Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Kuantum

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

Kuantum

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 09 Ağu 2018, 20:48

~ YLat quantum modern fizikte bir kavram ☼ 1900 Max Planck, Alm. fizikçi. < Lat quantus ne kadar? nice? → kantite

Yazışmalıkta "nicem" sözcüğünün bulunduğunu gördüm. Sizce daha güzel bir türetim yapabilir miyiz?
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 120
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 28

Ynt: Kuantum

İletigönderen Oktay D. » 09 Ağu 2018, 21:59

Ben bir parçacık fizikçisi olarak, démeli Kuantum Alañ Kuramı üzerine çalışan bir bilimci olarak, aşağıdaki nedenlerden ötürü nicem sözcüğünü kullanmıyorum.

nicem sözcüğünü Oktay Sinanoğlu öñermişti, ancak nice ("kaç tane?") sözcüğüne gelen küçültme eki +m, hiçbir añlam katmıyor. Çünkü kuantum zaten "taneli olma" démek, bu küçük olmakla ilgili bir durum değil. Örneğin bir elektronuñ enerji düzeyleri kuantumludur/tanelidir (ara değerler alamaz), ama çok yüksek enerjilere de gidebilir. Kuantumlu olan şey parçacıklar değil, onlarıñ özellikleridir.

Bu durumda aslında nice sözcüğünüñ kendisi zaten kuantum añlamına gelir. Örneğin nice yıllara déyimi, zaten yıllarıñ taneli olmalarından ötürü söylenir. "Elektronuñ enerji düzeyleri, nicelidir" déndiğinde çok açık bir şekilde añlam kendini göstermektedir. Zaten yukarıda söylendiği gibi quantum sözcüğü Latince "nice? kaç?" añlamındaki quantus sözcüğüñ dişi çekimidir.
nice
kuantum (ad)

niceli
kuantum (öñad, adlaşmış öñad)

Buna örnek olarak:
Niceli Mekanik (Quantum Mechanics)
Niceli Alañ Kuramı (Quantum Field Theory)
Nicelendirmek (quantization)
Niceler (quanta)
vb.

Bu arada nice sözcüğü Eski Anadolu Türkçesi néce sözcüğünden, o da Eski Türkçe néçe sözcüğünden gelir. Kökü (ne?) soru adılı olup nispet eki +çA gelmiştir.

Öte yandan başka sözcük de elbette aranabilir. Türkçede né sözcüğü gibi bir de ka sözcüğü vardır: kaç (nice), kankı (hangi? > hangi), kaçan (ne zaman? > haçan), kalı (nasıl?), kança (nice?), kanda (nerede?), ...

Buradan hareketle kança sözcüğü belki kuantum añlamına getirilebilir. Yine de nice/niceli bence daha güzel.



Dipçe.
Başlık "Başka Dillerdeki Türkçede Olmayan Kavramlar" başlığından buraya taşındı. Bu kavram Türkçede zaten kuantum olarak var, yalñızca Türkçe kökenli bir karşılığı yok.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7518
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3588


Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'