Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Hint-Avrupa, Ural (Fin-Ugor), Altay Dilleri salıştırması

Türkçe ile yad diller arasında yapılan karşılaştırmaları içerir.

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 00:02

Temirbek yazdı:
minnoş kedi yazdı:Hititçe'de yazılmış ve de çevrilmiş ilk tümce şudur:

"Ninda-an ezzateni watarra ekutteni" yani;

"Ekmeği yiyeceksiniz, suyu içeceksiniz".

Burada, çivi yazısında belirtilen

Ninda: Nan ( Kürtçe, Hintçe ve Farsça'da ekmek)
Ezzateni -> Yemek yemek; Eat (İngilizce), Eassen (Almanca)
wattar: Water; Su


Dil yapısı ve sözcükler itibariyle Hint-Avrupa dili olduğu çok açık. Anadolu'da yaşamış her kültürü ve her uygarlığı Türk ilan edemeyiz...Ayrıca, Macarca saf bir dil değildir, pek çok Latince, Sırpça, Hırvatça ve Cermence kökenli sözcük içinde barındırır.



Evet, Sevgili Minnoş Kedi Hititçe bir Hint-Avrupa Dilidir bunda kuşku yok. Ancak Hitiçede de pekçok alıntı sözcük vardır. Meselâ ninda "ekmek" < Sümerce'den alıntıdır. Yâni daha ilk Hititçe yazıtta alıntı sözcükler başlıyor. Çünkü o çağda, buralardaki Lingua Franka Akadca ve Sümerce idi. Farsçadan kalma en eski yazıt olan Bihistun yazıtı bile üç dille yazılmıştır, Pehlevice (Eski Farsça), İran'ıñ daha önceki yerleşik halkınıñ dili Elamca ve Akadca. Farslar uzun yıllar devlet ve uluslararası yazışma dili olarak Akadca'yı kulandılar çünkü o dönemde Farsça henüz gelişkin bir dil değildi. Selçukluların da Farsça kullanması gibi düşünebiliriz.
NINDA'yı Hititler öz dillerinde okuyordu. Bazı sözcükleri Hititler devamlı Sumerogramlarla yazdıkları için onların Hititlerce nasıl okunduğu bile bilinmiyor. Örneğin ev anlamına gelen É işaretini o kadar çok kullanmışlar ki Hititçede ev sözcüğünün pir- veya parn- şeklinde olduğu tahmin ediliyor birak tam olarak bilinmiyor. É-ri, É-ni gibi yarı ideografik yazımlara bakarak böyle tahminler yapılabiliyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 00:13

Hititçeden başka ad çekiminde eklerin sözcük sonunda değişiklik yaptığı ma aynı zamanda eylem sonda bulunduğu kaç tane Hint-Avrupa dili var?
Benim bildiğim Farsçada eylem sonda oluyor birak Hititçe tek ad çekimi bulunmuyor. Rusçada ad çekiminde sözcük sonunda değişiklik oluyor birak eylem cümlenin başında bulunuyor. Bir talay Hint-Avrupa dilini inceledim ama benim bilmediğim Hint-Avrupa dillerinden birine de okşuyor olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen Temirbek » 17 Eyl 2011, 00:26

ingichka yazdı:Hititçeden başka ad çekiminde eklerin sözcük sonunda değişiklik yaptığı ma aynı zamanda eylem sonda bulunduğu kaç tane Hint-Avrupa dili var?
Benim bildiğim Farsçada eylem sonda oluyor birak Hititçe tek ad çekimi bulunmuyor. Rusçada ad çekiminde sözcük sonunda değişiklik oluyor birak eylem cümlenin başında bulunuyor. Bir talay Hint-Avrupa dilini inceledim ama benim bilmediğim Hint-Avrupa dillerinden birine de okşuyor olabilir.


