Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Farsçadaki Türkçe sözler

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen bey-hadi » 21 Eki 2010, 12:32

say beyler
farscada türk sözleri\ yayım 2005. turklib.
bu çox ilginc bir konudur. farsca yazıları; türkcenin esgi biçimli; hemde işleklik değerin qorumuş sözlerinin büyük kaynaklarındandır. yönetim sizden; çalışma bizden.
sağolun
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 10 Ara 2014, 13:12 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: Başlık taşındı.
Türkçe sapdal etimoloji sözlük

http://www.turuz.com
bey-hadi
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 289
Katılım: 14 Eki 2010, 11:42
Konum: Tebriz
Değerleme: 20

Ynt: farscada türk sözlerinden

İletigönderen bey-hadi » 21 Eki 2010, 12:41

kitapda işlənən simgələrin açısı (açarı):

<    kök göstərən
>    kökdən törənən
<>  kök birliyin görsətir,
met <  metatez : səslərin yer dəyişməsi. örnək : sık <  met > kıs. - qaş < met > şaq.


Sözlərin yanında işlənən sayıların açıqlaması:

.-1. türkiyə. -2. azərbaycan. -3. başqurd. -4. qazaq. -5. qırqız. – 6. özbək. - 7. tataristan. -8. türkəmən. -9. uyğur. -09. dərləmə sözlüyü. (– dər : dərləmə sözlüyü). 10. yakut .-11. qaraçay.-12. monqol.-13. oral altay. -14. xarəzm. -15. kumuq. -16. sənglağ. -17. tuva. – tarama : tarama sözlüyü. - ka  : mahmıd kaşğarli toplusu. - əndəlusi : kitabi əl idrakil lisanəl ətrak.

avşın : (< av). avqar. ovamaq ayqıtı, silah, yaraq. pusat, sipər
Aali < al. ulu
Ab < sovp > sov > ov > ob > ab
Ab tav ab + tav. ab: aba, abi. abla. böyüklügü, yukarlığı şişmanlığı göstərir + tab: > təb, qızğınlığ
\avşar: yığmak( ovşan, yovşan
Abadan 1< aba: ova: ovadan yoğurtlu, abartu, toplu, bollu, geniş, yoğurtlu abartu\ 2 < ov: yığmaq (ovqar: ovsar, ovlu: avlu) ova: yığılmış. ovadan: yığcam qab, düzənlənmiş yer
Acel < acı, aşı, iti, tüt davranan, yeyin, qıvraq, tələsən
aciz < alız. əlsiz, gücsüz.
Adət alaş < alış: alışmak
afət ağıt, ağı, qoğara.
aftafa (< 1 av 2 kov). kova. qunduq.
Agiterlatin < aşı. Acı. aşıtmaq, acştmaq\agitator: təhrikləyən , acıtan, aşıtan
Ağaleş < ağılış: ağılış, ağmaq, pozulmaq, azqınlıq, yavuzluq
Ağul < Ağıl av + ıl. heyvanların toplanan yeri ( avul: kənd, avmaq : yığmaq\ av . avqar: toplayan ayqıt\ avlu: çevrəli yer: həyət
Ağuş 1) < avuş < avuç < av\ < ovuc, oğuş7, ağız Ovuc (oğus): qaynak, mərkəz qaynak, kan\ avğuş ( av: yığmak )2) kovuş < kovuk(oyuk). Qab
< ğucaklamak – kovcaklamaq. 3) qorşav, qurşav, qorşab, qucaklamak ( quş= qos, ğuş)
Ağüştə < aşığla, aşığta > ağışta
Ahəng 1) < axın. həng8, həngildəmək, vəngildəmək 2) < al. alqa. həlqədə əsas almaq; tutmaq; bağlamaq; çatmaq anlamı var pişahəng < başaxın həlqə/ 3 < akınc, axınc : hicum etmək, qəsd etmək<, hava etmək, qəsd etmək
Ahüstə < as. asta, ast-yasta.yasta\ asta, astırtın: alçak, alğın, yaşırın\ yassı-yasalaq , əzik, asılı
Ahüstə-bəstə < asta-basta
Axmaq < ağmıq: çevişik, çönmüş, çönüşük, dönmüş, qarışıq
Axşiç < aş + xic. aşqıç, < aşlamak\ aşlanan şey
Axund 1 < axov12: böyük qardaş axun, ağa, xoca, törə xoca, törə\ 2 < ağa xan\ əxəvi, ağa,
Ailə < il: e?
Aqah < aqas { s  h
Aqresiv ağ(x)ınmaq, axmaq\ ağmaq, düşmək, salmaq\ aqresor: ağınçı, ağırçı. salan, basan, saldıran\ aqresiv: ağınçıv, saldırqın, mütəcaviz
Alaca bədaxlaq
Ãlaş adət < alış: alışmak
Ãlaşvareş < alış veriş. iş, ilişki
Alayış < al. ala-bula. bulayış, bulamak\ aludə: alada: aşıq, bulaşıqlıq < al. aldırılmış, aldıramıq .
Alayli > alayli subay
Alqunə < al+ qın. allık, alğın, qızıllıq. ənnik, gülgünə(gül rəngli). qancar
Ambalajfırans kombalaj, bağlanaj
Ançinan < anca, andak, ançıla9, ançıvıla, o qədər böylə
Ançinanki ançilik, o qadarki
Anә(+) fars dilində 'yanə' əki (rayanə, qostaxanə.
+ yana: bənzəyişi göstərir kudəkanə
Aram < ara: orta, aralık\ aram yel: orta yel aram yel əsir\ aram kılima: orta kılima, aralık, ara-orta durum: sakitlik, ılıklık\ aram-aram: ara sıra, zaman-zaman\ aran: açıklık, iti olmayan, hamar olan\ Aram: ara sıra, hərdən, hərdən birdən\ Aram: aran, uzak, sərik gen gəzinlik, meydan\arqun: aram.
Arastə < arısta < arı < ar. günahsız, mə'sum, saf, gənc\ arısda bala: arıstakı yaş, arıstakı gənc: mə'sum cocuk
Arayış ara + yış, ar: təmizlik, gözəllik
Arayış qarayış. ğarayış
Arənc < arınc< arnış. arşın. arış
Arğavan < al + qan(yan) alqızıl
Ari (<> aydın, arınmış). 1 ) < arı10: uzaq, açık, uzaq , ərinmək 1- arınmaq: çəkilmək. 2- arınmaq: qoparılmaq \ arıraq: uzaqraq\ ıı) < ayrı. ayrılmaq, uzaqlığı göstərir
\ danışıqda vurqu simgəsi. bə'li < bil. bəlli
arqman < arqulamaqka: aralayıb keçmək, yarıb açımaq.
Arqun aram
Armağãn < әrmağan: yolda gətirilmiş; sovğat verrilmiş hər bir şey
Arman < 1)ar. aranan < arnan < arman (ar+mən. ara+maq): əldə edilməmiş amac istək.
Arşəlatin arka ( bellənmiş, əyilmiş
Arşiv < arka. arxiv, arkiv. (art)\ artyak, arkyak, artcak
arteş: < artaşmaq: artışmaq. (1. < ar. art. ard. 2. ara: yer. meydan). aralaşmaq. bir araya gətirib, ard arda qoyub, artışıbda, birləşmək, çoxalmaq, yığılmaq. qoşulmaq.
aruğ zədənfars ağramaq: geri qaytarmaq, gərimək(>)

arzu < ər+su: ərmək çatmaq+isdəmək
Asan < anğ. anğsat: enli , açık, geniş, rahat, anlamaqa əl verişli (qolay1), anılan, anıla bilən
Asi < aşırı < ac. aş, acırı\ Asav, asıv, aşıv, asıvlanu, qaynav, issi, qızqın, yarsu3.7, zıqırlanu4 < aşı. acı < ac. aş. acırı, aşırı
Asman 1) < opsam13\ 2) < us + man, ucman, üsman\ ast üst = alt üst\ 3) aç + man, genişlik\ 4
astar (< ast: alt). inis3, astır, asdar, islik3, içlik, yağırlık
Astin astyan\ basılan; asılan bölük sallax. asıx, basıx tikə, aslıx:astıx > astın
Asudə < astırun < dinc, asda. səssiz səmirsiz, sakın\ asudəlık: astalık?
Aşamidən < aş + ğamak: yemək. Genişlənmiş anlamda: yeyib-içmək.
Aşena 1 < aş. aşılamaq: aşındırmaq sindirmək, tanışlamaq, öyrətmək\ 2 met < anğ. anış, tanış, öyrənmiş\ açına\ aşna : anış: anılan, qanılan.
aşna olmak əşinmək, əşnəşmək, doslaşmak, əşənlik: anğşalamak, aşnı olmaq
mən sənə, buni aşılaram: öyrədərəm\ aşılamaq: təlqih etmək: yakınlaşdırmaq: içərləmək aşnalık: isnaşlik, yakınlık, isiklik, ürəkdəşlək
aşni: sevgili.əş: bərabər, yoldaş
aşnı: çoktanki, bayrı, əsgi
Aşkar açkar < açık + ara . aşkara < açık + ara\ 1) dışkar. 2)apçıkmak9: dışarı çıkarmak: alıp çıkarmak, tanış qılmaq
aşqal : (<>aştal) xırda, tağar dibi.
aşqara : 1.< eşik+ara. dışda olan, görünən. 2. < açıq+ara.

Aşna aşnuği: əsgi, tanış, qədimki, əvvəlki
aşnığı adətlər\ aşnığı azğınlıqlar\ aşnuği xanlar\ türk dili aşnuği dildir, türklərdə aşnuği eldir. aşnuği yuvamız.
Aşti aş + li. aşılı , yakın: aşılanmış aşti dadən: aşlamaq
Aşub aşıv, asav, asıv, aşıb: aşıp daşıp, aşmak daşmak, aşmak. aşıplanıp asıvlanu, aşuv, aşıru, daşıru, aşulanu4yarsu3.7, qaynav, yarsu3.7, zıqırlanu4
Aşıq <aşqın
Ataşlatin ataç
Atəş 1)otuş, ötüş 2) atışmaq, atmaq, dışarmək
atəş ! ot aç !.

