Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

tara-, tar-

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

tara-

İletigönderen YEB » 21 Şub 2015, 12:30

Eski Türkçe tāra- fiilinden evrilmiştir.
Fiil Orta Farsça tār "saç, tel" sözcüğünden türetilmiştir.
Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen tąθra- sözcüğünden evrilmiştir.
Avestaca sözcük Sanskritçe tántra (तान्त्र) "telli, telli bir çalgı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Sevan Nişanyan


"tara-" eylemi "tār ( > dar)" ön adından gelmiyor muydu ya? O.o
Nişanyan'ın kökenlemesi de oldukça inandırıcı geldi.
  • 0

"Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur."
- Gâzi Mustafa Kemâl ATATÜRK
Üyelik görseli
YEB
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 221
Katılım: 28 Ara 2014, 21:16
Değerleme: 308

tara-, tar-

İletigönderen Algan Batur » 14 May 2020, 13:29

Farsça, taramaya ne desek?
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 16 May 2020, 19:58 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı
Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: taramak

İletigönderen Oktay D. » 14 May 2020, 14:57

Farsça olduğuna Nişanyan'dan bakmışsañız, Nişanyan yañılıyor.

Eski Türkçede tār- (dallanmak, saçılmak, dağılmak) sözcüğü bulunuyor ve ona étkenlik çatısı -gA- eklenerek tārga- (saçmak) oluşmuş, o da Oğuzcada uzun ünlü soñrası -g- érimesi nedeniyle tara- olmuş durumda. dağıl- sözcüğü de tarıl- biçiminden gelmedir. Eski Türkçe tāl > dal sözcüğüyle ilişkisi kesin olmamakla birlikte köktaş oldukları düşünülüyor.

Kısacası tara- sözcüğü Türkçedir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: taramak

İletigönderen Algan Batur » 14 May 2020, 14:58

Sizde bir kaynak göremedim oysaki Nişanyan kaynaksız yazmayan bir insan.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: taramak

İletigönderen Oktay D. » 14 May 2020, 15:23

Eski Türkçe tār- (dallanmak, dağılmak) sözcüğünü Clauson (1972), Doerfer (1963-1975), Gülensoy (2011), Räsanen (1969) ve Marcel Erdal (1991) bétiklerinde madde olarak, Divãni Lugãti't-Türk sözlüğünde doğrudan tanık olarak bulabilirsiñiz. Ayrıca bu sözcük bugünkü Türkçelerde de yaşıyor [aynı kaynaklar + E.Ceylan (1997) + Stachowski (1993)]:
Çuvaş turat (dal)
Özbek tarmak (dal), tarvay- (dallanmak)
Uygur tarmak (dal)
Kazak/Nogay/Karakalpak/Kumuk tarmak (dal)
Tatar tar- (dallanmak), tarmak (dal)
Başkırt tarmak (dal)
Kırgız tarmak (dal)
Yakut targa- (dağılmak)
Dolgan targat- (dağıtmak)
Türkmen darga- (dağılmak)
Azerbaycan/Türkiye darma dağın (dağılmış)

Kaldı ki Nişanyan, Orta Farsça tār (tel) sözcüğünüñ añlamınıñ nasıl "dal" hãline geldiğini ve daha da öñemlisi ada gelen +gA- eki olmadığı için targa- eyleminiñ addan nasıl türediğini açıklamalı.
  • 15

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: taramak

İletigönderen Algan Batur » 14 May 2020, 15:47

Farslarla etkileşimimiz çok eski. Eğer çok kadim bir Türk destanında geçen "asena" bile yabancıca ise bu da yabancıca olabilir.

Sitâr, Gitâr, Târumâr gibi örnekleri de var. Türkçe Darmadağın da buradan sanırım.
  • -3

En soñ Algan Batur tarafından 14 May 2020, 15:49 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: taramak

İletigönderen Oktay D. » 14 May 2020, 15:48

Olabilirdi, ama déğil. Bir sözcüğüñ kökeni için "Farslarla étkileşmişiz o yüzden Farsça olabilir" bir argüman olamaz. Sözcüğüñ kökenine eski metinleri izlemleyerek bakılır, olaslıklardan eñ gözdesi seçilerek déğil.
  • 9

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

tarmak

İletigönderen Algan Batur » 16 May 2020, 09:38

Eğer taramak ve tarak yabancıca ise... Şu kelimeler de yabancı olur:
tartı
tartışmak
dağılmak
dağınık
dağıt
darı
tarım
tarla
darmadağın
  • -10

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: tarmak

İletigönderen Algan Batur » 16 May 2020, 13:30

Kaynak: Nişanyan
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 36

Ynt: tara-, tar-

İletigönderen Oktay D. » 16 May 2020, 19:59

Başlıklar birleştirildi.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 12 konuk

Reputation System ©'