Hititçe Hint-Avrupa Dilleriniñ tümden ölmüş bir kolu olan Anadolu kolundan bir dil. H-A Dilleriniñ İranî, Cermen, Hint, Fars, Latin, Slav alt aileleri yaşamakta ancak Anadolu alt ailesi tümüyle ölmüş (Luvice, Palaca, Lidce, Frigce, Hititçe, Likçe vb.) Bu nedenle yaşamakta olan H-A Dillerine benzemiyor olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1177

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 00:31

Temirbek yazdı:Hititçe Hint-Avrupa Dilleriniñ tümden ölmüş bir kolu olan Anadolu kolundan bir dil. H-A Dilleriniñ İranî, Cermen, Hint, Fars, Latin, Slav alt aileleri yaşamakta ancak Anadolu alt ailesi tümüyle ölmüş (Luvice, Palaca, Lidce, Frigce, Hititçe, Likçe vb.) Bu nedenle yaşamakta olan H-A Dillerine benzemiyor olabilir.
Birak Ural-Altay dillerine okşuyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen Temirbek » 17 Eyl 2011, 00:53

Evet, ancak yalñızca beñzemek yeterli değil. Ural Dilleri de Kafkas Dilleri de Altay Dillerine beñzer, eklemeli dillerdir ancak aralarında bir akrabalık yoktur. Sadece kelime beñzerliklerine takılı kalmayalım, buradan bir yere varılamaz. Sadece yapısal kimi beñzerlikler de yeterli değildir. Örnek verelim, Lazca Yır yapan bir öbek var adları Zuğaşi Berepe

Lazca zuğa "deñiz" Türkçe su ile bağlantılı mıdır? Lazca bere "çocuk" Türkçe bala ile bağlantılı mıdır? Türk Dillerinde r~l nöbetleşmesi vardır. (Eski Türkçe çığırık > çığrık~çığlık < çığır- "bağırmak") vb. Yani çığrık'ıñ > çığlık olması gibi bala > bärä = bere olabilir mi?

Ekleriñ ve dizilimiñ yapısı da beñzeşiyor;

Lazca iyelik eki /-şi/ = Türkçe /(n)-Xñ/, Lazca çokluk eki /+pe/ = Türkçe /+lAr/

Zuğaşi Berepe = Deñiziñ Çocukları

Gördüğüñüz gibi yapı da beñziyor. Sadece bu yapıya bakarak hiç Lazca bilmediğim hâlde şunları düzenleyebilirim,

Bereşi zuğa = Çocuğuñ deñizi

Berepeşi zuğa = Çocuklarıñ deñizi

Berepeşi zuğape = Çocuklarıñ deñizleri

Zuğapeşi bere = Deñizlerin çocuğu

Gördüğüñüz gibi iki kelimeyle Lazca'yı yarıladım :) Tüm bu beñzerliklere karşın Türkçe ile Lazca'nıñ bir akrabalığı yoktur. Ha Lazlarla bizim vardır o ayrı :) Diller açısından dedim.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1177

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 00:57

Temirbek yazdı:Evet, ancak yalñızca beñzemek yeterli değil. Ural Dilleri de Kafkas Dilleri de Altay Dillerine beñzer, eklemeli dillerdir ancak aralarında bir akrabalık yoktur. Sadece kelime beñzerliklerine takılı kalmayalım, buradan bir yere varılamaz. Sadece yapısal kimi beñzerlikler de yeterli değildir. Örnek verelim, Lazca Yır yapan bir öbek var adları Zuğaşi Berepe

Lazca zuğa "deñiz" Türkçe su ile bağlantılı mıdır? Lazca bere "çocuk" Türkçe bala ile bağlantılı mıdır? Türk Dillerinde r~l nöbetleşmesi vardır. (Eski Türkçe çığırık > çığrık~çığlık < çığır- "bağırmak") vb. Yani çığrık'ıñ > çığlık olması gibi bala > bärä = bere olabilir mi?

