Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

çıgay

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

çıgay

İletigönderen Toygun » 29 Kas 2012, 13:31

çıgay   
Fakir: Bu adam çok çıgay.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1341

Ynt: çıgay

İletigönderen Toygun » 25 Eki 2013, 22:06

Fikri olan yok mu?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1341

Ynt: çıgay

İletigönderen Kuşhan » 26 Eki 2013, 22:35

Us yürütürsem, sözcükteki gay bölümünü Moğolca "yoksunluk eki" +GAy olduğunu var sayarsak, çı bölümü "para" anlamında olmalı. Bilen varsa yetişsin :)
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: çıgay

İletigönderen Temirbek » 26 Eki 2013, 23:56

Sözüñ aslî biçimi Eski Türkçe çıgany "yoksul, fakir"dir. Zamanla ağızlarda çıgan ve çıgay olarak ikiye ayrılmış. Farsçaya çingâne, Macarcaya çigan, Yunancaya ise tsingános olarak geçmiştir. Farsçadan gerialım ile Türkçede de bugün çingene biçimini almıştır. Kullanacaksak çıgan biçiminde kullanılması uygundur.

Günümüzde çıgan sözünüñ Farsçaya alınmış biçimi olan çingâne > Türkçeye geri alınmış biçimi çingene etnik bir ad olarak kullanılmaktadır ancak bu hatalı bir kullanımdır. Romanlar, geñeli yoksul/çıgan bir halk oldukları için eski çağlarda bu lakapla anılagelmişlerdir, zaman içinde bu ad etnik bir ada dönüşmüş ancak Romanlar kendilerine Roman dediklerine göre bu etnik ad kullanılmalıdır. "Çingenelik yapmak" deyimi de özünde "çıgan/yoksul" gibi paraya fazla önem vermek añlamında olsa gerektir.
  • 8

En soñ Temirbek tarafından 27 Eki 2013, 00:04 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1201

Ynt: çıgay

İletigönderen Bi50likdaha » 27 Eki 2013, 12:42

Bizim orada Karabük'te Çingenelere Çingen yada Çıngan derlerdi sanırım buradan gelme , kalma :)
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 425

Ynt: çıgay

İletigönderen Türkeröz » 27 Eki 2013, 16:44

Ben bu sözü yeni gördüm. Daha önce yazdığınızı görmemişim. Yoksa tabi bir fikrim var. Bizim orada çıkla diye bir söz var. İkisi ilişkili gibi gözüküyor. Dediğim söze örnek de vereyim: "Çıkla et yeme." Burada sade et yeme deniliyor. Yani etin içine domates, biber gibi sebze katılıp yeniliyor değil mi, işte çıkla et dediği zaman domates, biber gibi sebze, hiçbir şey katılmamış et demek. Buna benzer bir söz daha var; çıplak. Bana göre bu sözler çık- (soyun-) anlamından kuzey, güney... gibi sözlerce türetilmiş. Fakiri de yalın, birşeyi olmayan olduğuna göre doğru bir sözdür. Hatta çık- eyleminden matematikte terim olarak çıkar- türetilip kullanıyoruz :)

çıkla  Fr. Simple
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu
çıkla   
İnce, dar, taşlı yol, patika.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
çıkla   
1. Sade, arı, yalnız. 2. Tüm, tamamen, hep: Arpa çıkla taş. 3. Tıpkı, aynı: Ayşe ile Fatma çıkla birbirine benzerler.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
çıkla   
Civcivden büyük fakat piliç sayılmayan tavuk yavrusu.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
çıkla   
1. Tüm, bütün. 2. Yalnız, katışıksız, arı. 3. Ekmeksiz: Balığı çıkla yemesini severim.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


çımak   
Çıkmak

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3161
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 649

Ynt: çıgay

İletigönderen Türkeröz » 27 Eki 2013, 17:17

Unutmadan çiğ sözünü de yazayım. Çiğ, yemekte [b]pişmemiş[/b] demektir. Ancak yemek dışında kullanılacak olursa örneğin olgun olmayana toy diyoruz değil mi, çiğ de denilebilirdi. Yani çiğ daha saf oluyor.

Bir de açık sözünü yazayım. Bu söz de herşey ortada, belli demektir. Ancak çık- (görün- , belli ol-) anlamıyla yine ilişkilidir. Misal açık saçık diyoruz. Yani "herşey ortada; üzerinde hiçbirşey yok" demektir. Açıl- anlamlarından biri soyun- demektir.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3161
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 649

Ynt: çıgay

İletigönderen Bi50likdaha » 28 Eki 2013, 11:24

Türkeröz yazdı: Unutmadan çiğ sözünü de yazayım. Çiğ, yemekte [b]pişmemiş[/b] demektir. Ancak yemek dışında kullanılacak olursa örneğin olgun olmayana toy diyoruz değil mi, çiğ de denilebilirdi. Yani çiğ daha saf oluyor.