Avanaci < avantaçı: aldadıcı, dolandırıcı
Avara < ayalan: aylanan, aylak, dolanan
Avaz < ovaz< ağız. obon, tavış3.7, davış4, dobuş \ hava
avşın (< av). avqar. ovamaq ayqıtı, silah, yaraq. pusat, sipər
Ayeş 1) < aydamaq : sürmək, qoğmak, tə'qibetmək\ aydalqan yer: srüeülmüş topraq\ 2 < əriş. 3 < ayışmaq. dəğişmək, gəlişmək.
Az < ac(tamah, vələ'). öc (acımak, acık) xəşm: xışım: qızım
bace met< çaba< çapa: çapıq. deşik.
Bad yel\ pat\ badıranğmaq: patlamaq\badramaq: patramaq
Badə < bardakın bir biçimi
Badyə bardak başqa bir biçimi
bağaj < bağ, mane'. tutur.
Bağça < bağcık< bağ. bağlı yer
Bãğme < boğma : boağa taxılan boyun bağı. gәrdənlik, fəllah qadınlarının taktığı gümüş kolyə
Bağvanci < baxçıvan
Bahadür < bağatur < bat. batır: batur, batar, batan (<batırmaq, batmaq): güclü, yeyin, çapat, qəvi, güclü, igid, atan, dələn, bərk,iti,tikən, dəli, sıx, gobut, möhkəm, önəmli, böyük, bol, zəhli: səsli, daşlı başlı, enli, sivri, zirək, usli, simitən, qalın
bahar yazbaşı, ilkbahar
Baxsə < bağ. dizi, sıra, duvar daşlarının hər bir sırasına deyilir. qor. rədif, sıra, rədə, səf.
Baxtər < batkər: batış
Baklava < bağlamaq
Baqi bağıl < bağlı
Baqingilisi < bağlama
Bal < dal, qanat
Balfars < dal. balağ, qanat.

Bandaj < band. sar, qurşak, çənbər, cuba11
Bang < yang, yanık. Tanq sözü ulu, böyük qab, qazan deməkdir ( >tanqri, tenqiz) 'bank' 'tanqın' bir başqa ağızlığıdı
banı < ban: ulu, böyük, iləri gələn( necəki 'xan'dan 'xanım' , 'bəy'dən 'bəyim' olub, 'ban' (: bəy)danda 'banı' (: xanım) düzəlib.
Bar (hasil) < bar. var. bəs. barış, varış, bəsiş, barlanmaq, varlanmaq, barışmaq, bəsişmək: gəlişmək, yaraşmaq
Bardu < bir də
Barə < bağasındə < bağ. bağa, üz, dövr\ barəsində. dövrəsində, yönündə, üzərində, görəsində, dövrəsində, aykasında: aykanlı\ 2 < bərə < bər
bargah < barınağ: oturulan gözlənilən gizlənilən qalan yer.\ barınqa, varınqa, barıvgə = barnak, varnak (ınqa <met> nak): barınmaq yeri
baru < bağu: tikilmiş, bağlı, duvar, hisar.
Baskul < bas: ağram. baskı, yük, ağram, ağırlık
Başbuzuğ başıbozuk: әsgәri olmayan, qarayaka
başlıq: padaş< başad.
Batıl batmış, boş, dağılmış, cummuş
Baz(+) 1)< bar. var.2) met zab < zav < sav < səv, sev. istəmək əlaməti
bazar : ( < basar: toplam, yığnaq). uçar. bazar başı: çarşı ağası, müfəttiş. bazar(a) tutmaq: bazara çıxarmaq.

Beçki < biçqi
Beh (heyva) < bey. beğuk, beğ, bəğ,böyük\biqalmaüzbək: beyalma6 heyva(böyük alma)
berkə
< birikə: birikmiş, yığılmış.
Berqol barqal: burqul < bulqur
Berrem buran, buruntu, buru, burmak
Beruzkərdən < pürüz. çıkıntı, çıkış, doğuş, oluş\ (< basur < bas)
Besyar < bəs. şişik, bəsəlmiş, bəslənmiş, qidalanmış, çox, bəsər, bəyər, beyer
beyukani < bəyganı(: bəy edilmək törəni). toy, düyün.
Beyzi böyrə
Bezəhkar < pozurkar < poz. Pozmaq. oyunbozar (>iyunbaz) bozakar, bozınmış, bozğunçi
Bə’zi < biraz, birnəmə
Bəççə < beçə < biçik, biçilmiş, kəsik, xırda
Bədrəqə bırağ, buraxmak, (baruğa, varuğa)
Bəfa < bağ. bağa (Bakşi(aşıq): < bağ. bağlanmaq: aşiq olmaq, bağlı: məftun, vurqun. bağlanmaq: aşıq olmaq: vurulmaq, qapanmaq, söz vermək, anlaşılmaq)
Bəhram < bayram
Bəhrə < bar. bərə
< pöhrə. bara < pür. tür. tör. barlağ.
Bəxşiş < boş . boşuq: boşa vermək, boşamak.
Bəqavulfər şahların yeməyini dadıb yoxlayan < bak. baxmaq, bakıcı, bakan, qarayan, dadan
Bələd < bilit, bilən, biləyən
Bəlğur < böl. bölgür
Bə'li < bil. bəlli\ ari: aydın, arınmış
Bəlva < bulamaq. bulağa, bulğan, bulanış, bulğansık, burıyak\ bulağay: qarışdırıcı, bulandırıcı
bərdaşt : < bağdaş: bardaş. boğdaş. bağdaş quruş, çərçivə, quruluş.

Bərəkərəb < bərk. bərq kaşğarli: bərək4, iti, bərk, bəh, pək (barrak, qıvrak)
Bəsarət < başarıt\ bəşarət < başarıt, bacarık
Bəsəndə yaxci, qanık verən < bəs: düzən, ars, aras: təmiz
Bəstə 1 < bas. basmaq, doymuş, bıkmış, bağlanmış, tıxılı, basılu, basu, basut\ 2 < bəstə < bəsləmək: doldurmak, toklamak
Bəşarət başarıt, bacarık
Bəşşaviş başçavuş
Bəvasil < basurərəbi < bas. basmak basrıq, basıq , basılmış şey, yançakda dışarı basmış ət.
Bəylik < bəylik , bir bəyin yönətimi
Bəyməzfər bəkməz: qonaklık şarabı, şirə < sirə, rubb, doşab
bildəmək : > bələdləmək.

Biləkfər < bil. bilkə, töhvə
Bilit < bil.bəl. bəlgə
Bilok < bölik, bölük
Bıloķage met< qapolaj
Biluğ 1)< uluğ, ulunc, ullaqan2 < bil. bilgil, bilgir, bilqil, bilən
bisküyit met < bəksimit: bərkimiş, qurumuş, suxarı, qax.
Bişə meşsumer, meşə\ 1) bükə: sıx ağaclıq 2) biçə( < biçmək)
Boğaz < boğaz , dargeçit, kanal
Boğşaərəb < boğça, bukca < bük boğum: boğ = bük. düymə
Boğz < boğaz < boğsamak: hökütmək, boğsak: sıkılmaq, boğulmaq basılmaq\ met > bosğak, bozğak < bas
Boxar < buğ < bük, bükər\ büküt: bulut
bolənd şüdən: < bulaşmaq, qalxmaq, yüksəlmək, ağışmaq, dağışmaq

Bolğur etmək bolmağur gəp6, bolboğon gəp, bolgosuz, anlamsız, hədər
Bolhəvəs bol ( çox)+ həvəs, çoxhəvəsli
book < bükmək
borc pürc. (< por. bor. pur. pür) bu sözlərin hamısı çıxıntını, pürçümək işlərin gösdərir.
Bostan < bəs+ lan(t<>l = tan = lan)
Bouketfıransa < büküt, büküh, dəsdə, bağ
Bozəhkar < pozuk. bozarkar, oyunbozar > oyunbaz
Bozəkkarı < pozuq. pozqun.
Bö'd d <>y < boy
Böhran (< burkan. boran, bulğan, burğan düğüm). burulu, dönüm, dağdarışış yetməzçilik8, tənglik6, sınılış7, qırqın
Browningilis bırouz: borc
Bu iy, qoxu < bur. bürümək.
bini < burni < bur
Buçak < bıçak\ buçakci
Buxar < bük. buğ, çiğa, izqara.
Bulğur < bölgəməq: bölmək\ < böl ; bölgür
Buluğ 1) bilik, biliğ, buluk\ 2 ulu > uluğ > buluğ: böyük
Burcümə < bükük. bağum.
Burqi < burmaq. burma bir çeşit girdə çörək < burqu
Bus < öpüş > öbüş > öbüs > büs > bus\ öbüv
Buta 3. hərşeyin üstündə olan oyuq qazıq qozuq iz. rəsm, nəqqaşi. ( > bute. butəkari).

Butonfıransk < bütün: qonça. tumurcuk, bitmiş, yetmiş
Buya < boya\ bur\ buyaci
Buzuk bir çeşit tambur
Bәrraq < bərraqlamaq, bəritmək: bərətmək
Cacherfırans < qapmaq, gizləmək
Calib < çalıb, çalpan, gözə çarpan
Casus < çaşut9 . ilgilənən, öğrənən, maraq göstərən
cehiz ]< köçüz?)
Cemə yuma
Center kenter < kend. topluluk, yığım, qurum
cəbbar < çapar.
Cə'bə < cım + bə. cumbə, kumbə, komba, qabırqa: qutu, bəsdə, qabırcak8, qısqın3
Cəfəng < dəpəng. dəpmək: təpəng. təpmək: bir sözü təkərləyib durmaq
Cəhd < çalt, çalası, çalasın, çala-çala, çappak, sürrəkli, iti, yeyin, çalt, tez, basım
Cəla < cıyla < yılğa
Cəld < çalt < iti, yeyin, tez, basım, çalasın, çala-çala, çappak, sürrəkli
Cəllad < sallaq < sal. salan (s = c )
Cəng < çanğ9. gürültü yüksək səs\ cəncal
cəng alat yaraq yasaq
Cəvidən < çeynəmək
cəvidən. kovlamaq.
cəvidən: kovlamaq:

Cəviz göz < kovuz
Cihaz < yığac, topuntu.
Cilov (atın ovsarı) calın, yələ
Cima' < cəm. cəmləşmək, Qolaylaşmaq: yakınlaşmaq, yanaşmaq, birləşmək
Cinah < çanaq, qanat, qol
Cof < kof, kov.
colge < çökək. çəpəl. çəpəllik ki özlü(bərk, yapışqan) qara palçıqlı su yatağı(ki ayaq basdığda
Cre-püsküllatin < qri - püs. ala toran.
Cu ək <su: sev\ cu(+) < çı=ìstìlaçì >ìstìlacu\danişcu< tanışsev
Cu(cuv) civ < yiv, qıv < iv: cola, yova, yuva, oyuk , təxdədə torpaxda olan oyuk
Cuyacu soracu\ cuyacı: < soracı
Cülgə < çal: kəsik, alçaq yer, cola\ çökəlgə, lığlı toprak yer
cüvə < sıvıq: cıvıq sulu, suyuq, ərik, 2. yapışqan.