Ekleriñ ve dizilimiñ yapısı da beñzeşiyor;

Lazca iyelik eki /-şi/ = Türkçe /(n)-Xñ/, Lazca çokluk eki /+pe/ = Türkçe /+lAr/

Zuğaşi Berepe = Deñiziñ Çocukları

Gördüğüñüz gibi yapı da beñziyor. Sadece bu yapıya bakarak hiç Lazca bilmediğim hâlde şunları düzenleyebilirim,

Bereşi zuğa = Çocuğuñ deñizi

Berepeşi zuğa = Çocuklarıñ deñizi

Berepeşi zuğape = Çocuklarıñ deñizleri

Zuğapeşi bere = Deñizlerin çocuğu

Gördüğüñüz gibi iki kelimeyle Lazca'yı yarıladım :) Tüm bu beñzerliklere karşın Türkçe ile Lazca'nıñ bir akrabalığı yoktur. Ha Lazlarla bizim vardır o ayrı :) Diller açısından dedim.
Bu yorumlarınıza göre Hititçeye Hint-Avrupa dilidir diyebiliyor musunuz?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 14:03

nu NINDA-an ezzateni watar-ma ekuteni
şimdi ekmeği yiyeceksiniz suyu ise içeceksiniz
nu "şimdi" Fince: nyt, Estonca: nüüd
NINDA-an  Accusative (belirtme hali) ekinde /n/ Türk dilinin çeşitli kollarında da bulunmaktadır.
ezzateni "yiyeceksiniz" (Hititçe ed- "yemek") Moğolca yemek (fiil) идэх  /idex/, Macarca yemek (isim) étel, Fince yemek (isim) ateria (Hititçe eku- içmek fiilini aqua tek sözcüklere okşatarak açıkladıklarına göre Macarca ma Fince isim olan yemek ile Hititçe fiil olan ed-'i salıştırmak aşağı yukarı aynı nersedir).
watar (witen-): Macarca víz, Fince vesi, Mansi vit'.
ma: Eski Türkçe ma "ve, ise"
ekuteni "içeceksiniz" eku- fiilinin hiç bir Hint-Avrupa dilinde okşarı var mı bilmiyorum. Bu fiili Latince aqua ma özge dillerde su anlamına gelen benzeş sözcüklerle açıklamaya çalışıyorlar. Türkçe iç-, Macarca iszik- gibi köklerle az da olsa okşarlığı var gibi. Ayrıca bunday yöntemlerle Latince aqua tek sözcükler de Türkçe ile açıklanabilir. Ak- fiilinden (su akan bir nerse olduğu için) aqua yalı.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen Oktay D. » 17 Eyl 2011, 14:05

Bu yolla anca "beŋziyor gibi, "erki?" diyebiliyoruz (Nostratik kuramdan ayrımı yok bu yüzden). Sözcükleriŋ, tümce dizilişiniŋ yanı sıra, ekleriŋ de soydaşlığı géreklidir. Eŋ azından, Altay dilleri arasında eŋ kuşkulu kol olan ancak soŋradan sağlam kanıtlara kavuşan Japon diliniŋ düzeyine getirilmesi gérekir. Japon diliniŋ Altay dili olduğunu gösteren iyi bir derleme için bknz [1].

Dipçe.
[1] Talat Tekin, "Japonca ve Altay Dilleri", Doruk yayınları, Ankara, 1993.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6054

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 14:08

Oktay D. yazdı:Bu yolla anca "beŋziyor gibi, "erki?" diyebiliyoruz (Nostratik kuramdan ayrımı yok bu yüzden). Sözcükleriŋ, tümce dizilişiniŋ yanı sıra, ekleriŋ de soydaşlığı géreklidir. Eŋ azından, Altay dilleri arasında eŋ kuşkulu kol olan ancak soŋradan sağlam kanıtlara kavuşan Japon diliniŋ düzeyine getirilmesi gérekir. Japon diliniŋ Altay dili olduğunu gösteren iyi bir derleme için bknz [1].

Dipçe.
[1] Talat Tekin, "Japonca ve Altay Dilleri", Doruk yayınları, Ankara, 1993.

