Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

asal (prime) ve inmez/indirgenemez (irreducible) sayılar

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

asal (prime) ve inmez/indirgenemez (irreducible) sayılar

İletigönderen Oktay D. » 14 Oca 2017, 23:04

Farsçadan alınan Dil Devrimi'nde Türkçe sanılan asal sözcüğü, "fundamental" veya "elementer" karşılığı olarak kullanılmış.

Matematikte asal sayılar, bir cisim matematikte toplama ve çarpma gibi iki işlemiñ tanımlı olduğu bir nesnedir. iñ bölmek koşuluyla daha fazla indirgenemez sayılarıdır, bir bakıma o kümeniñ atomlarıdır. Bu nedenle bunlara
ana sayı
asal sayı, prime number

öñerisini yapıyorum.

Ayrıca irreducible numbers diye bir kavram vardır, ayrımını bir örnekle vérmeye çalışırsam, tam sayılar kümesinde asal sayılar 2, 3, 5, 7, 11 diye giderken irredicible sayılar .., -11, -7, -5, -3, -2, 2, 3, 5, 7, 11, ... şeklindedir.

Matematik Dünyası dergisiniñ 2004-I (bahar) ve 2004-II (yaz) sayılarınıñ kapak konusu "Halkalar, asallar ve indirgenemezler" olup
indirgenemez sayı
irreducible number

kullanımı vardır. Başka cebir veya sayılar kuramı bétiklerinde ise daha seyrek olarak
inmez sayı
irreducible number

kullanımına denk geliniyor.

Ben Matematik Dünyası geleneğinden geldiğim için indirgenemez diyorum onu séviyorum, yine de inmez daha kısa.
  • 9

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: asal (prime) ve inmez/indirgenemez (irreducible) sayıla

İletigönderen İlteriş » 18 Oca 2017, 17:21

Ana diye yavru doğurana denir. 1 dışında tüm sayma sayıları, ana sayıların başka sayma sayılarıyla çarpılmasıyla (çiftleşmesiyle) doğmuştur. Dolayısıyla prime number için ana sayı karşılığı yerindedir ve oldukça hoştur.

ana çarpanlar
prime factors, asal faktörler

çarpansal ana sayı
factorial prime number, faktöriyel asal sayı
  • 0

Üyelik görseli
İlteriş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 146
Katılım: 09 Şub 2013, 16:00
Değerleme: 125

Ynt: asal (prime) ve inmez/indirgenemez (irreducible) sayıla

İletigönderen Oğuzosis » 29 Mar 2017, 18:02

Asal sayı için Kazakçada "jay san" denmekte. Bu bizdeki "yay sayı"ya denktir ve "yay"ın buradaki anlamı "adi, basit, sade"dir. Zaten asal sayı basit olduğu için -elbette bundan değil ama- bölünemez. "Irreducible" olanlara ise "azsınmaz* yay sayı" diyebiliriz.
*Azsın- = Azımsa-, azalt-
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 229
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 195

Ynt: asal (prime) ve inmez/indirgenemez (irreducible) sayıla

İletigönderen Oktay D. » 29 Mar 2017, 19:23

Her indirgenemez sayı, asal sayı değildir. Hatta tam sayılarda indirgenemez sayılar asal sayılardan daha büyük bir kümedir. Başka sayı kümelerinde ikisi tamamen ayrı olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711


Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 17 konuk

Reputation System ©'