Çabok < çap. çapık, çapmaq, çabış11, çabış, çapık, çapak: qaçmak, çapmak
Çaboksəvar < çapık + sürәr, çapıksürən

Çador < çadır < çat
Çadorşəb < çarşov, miz örtüsü , şarşo7 ,pərdə
Çağ 1) < çağlamak: doldurmak, düzətmək, cəkləmək.
2) < çək. tutar, tutum, çəkimli,
ölçülü, kök

Çah < çal = çat = çak = çat = çap = çatıq, çapıq, açıq (çuxur, gen, boş, çalmak = boşaltmak, oymaq, cırmaq))
Çah < çağ. çat: su dəliyi, çala, su çalası
Çahar rah çatar, çatraq, çatrıq, qavşaq1
Çaxan < çak. tak, takılmış, doğru olmayan, çakma, saçma, takma, yalan
Çak(چا ک) سينه چا ک (sine çak) < çək : < çək. çəknəməq: yarmaq, şəqqәləmək, yaltamaq, yartamaq
Çakər < çək. çəkmə, işçi: çəkər, çəkən, çəkək, çəkkər\ sizin çəkəriz: sizin çaəriz\ çəkərçilik etmək: işçilik nökərçilik etmək.....
çakər çəkər < çək: kiç\ çəkik: kiçik\ çəkərək: kiçirək: az, balaca
Çaq < çək. çəki, çəkim, ölçü, sınır, dözüm, tutar tutum, həqq, huquq
Çaq (pota)( çağ sözü, türkcədə ''ölçünü'' göstərir < çağlamak: doldurmak
Çalak < çal. çalıq: iti, çapıq, hızlı çaltaq < çalmaq
çalak < çalıq< çal. (çalmaq),
çalak < çalqaq< çal
çalak: < çala: tez, iti, göz qıpımı
Çale Çal < çalmaq. çala: boş
Çale-çule çala - cola < çal\ çala: çale = boş\ çalamaq, çalmaq= boşatmaq
Çaleş < çal. çalış, vuruş, vurub vurulma\ çaltaşık8, çalbaşmak, hız, tiz, tez
Çaleş <çal. çalış: çalık: iti, çalışmaq\< çak: çakmaq: çakış\ qaqılmaq: vurulmaq. sapılmaq
Çalğuzə < cılız\ cıv cəviz.
Çanak çağnak1 = çağlak (çalınmış, qazılmış, qaqılmış ) 1)< çak. çakmaq, çapmaq, vurmaq, qazmaq. 2) çal. çalmaq, çapmaq, qazmaq 3) çarp. çarpılmış, çarpık
Çanqur < çal. çalqur, çanğqur\ çanğçı9: çalqıçı
Çapandən < çapamaq, təpəmək
Çara 1) met < açar\ 2) met < araç. çatar
Çarçubə < çər + çevrə
Çarpaya çatı. çatraz, çatyapa\ çatalqa, çalqata, çaltaqa, çataya, çatala
çarpaya: <> çarpaq<> çapaq
Çaşnı < çeşni: nəxşə. dartım, dad, dadım, çəşit, çeşit < çəkit, cür, tür\ çeşit: qalı nəxşəsi əlvan, rəh bə rəh\ çeşitli: nəxşəli, çeşit çeşit: cürbə cür\ çaşnıçı: şah qulluqunda yeməyi ilk dadan, çaşnıçıbaşı, çaşnıgir
Çendeş < çimçiş. çimçəşmək
Çeşidən < çək. çəkmək, dartmaq > dadmaq, dad, dadım
Çeşmə < coşma, çoğuşma, cışma, cişmə, şişmə.
(çeşmə < deşmə)
< eşmə : dayaz quyu
< geşmə
< çıxmə, çığanak7, şığanak3, şişmə, kaynar4. göz , göz qaynar, gözəv, göz, gözbaş, gözləv , bulak
Çeşmə < deşmə
Çet çet qoftən < çet3.4..6.7.8.9. dış, yaban, yad, yava
Çək əndazə, Çak8: çək aşa8, baş aşa2, ölçüdən aşmaq, çəki, çəkim, çağ: zip, kip(> çəke dəhan)
Çəkandən < çək. çəkmək, çakmaq, şakmaq
Çəkə 1) < çiy. Çiyə: düğüm, düğün, damla, damcı\ çəkidən: çiyilmək\ 2) < çök ; çökək , çökmək.
Çəkələmk qısmaq, hədələmək
Çəkidə 1) < çəkilmiş\ 2) < çərdək < çəkirdək < cirgə < çiy, çiyə
Çəkləmək sınırlama, şəkilləmə, yasaklama, yasalama
Çəmbər < kombar, komalaq, kommar, gombır, gombıl\ Çənbər < çön. çönmək, çevrə. çevrəb çönbərə, çövrə
Çəmədan < 1) yum. sum. (y <>s: yumurta: sumurtabulqar) 2) cəm - cüm, kom. comalan, komalan\ cummaq, cəmə: dəsdә
Çənbər 1) < çön ; çönmək, çönbərə 2) çevrə. çevrəb, çövrə
Çənd kança, neçə?
Çəng < çal. çalmaq, çalqamaq, çanqlamaq > çəgləmək > çəngəmək > pəncəmək
Çənqal çalqal < çal. çalmaq, yırtmaq,
qoparmaq. yırtık, yırtan\ <
çanğ:oğuq, oyuq, cırıq\ < qıynaq< qay. gay: əyriligi göstərən kök. qayqı, cıynaq.
Çəp əyri < = çaprık < çarpık < çaprık < çap. : sınmış, düzlüyü itirmiş, əyrilmiş, yana yatmış\ 2) < sap. sapmaq, şaşmaq, çaşmaq\ < şaş. şaşmaq (ş=ç) çaş\ çəpras < çarpaz: çarpık
Çəp < çaş. şaş(şəp göz: çaş, şa
Çəpər < qapar < qapamaq.
Çəpras < çarpaz: çarpık
Çərx < çək. çəkmək, çəkər, çəkək, fırlanan\ çığrık\ çıxrıq.
Çərx sarkərəb< çakır.
Çəridən < çeyləmək, çeynəmək
Çəsbidən < çapaşdırmaq, yanaşdırmaq, yamandırmaq
Çəşidən met < çək. çəkmək, dadmaq
Çətr çadır < çat.
Çidən < çin: sıra, rədif.
Çindişavər < çındır: əsəb, sınır ( hirsləndirən, nifrətavər: yoksuz, yakımsız, gərəksiz, məzəsiz, göyülsüz, irgənci)
çıraq (ç<>y) yırıq< yarıq: ışıq.
Çirukidə çürük = çevrilmiş
Çoban < qovan, izləyən, kovanlamak: kovlamak: gözləmək\ çulğan?
Çombatə < çöməlmək, çömbəlmək
Çozidən çosidən, çezmək
Çupan çulğan?
Çün < üçün
dalac > çığır bağır. dava dalaş.

Daldız 1) dələn, mətə, direl, qazma, qazıb götürməyə yarayan ayqıt, çəkiş, qaqıc, dövən, dövək. 2) ağacdan oyulan arı kovanı pətəyi 3) ağacdan oyulmuş qab qacaq yayıq.
Dana دانا . tanqa: tanrı. bilgə
Daneş < tanıq, tanış, bilim = ilim\ Danişcu daniş < tanıq + cuv < suv. söv. sev
Daneş tanıq, tanış, bilim = ilim
Daruğə tərxan
daruğə < durağa< durağan.
Da'va < döğ. döğmə > döğvə > döğva > dağva > da'va, dağılma savışma, savma, rədd eləmə
Davam duram
Dayirә : dövür. dığırqık, təgərg: < toqaraq6: girdə, tuqaraqça, tövərək, təkər, tayer, dınqır ələk, dınqır sac; əlim xəmir qarnım ac (ələk girdə, saz girdә )
< dövürə, dövrə.
dayrə < dəyrə, dəğrə, dəvrə, dövrə
Degərquni degirganlık, dırğırganlıq, dağılganlik
deq kərdən < dığlamaq< tıqlamaq: tikmələk, tikləmək, tikilməkr doymaq, dolmaq: bıqmaq. boğulmaq
Delavər < dalavar: dalbar, dalpar. dalbar: vurqun, batan. batur. dalaşman

Delir (< dalıq. dəlik, dəli). daluq, dalmış, vurqun, batan. batur. dalaş.

