Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

buşku

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

buşku

İletigönderen Oktay D. » 14 May 2020, 14:43

buşku sözcüğü TDK'nıñ hiçbir sözlüğünde geçmiyor. Ağda aratınca ad sözlüklerinde bir soyad olarak geçiyor ve añlamı "telaş, heyecan". Gülensoy, Nişanyan, vb. sözlüklerde de yok. Öteki Türkçelere bakayım dédim yine yok.

Ardından belki *buş- diye bir eylemden geliyordur dédim. Tarama Sözlüğünde "öfkelenmek" añlamında geçiyordu (kötücül añlam). DLT'de "canı sıkılmak, atik olmak" añlamında (hem iyicil hem kötücül añlam), Uygurcada puş-, Tatar poş-, Başkırt boş-, Kırgız bış-, Kumuk buş-, Gaguz būş- sözcükleri de "kızmak" añlamındaymış (kötücül). Türkmen būşla- (iyi haberi véren ilk kişi olmak) añlamındaymış (iyicil), Tuva buşurgan- (kızmak, kaygılı olmak), Karay buşurgan- (tartışmak, iğrenmek), Çuvaş pıčırgan- (kaygılanmak, üzülmek), Hakas puzux- (üzülmek) olarak var (kötücül).

Buradaki u sesiniñ uzun olduğunu Türkmence ve Gagauzcadaki uzunluktan añlıyoruz. Bu durumda Ana Türkçe *būş- (tedirgin olmak, atik olmak) eylemine -gU geçmiş zaman ulaç eki gelmiş, ancak añlamı kötücül iken kimi Türkçelerde iyicil añlama gelmeye başlamış. Özellikle Türkmenceye ve Türkiye Türkçesindeki soyad örneğine bakınca Oğuzcada "iyi añlamda heyecan" démek olmuş.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: buşku

İletigönderen ulduzéver » 14 May 2020, 23:36

Türkmencedeki bûşla- ayrı kökten olmaya?
Bir de ET. boşgur- / buşgur- vâr, Talat Tekin Orhun Yazıtları eserinde "akıl vérmek" diye çévirmişti. (Kül Tigin, günéy yüzü, 7. satır)
Ünlüsü uzun mu bilemedim ancak añlam olarak Türkmencedekine beñziyor.

Ayrıca heyecân da o kadar iyicil añlam değil:

Sevinç, korku, kızgınlık, üzüntü, kıskançlık, sevgi gibi sebeplerle ortaya çıkan güçlü ve geçici duygu durumu
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 887
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 875

Ynt: buşku

İletigönderen Oktay D. » 06 Haz 2020, 17:19

Añlamca da çok farklı olan boşgur- (öğretmek), boşgut- (öğretmek), boşgun- (öğrenmek), boşgur- > boşgut (öğretme) sözcükleri hep /o/ ile geçiyor, /u/ değil.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 10 konuk

Reputation System ©'