Bir de açık sözünü yazayım. Bu söz de herşey ortada, belli demektir. Ancak çık- (görün- , belli ol-) anlamıyla yine ilişkilidir. Misal açık saçık diyoruz. Yani "herşey ortada; üzerinde hiçbirşey yok" demektir. Açıl- anlamlarından biri soyun- demektir.


Alakası ne pek anlayamadım , yalnızca bilgi mi vermek istediniz ?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 425

Ynt: çıgay

İletigönderen Türkeröz » 05 Tem 2015, 06:20

sıf. (çılba-mak “soymak”tan çılba-k, göçüşme ile çıblak > çıplak; Tietze’ye göre çıp+la-k)
1. Üzerinde gerekli olan veya bulunması bir güzellik verecek olan şeyden bulunmayan, giyecek, örtecek, koruyacak, süsleyecek vb. bir şeyi mevcut olmayan, üryan: “Çıplak adam.” “Çıplak dağ.” “Çıplak baş.” “Çıplak yol.” “Çıplak göz.” “Çıplak oda.” “Çıplak dal.” “Çıplak kablo.” Fakat ben öyle engin ve çıplak su istemiyordum ki (Rûşen E. Ünaydın). Çıplak söz edebî değildir, çıplak insan müeddep olmadığı gibi (Cenap Şahâbeddin).
2. Açık, apaçık, ortada: “Çıplak hakîkat.” Her şeyim güneşte çıplak / Nedâmet bende cehennem (Câhit S. Tarancı).
3. sıf. ve i. Fakir, züğürt: İki çıplak bir hamamda yakışır (Atasözü). Çıplaktım, vatan sâyesinde giyindim (Nâmık Kemal). Çıplaklara derimden verdim (Yâkup K. Karaosmanoğlu). ♦ i.
4. târih. Yeniçeri ocağında hizmete girmek üzere nöbete soyunan erlere verilen isim.
5. târih. deniz. Kollarını ve baldırlarını açık bırakacak şekilde giyindikleri için bu adla anılan ve dâima kaptan paşanın refâkatinde bulunan tersâne mensuplarına verilen isim.
ѻ Çıplak gözle: Gözlük, dürbün vb. şeyler kullanmadan. Çıplak kalmak:
1. Elbisesiz kalmak.
2. mec. Malı mülkü, serveti elinden gitmek: Kâffe-i emlâk ve emvâli de yağma edilmiş olduğundan Ahmet Bey avuç içi gibi çıplak kalmıştır (Ahmed Midhat Efendi). Çıplak model: Bir ressama üzerinde giyecek bulunmadan çıplak olarak modellik yapan, poz veren kimse. Çıplak mülkiyet: hukuk. İntifâ hakkı başkasına âit olan bir mülk üzerindeki mülkiyet hakkı. Çıplak ücret: Yan ödemeler, vergiler, pirimler dışında kalan asıl ücret.
● (Çırıl) Çıplak Bk. ÇIRILÇIPLAK
● (Çır) Çıplak Bk. ÇIRÇIPLAK
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3161
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 649

Ynt: çıgay

İletigönderen Alparslan9 » 05 Tem 2015, 18:42

Peki bu sözcüğü Oğuzca'ya nice uyarlarız ?
  • 0

Görsel
Üyelik görseli
Alparslan9
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 265
Katılım: 30 Haz 2015, 17:25
Değerleme: 155

Ynt: çıgay

İletigönderen Türkeröz » 16 Tem 2015, 02:00

Alparslan9 yazdı:Peki bu sözcüğü Oğuzca'ya nice uyarlarız ?


Çıgay, çıgan ikisi de olur.
  • 1

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3161
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 649

Ynt: çıgay

İletigönderen Alparslan9 » 01 Kas 2015, 21:10

Türkeröz yazdı:
Alparslan9 yazdı:Peki bu sözcüğü Oğuzca'ya nice uyarlarız ?


Çıgay, çıgan ikisi de olur.

Çıgan'daki g sesi yumuşayarak ğ hattâ y olmaz mı? Öyleyse çıyan dememiz gerek. Ki çiyanı anımsatıyor o yüzden bunu geçelim. Çığan iyidir. Bunu kullanalım.
  • 0

Görsel
Üyelik görseli
Alparslan9
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 265
Katılım: 30 Haz 2015, 17:25
Değerleme: 155

Ynt: çıgay

İletigönderen Oktay D. » 01 Kas 2015, 21:16

Zaten ağızlarda çıgay biçiminde, uyarlaması mı kalmış :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6070

Ynt: çıgay

İletigönderen datadeveb » 06 Eyl 2020, 01:50

[ Kutadgu Bilig, 1069]
çıġay tul yetim ḳıssa birse [fakir dul yetim dilekçe verse]
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2531
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 1144


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 9 konuk

Reputation System ©'