Delir dəli. çalı.
alık-delik: alık-çalık: əcələ ilə
Denirus < dan. gün, dan atmaq
Dentelledantel < dən dən (dəl dəl\ dil dil\ diş diş)
deraz dirəş, dirəz arqacında dirəzən ipliklər kimi.
bez arqacı dirəzisi kimi bir birinə hörülür.
deraz < dir: uzanan, davamlı dayaqlı.
dirəzin, dirəzən: toxumaçılıq dəsgahlarında gərilən tir tir çəkilən ip.
derəngfars: durunquli, quşqulu, düşqulu, düşlü, donsuq, ayyuq özgü

Deşnə < deş
deyləm < dilmək: uzun ensiz yarmaq. dilim kəsilmiş hər bir şey. dilim dilim etmək.
dilmə: dirək(dörd bucaq kəsilmiş)
Dəbar < dəp. təpmək. dəpərli, təpərlı
Dəd < did. didmək, yırtmək\ < didək.
Dəf < təpmək.
dəf < təpə. təpmək.
Dəfe' 1) < dəfə < təpə\ 2) < dəğ, dəğmək, dəğən > dəfə (Neçə: eçə, neçə dəğən: neçə dəfən
Dəhankəzəz zuvanp, uzvan (dəman > zəman: d <> z < azıqvan > dəhan
Dəhliz
< daldız. dalquc: (bir yerin şeyin girib çıxmağa yarıyan oyuğu, kovanı: dalanı), dalan, ağacdan oyulmuş arı kovanı, dalınan yer, giriş, dalanğ, sənək4, qurp8, kəvilən oyulan yer, çunq, genq, çuxur: qar.
Dəxil < taxıl < tak\ taxılmış,taxılmax, girən (girim, girmək) dəkəqiş
Dəqiq < tak. takık, yer bə yer
dəm : < dan. tam.

Dəndan < dən-dən. diş-diş, bölük-bölük, dəndə
Dərəcə 1) duraca(durmaq) 2) dərcək (dərmək)
Dərviş < dövriş< dövr. dövrələyən
dərviş (< divşir). çevrilmiş, çönmüş, dönmüş, qarışmış.
divşirmək: çöndərmək, çevirmək,
Dəstəndaz (söz bə söz fars dilinə köçürülmüş. dəst = tuatar. əndaz = atar) < atar - tutar, əngəbə,
Dəşt < dış. dışıt, dışarı, qır: şəhər dışı1, boş, geniş yer
Dəşt < dış. dışqaru, yaba, yabanı.
Digər < değişik: ayrısı
Digərdiisi < deyişiksi, dəyişikli
Diqqət < tik. tikmək(tikmək: bir biri üstünə qoyma,dikətmə, takmaq tıkmaq )
Diro < dəru. dara. daramaq: tarazlamaq, təmizləmək, yatırmaq\ < dərmək\ < oru
(biçmək : oruv4, orü4, sabıv3, ormək, çabu7)\ < dərik, dərmək. terudəru4
Diyaloq diyələk: ağızlık
Doçar 1) < düşər 2) tutaş almak, düçar olmak
Doxtər oğrat (arvad),tuxumluk, öğəlik
Dokkan < tüqqan, tükəl: tüqqələn yer, töküp yığan yer. bütün
dokument: < toxuma

Donbalan < dön. çön. dönən\ çönən\ qayıdan şey, köppələk
dor o bərfarsı < dövrəbər: < dövərək, mihit.

Dord < torta < durmak . risub
dord (< tortu< durdu: duran, qalan, yağ şüci(şarab) süzüləndən sonra qalan çökək). çökən, çökək, çöküntü, çirk, daşaq
Doroşke 1) < sürüşkə(d<>s)\ 2) met daşurqa.
Dudman < düd. düdmək, tütəmən
duğba: < dovğa, bozca aş
Duxan(iyat) dütən, tütən, tütün, dutsülüyən
Dun < tün, qara, alçaq
dur əndiş : uzaq görən xaralqan

Duruğ < utrukqə, yalan
Dust
Duşidən < döş
Duvar 1) < topar 2 < dur. durar, duran
Duzaq tutaq ( t = z ) tutsaq, dustaq, toz = tor = tut. tozak = torak, tutsak\ tutaz
< düşək, düzək: tor, bənd
düq kərdən bıqmaq, tuqmaq
Emes4. nist
Eşenlik eşinmək, aşna olmaq, doslaşmaq, anğşalamak
eyvan < yayvan. genişliyi genliyi çatdıran söz. açıqlıq, yayıqlıq.
əba abamaq(> əba' kərdən). gizləmək, saklamak, örtmək, ürkmək

Əbər < aba: uca, böyük, yuka ( uparisanskrit,hiperyunan) abi: ağa
Əbus < kapus: üzü qapalı
Əcələ < acı, acıl, asıq, acıq, acıl
< alakca8 < al\ alakca gəl: tez gəl
Əfsər < ovsar: sürən, sürücü, başçı, yığan, öndər
Əfsun < av: ov: yığmak, toplamak, almak, əhatə etmək\ avsunlamak: durdurmak
Əğrəb < əğri. əğri quruq
əhli (< ək).

Əhli < әk. əkli, әkili, əkdi8, əkilmiş, becərilmiş, örgətilqan6, əldəki8 Əhliləşmə: əkilmiş, yerləmə, yerləşdirmə, uyqunlama, ədəbləmə, dəbləmə.
Əxtər yağtıl : ışıltıl
yaktı: aydın
Əqrar < ək. əkəmək: əkər işlərilә\bağlı\ aqronom < əkrәmən: əkərman: əkinçi, tarım uzmanı, tarımçı
Əqrar < ək. əkər: əkər işlərilә bağlı\ aqronom < əkrәmən: əkərman: əkinçi, tarım uzmanı, tarımçı
Əl barmaq
Əlaqə iləgə, ilgi < il. iləşici: bağlayıcı
iləgiləşmək: ilişgi qurmak
Əlcәqərəb < alçaq: dәğәrsiz, aşşağ
Ələngu 1 < alanğı < alıq: tağma, dağma, taxma (gövdədə qıçda qolda qulakda dağlanan simgə, olan bəlgi, taxılan əlamət\ 2 < əl əngi
Əli <ulu
Əliz < ulus, ülüs.
Ənbuh < ənbik6 < ənböyük
Ənbәrci < әnbәrçi
Əndişə anğas8, anğasa8< anğ.
Ərğəvan < al val\ al val yəmşək\ al val toyuq
Ərşəd < ər + sak, ər kimi ulu, böyük
Ərus < ərmik. ərmək. gəlin.
əsgər (< açqar. açrağ) açıq, gözü açıq,
əşirə < əşrək. əşir< əşirgənmək< əş: tanış, qohum, birliyi bərabərliyi göstərən söz, yaxınlaşmaq \ əşrəmək: qohuluq edmək.
Ətir < ötir
Ətsə < atsə< atmaq işi. necə türkdə ''ağsırmaq< ağmaq işi, qalxmaq işi.
Əyan < oyan. oyanma, bəlirmə işi, ortaya çıkarmaq
Farasat barasat, varasat, çatış
Fesqilifas qısıq (q = f)
Feşordən bas. qıs. basırmaq, qısırmaq
Fəravan < baravan, bol, baqır, köp, kan
Fərsəng < < barsanğ, varsanq: varılmış aralıq, məsafə\ türkdə olduğu kimi: ağac (fasilə ölçüsü) < ataç ( t > ğ ) atılmış oxun sürdüyü araya 'ataç' deyilir
Fikir < tekir (təkər). tekirlənmək > fikirlənmək – pekirimək – tekirimək – fekirimək, fırlanmaq.
Fıraq < qıraq
Firiştə < baruştə: barış + ta savçı, elçi çatdırıcı, ara
qatnaşçı, yumuşçı< yumış < yum.
yummaq, calaşdırmaq, elçilik, irtibat.
Fisq < pis
Fısqılı < cıqqılı
Fişar basar, qısar
Front burun
Gah < çağ
gavduş < kovduş
Geran < karan: kərən < kər: böyük, ağır ,
kalan (yekə odun, böyük ağac, çok\ karlı pul: çok pul\ varlı karlı\
kalan).
Gerayeş -1) qar. qarmak, qaramaq,
kərmək, gərmək, çəkilmək.
-2) < qarayış: üz tutulub baxılan
tərəf\ ğarayış, bakmak, meyl.
< girmək\ girayəndə:
girayandəkpəh < giryənsək\
girayiş < girəyiş
Gesyan < qusma < qus, bulantı
Gəç < kirəç
gədə < qıtıq: qırtıq, əksik, alçaq, çatlaq olan kimsə
gəhvare < kovara< kov: kovuq, oyuq, biçik: beşik.
Gəlyan < qalxan
Gənc (< gen > kan) genli, genlik, bolluk, bərəkət, özgür, ərik, ərgin
Gəncinə gənc < kan. gen. kan < gen,
böyük, Gen < kan ; geniş: kanış, kanşı
Gərdan(dən) < girdə, girdәnә, dığırlan\ girdə, girdələmək, qərtər, geridandən, gayıt, (götür)\ değirləndən, değişmək, dəyişmək\ girdəmək, degirdəyənmək\ gərdidən: < geri\ gərdunə: < girdənə
Gərdandən girdə girdələmək, qərtər,
geridandən, gayıt, (götür
Gərdanidən dığırləndən, değişmək, girdəmək, dəyişmək
Gərdən < girdə
Gərdidən < geri
Gərdunə < girdənə
Gərəyeş qarayış, gözləyiş, intizar
Gəs < qıs, gəsək. Qısək: ağız yığan
tuşluq, kəkrə, dadı acımtıraq, əkşimiş, buruk, ağız yığıcı olan (heyvaya tay)
Gəştən < gəzmək (z > ş)
Gəzeş < kəs(s<>z). kəsmək, gəzən, kəsən\ gəzən\ gigiggan
Girdbad- girdab tüvələk, dövrələk, girdələş
girdələp yel, su.
Giriftən gilifləmək, girləmək, qarpmək.
qaparmaq, qapmaq, geptən,
qaptən
Giyah < göy. giyək, göyək, göyərmək
Gogan < göglan(göglanlar). türk ellərindən
Govdal 1 < köv. govral (gorval)\ 2 < godul: aşağ, alt
Gozariş < gəzəriş?\ göz+ əriş: görüntünü söyləmək.
Gozərgah < keçər + gək.
Gömrük 1) < görömük < qar. göz. qaramük\ baxılan yer, yoxlanan yer\ < qorumuk\ kəməruk\ qaparuk \ görümük
(< komrük, kəmrük < kəm.
Kəmər?)
Gurestan < govustan, qonamçılık
Guşə < kov, kovşuk, boş
Guya görə, yansı3, sayaklı7
Gül < gürçə13: həlqə, gülün girdə
olduğundan bu adı alıbdı, qalı
naxları\ xal, girdə
Güllə < külə, yığın, yiğrə, pambıq küləsi, qar küləsi, adam küləsi
Güməltə8 küməngə<kovanga < kov. kömülən yer, gizlənən yer > kəminqah
Günah < qın. qınak, qınamak, cazalandırmak, müqəssir görmək
Güzərgə < gəzəgə. keçərgə
Gәrdәn qərdan(dən): < girdə, girdәnә, dığırlan, dağirə
Ğelaffarp qılıfərəb< qıpıl< qapıl (qapan) <qab. qablıq.
Ğeyrə < qayıt. qayıta8 < geri. dalısı, dolansı, dönsi, izə, izinə
ğəfc < kovc, kovuş< kov(= qab).
Ğəfil < qapıl: bağlı, gizli
Ğəflətən: qapıl, kınət, dərö.8, duran yerindən, birdən
Ğələyan < qalxayan, qalxan < qaynayan
ğəllo ğəş < qıl qış
Ğəzəb < qızıb
Ğina qanıxlıq, qanıx
Ğirur qurum
Ğurub kuyqaruyenisey.uyğur, kuruuyğur .kuruqə, batı
Ğuzə qoza, qozağ, qozalak, ürək biçimində olan nəsnə. qoz kimi, çam meyvəsinə tay.
bu söz, biçik bənzərliyiynən, pambığın ''qoz''asına da deyilir.
Hac-vac aç-maç, açıla qalmak, asılı qalmak, əlsiz qalmak: aciz qalmak
Haça < aça. açmaq, haça qulaq, şaxa qulaq, haçalanmaq, şaxalanmaq, şaqqalanmaq
Halə < ayla(dolanbac) halğa < həlqә: ay ağılı: ay halqasi, halәsi < alqasi\ halә, həlqә, alğım, hulqum\ halə: ayla, girdə.
Halu < alıq, aluk, alçaq, < al. allı, allanmış, pəxmə
hava < kova: boş\ hava işlər, sözlər
Havəng < havan< kovang< kov > həvək
Heyran eylan qalmaq: aylan qalmaq, dolanbac qalmaq.
həcər12 : < açar

