında halen böyle söylenir. Yer adlarında ağa ve ahi sözcükleri çoğu örnekte eşdeğer kabul edilir.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Majestic-12 [Bot] ve 6 konuk

Reputation System ©'