Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

cadı

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

cadı

İletigönderen Türkeröz » 13 Ara 2012, 21:30

Biliyorum ki tümünüzce karşıt eleştiri alacağım. Ancak köken olarak Far. c¥d° verilmiş olsa da ben bunun kökü bizim dil varlığımızdaki "çat-" sözünü okşadığı için Türkçe kökenli olduğuna inanıyorum.

cadı   
(Kar.): Çoğu kez yaşlı, büyü yapan kadındır. Geceleri şurada burada görünerek insanlara kötülük yaptığı sanılan bir hortlaktır.
BSTS / Tiyatro Terimleri Sözlüğü 1966


çatmak   
1. Birbirine bağlamak, tutturmak. 2. Parçaları birbirine tutturmak suretiyle bir şey yapmak. 3. Karşılaşmak, dokunmak, çarpmak
Tarama Sözlüğü 1965
çâtmak   
Vurmak, çalmak
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

Yine biliyorum ki hepiniz benzemiyor diyeceksiniz. Ancak sözcüğün gerçek anlamı belki benzemiyor olabilir fakat benzer kullanımız var buna. Hiçbirimiz "çattık arkadaş!" demedik mi? demişizdir. Buradaki "çat-" eylemi "bela bulmak, bela gelmek; bela gelen şey, bela olan kişi" anlamı vardır. "cadı" sözcüğü de bu anlama çok benzemektedir işte. Bu yüzden bu söz Türkçe kökenlidir benim için.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2947
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 521

Ynt: cadı

İletigönderen BARIÞ » 14 Ara 2012, 12:08

Cadı inancı bizde çok yoktur. Bizim cadılarımız halkımızın içinde yaşarlar, saygı görürler ve iyileştirmek için ot yaparlar, cinlerden çav (haber) alırlarmış. Koca Karı ilacı sözünün içinde de geçer. Bunlar Şamanlıktan kalma inanışlardır. Hacıvat ile Karagöz filminde Karagözün anası da böyle bir Şamandı örneğin. Uzun lafın kısası Türkler Cadılardan korkmaz, kötü büyüleri türkleri etkilemez.

Bir çalışmada şu şekilde geçiyor:

"adlarından biri hem de kaynağını daha çok batılı efsanelerden alan özel
bir varlığın adı olarak kullanılmaktadır. Rumelideki Türk yerleşim birimlerinde
cadı kabulü, geceleri mezarından kalkıp dolaşan, saçı, başı dağınık,
tırnakları uzamış, pis görünümlü, rastladıklarını öldüren bir kadın
şeklindedir. “Cadı gibi” sözleri de bu inanışı dile getirmektedir. Efsanelere
göre ölünün gömülmeden ışıksız bir odada bırakılması, üzerinden bir
kedinin atlaması ölüyü hortlatır. Bu durumdan kurtulmak için mezarın
üstünde ateş yakmak gerekir (Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi II-2).
Türk masallarında ise;büyü yapan, küp üstünde uçan, bin yıllık yolu bir
anda alan, sihirli bir hırkası olan, çirkin yaşlı kadın motifi cadı olarak
adlandırılır (Tezel, 1968: 553).
1833 yılında o zamanlar Türk idaresinde bulunan Bulgaristan’ın Tırnava
kasabası kadısı Ahmet Şükrü Efendi, bu kasabada yaşanan bir olayı
“Tırnovada cadı türedi, gün battıktan sonra ortaya çıkıyor, un, yağ, bal
gibi şeyleri birbirine katıyor, yastık, yorgan ve bohçaları açıp dağıtıyor,
insanlara saldırıp tecavüz ediyor. . . . . Bunu önlemek için Nikola adlı bir
cadıcıyla pazarlık ettik. . . . . . Mezarlıkta cadıların yerini buldu. Kalplerinin
üzerine kazık çakıp, kaynar su dökerek öldürdük” diyerek hükümete
resmi bir mektup yazmış, bu yazı devletin o zamanlar resmi gazetesi olan
Takvim-i Vekayi’nin 19 Rebiülevvel 1249 tarih ve 68 numaralı nüshasında
yayınlanmıştır (Koçu 1962: 310)."

http://www.yesevi.edu.tr/bilig/biligTur ... 25-144.pdf

Anlayacağınız bizim ekinimize çok denk gelmez bu yüzden Türkçe olmayabilir.

"Çattık arkadaş" daki çatmayı, çarpmak, bir engele takılmak olarak algılıyorum.

Uğurola!
  • 0

En soñ BARIÞ tarafından 14 Ara 2012, 12:12 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
BARIÞ
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 580
Katılım: 27 Ara 2011, 18:14
Değerleme: 14

Ynt: cadı

İletigönderen Türkeröz » 14 Ara 2012, 15:42

Tamam bizim kültürümüzde cadı inanışı pek yoktur. Ancak Türkçemizde bulunan "çat-" eylemi çok okşuyor. Bizim kök eylemimizden alma söz olabilir.

"Çattık arkadaş!" 'da nesne olarak engele takılmak olabilir evet ancak insan olarak daha çok bir şeyin veya kişinin bulaşması, bela gelmesi var.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2947
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 521

Ynt: cadı

İletigönderen Aygen » 24 Tem 2013, 18:03

Bazı yerlerde "cazı karı" deniyor.
  • 0

Aygen
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 49
Katılım: 16 Mar 2013, 11:08
Değerleme: 0

Ynt: cadı

İletigönderen Bi50likdaha » 24 Tem 2013, 19:49

Cazgır geldi usuma.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 412

Ynt: cadı

İletigönderen BoZCiN » 16 Eyl 2018, 18:00

Alkarısı, albastı, albız (=albıs, albas, alpas, almaz) kullanılabilir mi? *
  • 0

Üyelik görseli
BoZCiN
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 168
Katılım: 01 Tem 2008, 20:55
Değerleme: 38


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'