Həftə yeptəlatin. yeddi,
Həlak həlak < hölak < ölək
Həlqə 1 < al. alqa.\ 2 < ilgə. həlqəinin əsas işi almaq -tutmaq -bağlamaqdı
Həmişə < qamusak, bolına, uday4
Həna < xına, qınak, qan rəngində, qırmızı
Hənuz 1) < anız. Entek: hələ, indi\ hənuz çıkdi: indi çıkdı.
2) < yenüz (henuz: yenğıuz, yenğizə, taza, indilikdə, hələ

Həps < kapıs, tələ (qısıp)
Hərəm < hörüm: hörülmü, qorulmu
Hərgiz < heç + kəz: heç dəfə
Həsrәt kəsrәt, qısrәt
Həşəri < aş. aşırı. aşırı, aşmaq aşıralık, xuysuzluk.
həvəh : 1. < kovang. 2. oğaq: oğan, ovanq.

Həvəng həvək < kovəng: oyuk
Həzm < əz. əzmək: gəvşəmək, sindirmək, xırdalamaq, sindirmək
Hica < aça < aç.
Hicrət açrat, ayırmaq
Hobab < ğubab < kubbab < kop\ kəf < köp
Hofrə kovrә
Hoşyar < us. usayıl, usvar
Hovuz 1) < hovuz < kov. kovuz, açıklık, uçurum, dar yamaçlı dərə\ 2) okoz(çay) 3) oyuz> hoyuz
Hovzək < kov. manqal yerinə işlənən kovaq, çukur
Hulqum < alkın9 (girilip çıkılan yer, dardalın, boğaz)
Huş < us = uz\ huşli: usli
Hücrə 1 < göznə\ 2 < aç
xahiş dilək
Xalq xalıq, yığlıq, yığlıq
Xamuş < qapış < qap
Xana < qona < qon. qana, gözün yerləşən yeri
Xana < qon. qonqaq> qona.
Xar(pəst < xor < kor.
Xar (tikan) xır < qır, dişli
Xarli: xırlı, dişli.
Xara < qaya.
Xepel köpəl
Xeraş < qır. qırış, qırıq, cızıq, cıraş, cırnaq. dırnaq. qıynaq, qaşımaq
Xeyir met < yağır < met > yarık4
Xeyli < key: çok\ çokli, xeylək\ geyn, gen\ gey: çok
Xəfə < qab. qapamaq: bağlamaq, boğmaq örtmək\
xəfəgi: (sıkışıklık) kapaxı
Xəfif < qapık
xəfifcə (< qap) qapıq, qapıqca, biraz, azın.
Xəftan qaftan < qaptan: manto
Xər < kar\ tutuşdurun: eşək : işək \ ulaq : yol vəsiləsi.
Xərc met (çıxr) çıxır.
xərək xərçub < qaraçav: qaraçıv. kərəçiv > kərəçi
Xəsis < qısıs
Xəsis < qısıs, qısık, qısqanc
Xəstə < kəstə(saxta, sakta)
Xətri qətri < qətdəmək. geri gətirmək, dolayı
Xəzidәn < xәzmək < gəzmək
Xəzinə qazan. ( qazanık,qazınak, qazın)
Xiraş < cıraş, cırnaq. dırnaq. qıynaq. darnaq daramaq. yaraq yaralamaq
xıraşə < qıraşa: qıraca. qırıq olan şey
Xirə < girə. xirə qalmaq: girə qalmaq, mat qalmaq.
xiruşidən < axşirudən< ağşırmaq< ağmaq, yügürmək.
Xiş qoş
Xiyar qıra
Xoda (d<>c) < qoca: böyük
< qut. böyük
Xof 1) < qox. qoxan, qoxlanmaq, xoflanmaq\ Xovf < qox, xuxu
2) < kavf < kav: oyulmaq, çəkilmək. tərsəmək.
Xomrə komirә < kom < kov. qab
Xora böyük xurcun< qara: xaral.
Xord < qır. qırqaq, qırıq, qırtıq, oğurd, oğur, oğuk
Xordən xəvordən, kəvordəv, kovurdən) < kov. kovramaq: qabına almaq\ kovramsak: koramsak9: çok yeməklik, oburlık, pisboğaz
Xub < kop: çok, yaxci
Xun < qan
Xurak qurak, quru yemək
Xuruc çuxuş, çıxış
Xuruş < qar(göz). Yeməyin üzü; gözü. qaruş, görüş, qara
Xuşə < qovşək, bir şeydən neçəsi bir yerə qovuşmağı\ üzüm qovşağı
Xәt < qıt, qıtәt6
İclas iyləş, yləş.
Ikrah < < iğrək, iğrənmək, yikrənmək, igrəkmək, irgənmək
İma < im, him, işarə
İman inanc
Intaha ənğ (anğ), enğə, inta, kalö, nişan, istək, dilək
Irgəncə sıkınc, qısqınc, qınağ.
< qıs. qısındirmaq, qısqınca qoymaq
Irrigater < irq, irmaq: təhrik olmaq
Istadən üstəmək. Qalmaq
İstirahət tınğı3.7. tınıslık: tınıçlık3.7, tçnlık7, dəmalış, yal 3.7
işkəncə < sıxınca
Işqaf iç + qap
Iştah < istəh, istəy\ iştəyim qaçtı: istəyim qaçtı\ iştəyi açıq: istəyi açıq\quruq
Izin < iz: izir, yol\ izin vermək: yol vermək
Javingilis arvarə , fəkk, çənə
Jiyan < jılan < cılan < yılan
Kabus < qapış, basalak, , qara basma, kaput, alık, sərsəm
Kaftan < kap. qapıyan, qapatan
Kaftan < kap. Qapıyan\ kəfən
Kahil < keh. kahillik: kəhəllik: kehlik.
Kahin met < kağin, kağan, xaqan
Kalbod qaplıt< qab
Kaman < kayman: əyri, bükük
Kamıl < kom. komıl.
Kaptan qapayan
Kaput < qapax
Kar < kereng
Karandaş 1) ara + daş. qarın + daş < 2) qara + daş
Karxana < qayır+qana
Karmasans kılınc(qılınc) tanrısı
Karvansaray 1< qara + (v)qan + saray\ 2 < kərəvən + saray: böyük yer ( kər: xeyli, çok)