Hititçenin Hint-Avrupa dili olduğu kanıtlanmaya çalışılırken de "benziyor gibi" görünen ayrım sözcükler örnek verilmiştir. Yukarıdaki örnekte apaçık Ural-Altay dillerine benzeyen öğeler de vardır.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 14:14

Oktay D. yazdı:Bu yolla anca "beŋziyor gibi, "erki?" diyebiliyoruz (Nostratik kuramdan ayrımı yok bu yüzden). Sözcükleriŋ, tümce dizilişiniŋ yanı sıra, ekleriŋ de soydaşlığı géreklidir. Eŋ azından, Altay dilleri arasında eŋ kuşkulu kol olan ancak soŋradan sağlam kanıtlara kavuşan Japon diliniŋ düzeyine getirilmesi gérekir. Japon diliniŋ Altay dili olduğunu gösteren iyi bir derleme için bknz [1].

Dipçe.
[1] Talat Tekin, "Japonca ve Altay Dilleri", Doruk yayınları, Ankara, 1993.

Japoncadan söz açılmışken Hititçede +(n)i Dativus-Locativus (Yönelme ma bulunma hâli) eki bulunmakta eken. Örneğin siu "tanrı" - siuni "tanrıya, tanrıda". Japoncada aynı fonksiyonu yerine getiren ni kullanılmaktadır. kami-ni "tanrıya, tanrıda".
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen Oktay D. » 17 Eyl 2011, 14:25

ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:Bu yolla anca "beŋziyor gibi, "erki?" diyebiliyoruz (Nostratik kuramdan ayrımı yok bu yüzden). Sözcükleriŋ, tümce dizilişiniŋ yanı sıra, ekleriŋ de soydaşlığı géreklidir. Eŋ azından, Altay dilleri arasında eŋ kuşkulu kol olan ancak soŋradan sağlam kanıtlara kavuşan Japon diliniŋ düzeyine getirilmesi gérekir. Japon diliniŋ Altay dili olduğunu gösteren iyi bir derleme için bknz [1].

Dipçe.
[1] Talat Tekin, "Japonca ve Altay Dilleri", Doruk yayınları, Ankara, 1993.

Japoncadan söz açılmışken Hititçede +(n)i Dativus-Locativus (Yönelme ma bulunma hâli) eki bulunmakta eken. Örneğin siu "tanrı" - siuni "tanrıya, tanrıda". Japoncada aynı fonksiyonu yerine getiren ni kullanılmaktadır. kami-ni "tanrıya, tanrıda".

Evet, bu ilgi çekici. Bundan söz etmiştim.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6054

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 14:32

Hititçe Eski Dativus eki de "-a" eken. Bu da Türkçe -GA ma Japonca "e" ile benzeş. Tuzzi-y-a "ordu-y-a" yalı.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 17 Eyl 2011, 14:45

Bir de Hititçede +ili isimden isim yapma eki bulunuyor eken. Bu ekin başlıca iki işlevinden bahsediliyor. 1. Türkçedeki +lI eki yalı bir yere bağlı olmayı ifade ediyor eken. Hattili "Hattili", Nesili "Nesalı". 2. Dil adlarında -CA eki yalı bir işlevde kullanılıyor eken. Nesili  "Nesa dili" (aynı işlevde Macarca -Ul eki bulunmaktadır: Törökül "Türkçe" mo.).
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen ingichka » 21 Eyl 2011, 17:18

Şimdice öğrendiğim bir sözcük: amramak "sevmek, âşık olmak".  Neo-Latin dillerde yaygın olan aşk anlamındaki amor / amore / amour ile benzeş.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 24

Ynt: Hint-Avrupa ma Ural-Altay Dilleri salıştırması

İletigönderen Tumay » 21 Eyl 2011, 17:55

Emre adı da buradan geliyor işte bende bu sözcüğü emremek diye biliyorum .
bilgimi üleşeyim dedim .
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

ÖncekiSoñraki

Dön Karşılaştırmalar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'