Kasa < qab. kov. kovsa, kovas\ qapça, qabsamaq\ qapcak. qabsak > qasak > kasa
< qapça
qapcak. qabsak > qasak > kasa
Kaşanə 1) < qış evi ) kav. kovuş: kovşana, oyuq.
Kaşawaqpəh < kasa + bağ: tosbağa
Kauçu < kav: boş, gəvrək, quru, puk nəsnə, qolayca tutuşan
Kavidən < qav, kav, qab, qablamaq, qavlamaq , kəvləmk < kəv. kav. qazmaq.\ kav: kaşuv, qaşuv
Kavitə kövül
Kavoş < kov. kavmaq, kovmaq: qazmaq\ kav: kaşuv, qaşuv
kavoş < kovşamaq: qazıb axdarmaq, oymaq, çavuşmaq
Kebr < kebir < köpəriş < köpür.köpürmək, şişmək
Kepi < qap, qapuk: örtük
Kerdkar < gizir + ər
Kereşmə qırışma
kesvət met < qapsat: qapayan
Keş met < çək
Keş çəkilmiş < çək
Keşeş met < çək. keş: met < çək
Keşidən met < çəki. çəkmək. dartmaq
Keşik < çəkmoğul. gec. gecik > keşik, geccikki, gecikki: sonraki, arddakı, növbəti, gecik: uzanmış, çəkilmiş, gecikmiş
Keşikçi: < kezitçi, gözətçi
keşiş met < çək= kiçik: qulluqçu, xitmətçi.
Keşməkeş met < çək. çək mə çək, çəkəçək: çək ha çək, çəkişmə, çəkələşik, çakışma,çəkşəmə, dartış
Keşt < əkiş, əkit
Keşt met <əkiş
Kevlan < kovlanq: köğalık.
Keyfar kaşan.\ kifar: kim\ keydə: gahı
Kəcavə < 1) köçəvə, kəçəbə, köçəbə 2) kovəca. qucava: kovcava
Kəfçə < kömçə, kəpçə, qapça
Kəfəl < kəpəl < kop, göt, almalık
Kəfəl < kəp. qab. yançaq, sağır, oturacaq yeri, qıç1, göt
Kəfən < kapan
kəfgir < qapcuq
Kəfş < qab ; qapış\ < kov. kovuş: oyulmuş, kovuşçi: ayaqqabçı
Kəfşir (< kov) kovuş(kovduş). su qıbı.
Kəhriz < kövüz, güng(< kövüng), keşmə, axaq, axar, axıq, boru. yataq, kəsim1, məcra.
Kəlan < kərən. karan: böyük
kərəm-kərәm: çok-çok = kalan-kalan = karan-karan
kallan: ullaqan, çok
< key. kan\kan vakıt, kan = çan = çanğ = çonğ = çok.
Kəlan qalın
Kələk :+ laq. siyahkəl = siyah + qal
Kəmənd qapan
Kəmər < qur. qay. qurman, qayman
<= çəpər. çəmbər, çəvrə
Kəminqah küməngə < kovanga < kov. kömülən yer, gizlənən yer
kənac kənəş< gengəc. danışıq, şura
Kənar < qıranq
Kəndən < çəntik: kəntik: kərtik: kəsik, qazık (çəntmək: çırtmaq, çimdikləmək(çəntik, çəntikləmək ) kərtik açmaq, cızmaq, yırtmaq )
Kəpəl < köp, köpük, kümmə
Kəpənək qapanak
Kəranə kəran, kənar < qırmak < qıranğ, qırık, qırak< qır.
Kərkəs ke(ə)r13: böyük, iri. ker+quş: böyük quş\ kerbös: dev\ kerboğa : mamut
Kərknə < qır. kıran: qıraq, qıyı
Kərt < kər < kəs. kərtik, kəstik, kəsik
kəsil met < səkil, sökül, sökülmüş.
Kəş met < çək. sək, sak
kəşakeş < çəkə çək, çək ha çək. çəkiş bəkiş
Kəşf < akçi : açki
Kəşif : asış, açış
kəşf < kovşamaq: qazıb axdarmaq, oymaq, çavuşmaq
Kəşidən met < çəkmək
Kəşk 1) < köç: sütün yağı alınandan son köçən qalıntısı.\ keşkimik: əkşimik < keş: yoğurt qurusu
2) < çök ; çökək, çökkək, kəsik, əkşimik, çökəlti, çökələk yağsız yoğurtu sütü qaynadılıb, əldə edilən qatık.keş\ keşkimik: əkşimik < keş: yoğurt qurusu\ (kəşq < çəkmək, çəkləmək). kəşiq. çəkik. qurut, qaynatılıp suyu alınan ayran
Kəşti keçti: geçit aracı
Kətbanu 1) < key: böyük, hörmətli < Keyvan8: ayal
2) < kən(ev) + banu.
qantanu.
Kətxuda < kədxoza < kətqoca
kəvir kəşkul < qapşularğaq: zayıf, әrköyün. armas: tarmas. ərincək, arğaz.
Kif < kipləmək: bağlamaq
sumka: muska > musta > mustpəhləvi > most
Kıluçə köpüçə. kölçə, köpçə,
Kinə qına
Kırant qırna < qır ; qıran
Kirdikar kirdəgər: dolandıran
Kiriş Keşeş: < çək. keş: met < çək, dartılan, keşlənən, çəklənən
Kisə kipsə, kəpsə, kapsa
Koca < kaca < kaya < kayda < kay yerdə
Kodən 1) < küt, güdəng, güdək, təbə yehgil kəllə, samsık
2) < kəvdən izansız, küt, kor, kəsməz, aptal. kəvdən: boş, kovuk
kofra: (< kov. kof.). qutucıq

kofra: kovra kov. kof qutucıq (quytucıq).

Kolah 1)< kov. kovlax, kovlak, oyuq 2) kab, kovlaq, qablak, qablak
küp  küpal  külap  külah
< kəllə
kolbə < küplə
Kom kəfçə< kömçə
Konam < qon, qonaq, məzar, qəbir
Konc < çön ; çnmək: çöngək > künc kovunc: ( kav, kab, qab: qazılmış, kövül, kovır (quyu)
Konkaş < genği, gengəş, gengəşləmə, gengişləmə, genişləmə
Konkaş 1) çen – çakləmək8, ölç-biç eləmək, sınırlamaq, sınamaq\ çən-çək: ölçü, əndaza. 2)< genqləşləmək: qonuşmaq gəngəşləmək\ qanıķışmaq, qanıqışmaq
konyə 1) < qonmaq. qoymaq. ) < qondarmaq, qondarma ad.
Korsi < kürsi: qursi: yığılmaq
Kos < gös. göz < (kov # kop)
qozuk, qosuk
Koşti < küşti < kücti8: kücli\ kücəşmək, kürəşmək
Kovdən < küt ; küdək, küdən
kovdən < kəv< kav: oyuq, içi boş.
Kuçə < köç. Köçgə
< keç+gə: keçilən yer
Kuçək qır + çək. qıs + cık, çıçık, çiçik
Kudək < güdə. güdək, qoduk < küt
Kuftə < köp. köplə, şişik
Kuh < köp.(çox) kuhe < küpə. kubba, gopıt, göbə, töpə, təpə, gömüd köp, gop, gup
küp (p > h )> kuh.
Kuhan < güvən < kop. kopan

Kulbə met < qablak.
Kuluçə 1) < külçə, kültə, topalak
2) Kul+şə: küldə pişən\ küplüş
Kuluçə Kul+şə\ küpləş.
Kupal < kop: yoğun
Kupal < kop: yoğun.
Kupə < kop. Küp
Kure rah < gora yol, kürə yol
Kuruşə kovruş, yambu,
Kuşiş < qov. qovşış, qovub, qovalamaq
Kutah < küt. güdə
Kutah qutaq8
Kuy < kov köy: kav. oyuq yer
Kübəərəb < qopuz
Külah < quylak
Küləş < kürək ; kürəmə
Künc < kövünc < köv
Künh < köh
Küşti 1) gücti, gücli\ 2 )küröş, görüş
Küt kond
Qab aşıq gəmiyi.
< qab. Aşığın qabarıq, dik biçimi olduğundan bu adı almışdı.
Qabil < qabli, aibilingilis
Qabiliyyət < qab\
qabel: qabıl
qabiliyyətli: qabli
qabiliyyətsiz: qabsız
qafənc < kovunc, kovuş< kov(= qab)
Qafil kapıl, birdən, derev, biktiz
Qafilə < kapilə
Qafiyə < qapmak, bağlamaq , qapatmak: qapıya: yığma
Qal qozaştən < qalmaq, məəttəl
Qalıb < qab. qab, qabığ bir şeyin üstündə olur, qalıb bir şeyin qabığının ya içindən və ya eşiyindən götürülmüş qabdır
Qalıb < qapul met > qalup \ bilok: < bölük \ bılokaj: met< ķapolaj
Qancar (< qan), allık, alğın, qızıllıq. ənnik, güıgünə(gül rəngli).
Qane' < qanıq\ qa´ne´ olmak: qanılmək, razı olmak
Qane' ķonəndə qanıqarlık9, doyurucu, qanıķar, qanıxar qanıgar, qanıķdıran
Qapidən < qapmak
Qarantı < qar (qaramaq, qorumaq)işəniş3, işəniç7
Qarar < qaramaq: baxmaq\
qaralamaq: nişanlamaq, göz öynünə almaq, qaraltı, görüş, qaralan, qarğı.
Qarderfırans röqərderfrans< qaramak, bakmak.
Qardingilis < qarayan, qorucu, qarvıl
Qarment < qar: göz, görüş. bəzək\ qar+ment, qaramınt, qorumınt
Qarrə < qara: torpax, qurax, kır1, qır.
Qasb qaps, qapsamak
Qat' qıtıq, qıt, qatı,\ cut(kat)ingilisi - couteau(kuto)fırans - kart: biçgi, kəsgi.......
Qavmiş camış < kömüş: iri, yekə, hündür, suda çimməyi sevən, qaramsıl mal. manda1
Qayru gerü, dalı
Qesm < qıs. kəs
Qeyrə < geri.
geyrək = geyrü: dalı, son,
Qəba < kapa ( örtən)
Qəbil < kibil, kimi
Qəbilə < < qab. qablaşma, toplaşma
kopala, komala
Qəbir < qab. qapır, yerləşik , qılıf, kobur, qubba, gömüt, qonam, sin\ qəbir daşı: heç qonuşmayan
Qəbr: qapan, qapır, qapak: oyuk, qazıntı, çukur, dərin dərə
qəbr < qəbir< qab.
Qəbul qapuz, qapsıl, qablıp, qapılmak
Qəbz < kaps, qaps, qapsamak
Qədəh < kovdək< kov.
Qəfəs < kapas
Qəfəsə < qab
Qəfəsə < qab. qapasa
Qəhrəman qayaman, qaraman, qarağan (allah adlarından)
Qəht < qıt, qıtıq, qırıl-qıtlıq
Qəl'ə < qalak
qələbə: met qapala < qablamaq. (< qap). ( a <> ə. qələbə). qapma, qopma durumu. üstünlük. çaldırı.

Qənarə < qın. qınara, ittiham yeri\sözü\haləti\işi, darısqanc
qəndil: ( ə <> o. < qonmaq). qondul, qondal. ışığın mumun şamın yağın qoyulan yeri.

Qərar < qaralamaq: nişanlamaq, göz öynünə almaq, qaraltı, görüş, qaralan, qarğı, (göz qararı: göz görüşüynən ayajıynan, göz çəkimiylə, ölçüsüylə qarar:s qarav: güdülən, saklav, qarak ( bakımlı, güdümli, gözlənimli, bəklənimli)
Qərəntinə < qar. göz
Qərq olmak qayğımak
qəşəng gəvşək(bərk qat quru olmayan),
Qətə < qıt. qıtmaq, qırtık
Qətl qətil, < qırtıl
Qəza < qıda
Qəzəb < ğızıv
Qıfıl kipil,\ qapıl ( kipləmək\ yaplamak\ qaplamak )
Qıpmaq < qab. qapamaq
Qırafik cızafik
Qırand qağan
Qısas qıysas
Qism 1)< qısım 2) kəsim
Qismət < qıs. kəs. qarç, bölək
Qısur < qıs, əsgiklk
Qodaxtən < qo. kov
Qodar < keçər
qoftifars !: yalan, uydurma
Qohum < qovum, kovum, boğum, düğüm
< toxum, doğum
Qomaştən < qon, qondurmak
Qompoz < kom. kombır: quz, qoz\ kəmpir < kompır = çönbəlti: әyri
Qonq < (mübhəm) < qonğırık. qaranlıq
< geng, açıla (qalmak).
Qopen (couperfırans(kupeqoparmak) < qopuq: ayrılmış. tikə kağaz
Qors < qur. qurç..812.13: iti,
qurmaq. kəsgin qurulmuş, möhkəm
Qors < qurç: ötgir, ötgün ucli
Qosalə < köçələ, küçilə, çüçülə
Qostәr < göz. göstər: görsətmək, sәrmәk(keştər, genqiş
Qosәst kəs. kəsəst
Qoşad < güşatalık: < gəvşəklik. boşluk, açıklıq
Qoşni < qoş, qoşa: cüt : calaşmak, cütləşmək qoşulmək
Qovah güvən
Qovdal < kovlak = kovkal = qovdal, kovak < kov. kovmaq: qazmaq.
Qovm < kov. qovşum
Qovs < kovus, kavıs1 < kov
Qozardən qoyuzmaq
Qozariş < göz+әriş
< qoyuzuş
Qozər < güzər < köçər < keçər, keçək
< keçər, gəzər
Qubba < küp, küpə
Qunçə (balaca\ çağa gül) < gül: < gürçə13: həlqə, gülün girdə olduğundan bu adı alıbdı, qalı naxları,
Qunə qın, qıl
Qur < gor: kov,
Qur < gorlamak, quylamak, kovlamak, kovurlamak
Qur gor < kov. quylamak
qur xər kolantaraa, zolağ eşək, zolağlı eşşək. yaban eşşəyi
Qurbət 1 - < qır < qırbat (+ bat: mat: may ) qırmaq. qırılmış, yurt tutmayan, gəzici, çingənə, qıraq.
Qurub < qur. qurmaq, yığmaq
Qurubban < qurub + ban < qur. qurmaq, yığmaq
Quruh < quruq, qurak, quram, qurmaq
Qusalə < kosala1
Qussə tussə, tutsə tutsak tutmak, tuqat, qapsa
Quşə < gövşək, kovşak, kovsak, kovsalak, kovlangöz, aralık, buçak, yıkıx, cırık
< köv. köşə: burçuk, köşəcik.
< qov + sa şa: qovuşan yer, qovşaq , qoşaqpöh: qucak < kovcak: oyuk, kovuk
Quva < çiv, civə, civləmək
Quvariş < gəvşirik: ağızda çiğnənib yumşaltılmış nəsnə
Quvşə < kov. kövşə, kövçə
Quy qoyeş < qo. kuy: sәs qo vurusan qolaq tutulur
Quz qoz < kov
Quz < qoz, qozluk: yüksəklik, sәslilik ( osluq: osurmaqlık) tizfars < tez, iti
Quzək < qoz
Quzəştə köçəştə, keçmiş, burunki, öncəki
Qürz < gürbüz. gopuz: şişik.
Qәfəs kəpəz, qapas < qab.
Qәssab < kəs. kəssir
Qәşş quş. qara quşli. qәşşili: cinli, tutqayli, qaqğınli
Qәtә < qıt
Lengə dəng(d<>l), dəngə: yengə < yanğı > met yaxın, yanaşı, tay
< yan + gə. tay.
Lengə < lingə, cengə: qol: engə
Lentmentfərans ləngəşmək
Lək < lax
Ləng dəng: ağır. atın pozuk əşkin yerişi
ləngər daş dəngər daş, dəndaş, ağıdma daş: ağdıma daş, dənğdər daş(tay daş, yük ağmsın diyə işlənən daş.
ləngər: dəngər dəndaş\ ləngər daş : dəngər daş, dəndaş, ağıdma daş: ağdıma daş, dənğdər daş(tay daş, yük ağmsın diyə işlənən daş.
Lisidən met < silmək
Lülə < yüyə, ula ( bağ, yol ), yulə, yolə
Mandqar < manqıqı: əbədi, tübölüktü, ölümsüz.
Maryəm meyrəm4..7, beyrəm
Meh < bey. beğuk, beğ,
Məhək sınaş, sınaç, sınav, ölçəm, ölçəm
Məkidən < əmmək
Məkeş: < əm. əmmək. əmiş
Mə'lum < bil. bəlli, bəlliç (m = b > bəllüm)
Mənd < ''man'' əkinin bir başqa biçimidi.
Məryəm < meyrəm < bayram
Məslub < as. asma. Asılmış
məsnəd dayaq
Mətlik < bat, batlık, batırlık, ərkəklik, yiğitlik
Misgin baskın( bas > bıs > bis > pis )
Moc urc. örc, möj
Moşt mustpəh. yumuk < sumut (: yumut, yumutka, sumka: sak
Möhkəm bekem
Muştuluq < mutluq, qutluq, qutlaq, onğur, onğun, şadyanalıq, təbrik\ qutluk sözlər, qutluq telqıramı.
Mükəkbə4 < bükəbə4, qabıq
N(ö)ov < yeni\ no(ö)vruz < yeni üz\ növbəti: yeni....., gələn
Nagəhan anğsızın, iskərməstən, ustumtuk, andavsız, güdüsüz
Naşta acla, ac olarkən(acıla, açıla)\ acılaca: ac olarak, ac-acına\ acın: ac ikən, aclıala, aclıktan
Neştər < aşta, açmak. qan almak üçün açmak
nəqş <naxış, Yanğış əks
Nər < ər
Niku < eyku, edqu, iyi.
Niş < dəş
< inş < inc?
Niyarançılık < anğrançılık < anğ. anğamaq: düşünmək, sonğlamaq
Nōruz 1) yeni üz ( yenüz: yenüs: yenüş: yenük
2) < yeni + yaz (yüz) > yeni yüz > nevriz. təzəlik, yenilik
Numayan önqəman
Nur < yenur, yınır, yılır, yanur, yanır\ nō: yeni\ nōru: yeni üz
Oc uç, uş, qalx, ulan
Ooc uc
Oraq boraq\doraq: dıro
Orijinlatin oruq, uruq (Uruq tutmaq: qohumanmak\ birləşmək) Orijınal: oruq, uruq
Oruc < әr (ertə: səhər) + gec (gecə: akşam). gecə - gündüz
osyan üsyan, qalxmaq,
Otli aş səbzi pilo< sovzu pilo
ovc < uc, bir şeyin ən uca ucqar yeri.
Ovc اوج < uc. uca: əmzik
Ovısayan yalpıldayan, rəh bə rəh, ovşın atan\ ovışım: dürli rəhli.
Ovlad oğ = öğ + lat
Ovliya ulular
Ovraq < orqaqdivan, oğuk, urmak

Paça = basa
Paçə < paça < paçaq < pasaq < basaq = bas.
padaş < başad, başlıq
Padşah < başdaq
Pakat 1) < bağ, bağa, bağat, bağlı
2) met qab, qapık, bağlı. kapat. qapit
Palayiş < parlayış
Palayış 1) yalayış (yalamak, təmizləmək) 2) parlayış
Para < yara
paras < paras: para: tikə. yırtıq.
Paşna < basma, basmana
patıq (d<>p)< dadıq. sıx sıx alışıb gedilən yer

Patrik < bat (batır), batırıqərəb, batan> patriarşi(Patırdı: tapırtı, tappıldı pattamak)
Patuğ 1)< batıq. batkak.2)met < topak < tapik < tap. tapmaq
Payaq = dayaq
Payan < dayan. payanq < ayanq (ayak) < adak
Pedram < bezram > bayram
Pesər pöhrə,beçə, oğul
Peşə < iş _ peşə
Peşman olmak boş. boşman. boşunmakqә: tövbə etmək
peyda < met tapya
Peyda tapa
Pəncə çəng < çal. çalmaq, çalqamaq, çanqlamaq > çəgləmək > çəngəmək > pəncəmək
< pəns(qısqaç)
pəncərə < çapanca
pəncərə met<çapıncaq< çapa: çapıq. deşik.
pənçər: < çapılmaq: cırılmaq.
Pəns qısqaç
Pərakəndə sərələncə
Pərdə (< bağtar: bağ, bağlat, tor, toz) duvaq, örtük, girdək, gərdək, şərşəv3, çərşəv. toxuq14. ağraltı (< ağ: tor) ağartı, qaraltı, kölgə: bir ağac pərdəsində(ağraltısında) bayıldıq (istirahat etdik).

pərdə <> dəri??
Pərəstar (r = s) < bəs (bəsləmək). bəsəskar. bəsərkar
2) met < pəsərkar < bəsərkar, bəsliyən.
pərətidən: istəyən, barıştılan, varışar: pərəstar, varışqar
Pərxaş < vurqaç, vruşqan
pərxaşgər < vuruşqar
Pərişan < bur ; burulşan, buruşuk\ bulaşık: bulaşın8 saçlar: parişan, dolaşık darmadağın, saçlar
Pərişan < buruşan
pərişan pərəm pərəm, pərən pərən, param parça, darmadağın.
Pərtöv parıltu: varıltu > p\vartu: hamməsında varmak, irmək
Pərvəriş < barvarış < bar. barlandırmaq baraşış, tarayış, arayış, sarayış, bacarış.
Pəs 1) < bas 2 ) ast, sonra. pəsəymək9: düşmək)
pəs: püsğü, bas
Pəs past, pas < bas, ( bas > bıs > bis > pis ) pəs, pəst, pis
pəstu basılı, basdı
piç < burç< burq. burqac, büklüm, qıvrım.
Piç burç < bur. buruq, burmaq
piç < çəp< çap. çapıq. piçeş< çapış(çapmaq: qırmaq, burmaq, sarımaq
Piçapiç < bükə bük, bükür bükür,burux burux
Piçək < bürçək, çırmaşıq, dırmaşıq
Pıçı -pıçı biçik biçik qonuşmak
Pir bir, yekə, böyük, dikə> təkyə
piramun < buramın< burmaq, bürümək
Pisimist < pis. qaramsər9, bədbin
Piş < baş: öncəlik, çıkış, doğuş, oluş\ piş qaravul < baş qaravıl\ pişrov < başçu\ pişa piş < başdan baş\ pişani < baş yanı\ pişvənd < baş bənd\ pişahəng < başaxın\ piş aməd < başa gələn\ piş avərd < baş varan\ piş imam < baş imam\ piş firuş < baş veriş\ pişgah məylisin başı < başgə\ piş nişin < başda oturan\
Pol < bel, bol. dış ya iç görünüş
(qoğzak yer # çukur yer
Por dol
Porsiş soraş.
Porz < pürz, pürsə, pürüz. burç
Pöhrə < pür. tür. tör. barlağ > b&#6
  • 0

Türkçe sapdal etimoloji sözlük

http://www.turuz.com
bey-hadi
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 289
Katılım: 14 Eki 2010, 11:42
Konum: Tebriz
Değerleme: 20

Ynt: farscada türk sözlerinden

İletigönderen Bi50likdaha » 12 Nis 2014, 16:47

Bunların çoğu yanlış gibi.
  • 6

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Re: Ynt: farscada türk sözlerinden

İletigönderen Kafkasmurat » 10 Ara 2014, 01:09

Bi50likdaha yazdı:Bunların çoğu yanlış gibi.


Ben de bağdaştıramadım. Arzu, baklava, bandaj, blokaj, bagaj. Nasıl Türkçe olabilir?
  • 0

Üyelik görseli
Kafkasmurat
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 148
Katılım: 04 Şub 2008, 01:28
Konum: istanbul
Değerleme: 122

Ynt: farscada türk sözlerinden

İletigönderen Bi50likdaha » 10 Ara 2014, 13:00

Baklava Türkçe imiş.
Baklağu'dan gelme. Oklava'nın Oklağu'dan gelmesi gibi.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Ynt: farscada türk sözlerinden

İletigönderen Kafkasmurat » 10 Ara 2014, 14:18

Bi50likdaha yazdı:Baklava Türkçe imiş.
Baklağu'dan gelme. Oklava'nın Oklağu'dan gelmesi gibi.


Haklısınız. Örnek kalabalığına gelmiş. İçinde "j" sesi olan sözcüklerin Türkçe olması olanaklı değil. Bunu demeye çalıştım.
  • 0

Üyelik görseli
Kafkasmurat
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 148
Katılım: 04 Şub 2008, 01:28
Konum: istanbul
Değerleme: 122

Ynt: farscada türk sözlerinden

İletigönderen Oktay D. » 10 Ara 2014, 15:08

Bi50likdaha yazdı:Baklava Türkçe imiş.
Baklağu'dan gelme. Oklava'nın Oklağu'dan gelmesi gibi.

baklava < Arapça baqlawî < Arapça baqla "bakla, tâne"
Arapçada ünlüyle biten sözcükleriñ nispet durumunda araya /w/ sesi girer. Örneğin ˇəli "Halife Ali'niñ adı" > ˇələwî "Alevî, Ali taraftarı"
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen Bi50likdaha » 10 Ara 2014, 15:17

Oktay, baqla'daki sondaki i nasıl a olmuş? Ya da elewi'deki neden alava olmamış?
Neyse, tarama sözlüğüne "baklağu ve baklağı" yazarsanız görürsünüz, tatlı zaten eski bir Türk tatlısı niye adı Arapça olsun, ayrıca oldukça manasız değil mi "baqlawi" sözcüğü bu tatlı için.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen Oktay D. » 10 Ara 2014, 16:27

Arapçada soñdaki "ye" harfini noktasız olarak yazarsañ (ki adına əlef məksūra "kırık elif" denir), /-a/ diye okunur. Osmanlıcada ise ye harfi soñda her zaman öyle yazılmıştır. Osmanlı yazı geleneğinde Türkçe ve Farsça sözcükler, Farsça okuma kurallarına göre okunurken Arapça sözcükler Arapça okuma kurallarına göre okunmaya çalışır. Baklava sözcüğünü, Osmanlıca yazımla noktasız yazıp soñrada Arapça kurallara göre okuyunca ortaya bu çıkıyor. Zaten oklava sözcüğünüñ de oklağı diye okunması gerekirken o şekilde okunmasını sağlayan şey de bu kural uyumsuzluğudur. Soñuçta o da "ye" ile bitiyordu.

Tarama Sözlüğünde baklağı maddesinde hem baklawi (orada baklavı diye okunmuş!) hem baklağu bulunuyor. Hepsi de aynı dönemde kaydedilmiş. Sırf Tarama Sözlüğüne bakarsak bile baklağu sözcüğünüñ tümünüñ kökü olduğunu savlayamayız. baqlawî > baklawu > baklağu olması işten bile değil.

Tatlı adı Arapça veya Farsça olup Türk icadı olan tatlılar çoktur. İcad eden Türk kişiniñ hangi diliñ etkisinde olduğuna bağlı bir şey. Belli ki Arap étkisinde biriymiş çünkü şerbetli tatlılar Araplarda olur. Yufkalı tatlılar da Türklerde olur. Belki de adam Türk-Arap etnikliğindedir? Bunlar olası. Sırf Türk-Osmanlı tatlısı diye Arapça olamayacağı savı tümüyle geçersiz.

Ayrıca bakla sözcüğü, aslen "tane" démek. Baklavanıñ da tanelere bölündüğünü biliyoruz. Añlam ilgisi oldukça açık. Tüm bunlarıñ dışında Türkçe kökenli bir baklağu sözcünüñ kökeni belirsiz kalıyor. *bak nedir?
  • 6

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen bensay » 10 Ara 2014, 17:17

Gülensoy kökü *bakı (=besin) olarak belirtmişse de yazdıklarının yanında gücemleme zorlama kalıyor.
  • 1

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3165
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1841

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen Bi50likdaha » 10 Ara 2014, 22:05

Arapçada baklava sözcüğü sanırım Türkçe okunuşa göre şekil almış بقلاوة,
Baklawi olarak niye kalmamış sorabilir miyim?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen M.calli » 10 Ara 2014, 22:23

annemden sık sık duyduğum börek bağlama gibi bir kullanım var buradaki bağlamadan dönüşmüş olamaz mı?
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen Oktay D. » 10 Ara 2014, 22:31

Bi50likdaha yazdı:Arapçada baklava sözcüğü sanırım Türkçe okunuşa göre şekil almış بقلاوة,
Baklawi olarak niye kalmamış sorabilir miyim?

Çünkü Arapça بقلاوة /baqlawət/ sözcüğü, baklawî بقلاوى /baklawî, baqlawa/ sözcüğünüñ tekil-çoğul sınıfıdır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen Bi50likdaha » 10 Ara 2014, 22:36

M.calli yazdı:annemden sık sık duyduğum börek bağlama gibi bir kullanım var buradaki bağlamadan dönüşmüş olamaz mı?

Türkçe vikide senin dediğine benzeyen bir bilgi var.
"Baklava sözcüğü Türkçe kökenlidir.[1] Eski Türkçede baklağu, baklağı olarak geçer. Buell (1999), "baklava" isminin Moğolca 'bağlamak, sarmak' anlamına gelen baγla- sözcüğünün üstüne Türkçe fiil eki -v getirilerek türetilmiş olabileceğini belirtmiştir ancak Moğolca'daki baγla- fiili de Eski Türkçe'den bir alıntıdır.[2] Kelimenin Arapça bakla kelimesi ile bir ilgisi yoktur."

İngilizce ise şöyle bir yazı.

"The word baklava is first attested in English in 1650,[3] a borrowing from Ottoman Turkish باقلوا /bɑːklɑvɑː/.[4][5] The name baklava is used in many languages with minor phonetic and spelling variations.

The origin of the name is disputed. The Turkish etymologist Sevan Nişanyan claims an old Turkish origin (baklağı or baklağu).[6] Buell argues that the word "baklava" may come from the Mongolian root baγla- 'to tie, wrap up, pile up' composed with the Turkic verbal ending -v;[7] baγla- itself in Mongolian is a Turkic loanword.[8]

Though the suffix -vā might suggest a Persian origin,[9][10] the baqla- part does not appear to be Persian.[11] Another form of the word is also recorded in Persian, باقلبا (bāqlabā).[12]

The Arabic name بقلاوة baqlāwa is doubtless a borrowing from Turkish,[13] though a folk etymology, unsupported by Wehr's dictionary, connects it to Arabic بقلة /baqlah/ 'bean'."
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Ynt: Farsçadaki Türkçe sözler

İletigönderen Oktay D. » 10 Ara 2014, 22:54

E adamlar, Nişanyan'ıñ eski görüşüne göre yazmış étmiş ancak Nişanyan'ıñ kendisi bu görüşten tümüyle ters yöne gitmiş :)

Öncelikle, bağla- sözcüğünüñ nasıl *bakla- olduğu konusu keyfî kalıyor. Uzun ünlü yanında -ğ sesi, orta dönem Osmanlıca imlâda gayn ile gösterilegeldiği hâlde, nasıl oluyor da qaf ile gösterilmiş?

İkincisi bağla- sözcüğünüñ "sarmak" diye bir añlamı yok. Ayrıca baklava yapılırken de bir bağlama söz konusu değil, yufkalarıñ aşırı ince açılması, yufkalarıñ birbirinden ayrık olarak pişmesi ve soñrasında şerbet söz konusudur. Baklava, M.calli'niñ söyleyeyazdığı gibi, yapım kategorisi olarak "şerbetli bir börek türü"dür.

Üçüncüsü, halk etimolojisi dediği etimoloji (bakla > baklava) oldukça gerçekçi, añlam olarak tutarlı, biçim olarak açık ve ses olarak sorunsuz bir kökenlemedir.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6095

Soñraki

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 11 konuk

Reputation System ©'