Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Potansiyel

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

Potansiyel

İletigönderen Oktay D. » 01 Haz 2011, 21:50

Suat Özer[1][2] adlı bir kişinin önerisidir:
özgüç "potansiyel"

"Türk gençlerinin her sorunu çözecek özgücü vardır."[1]

fizik terimi olarak da kullanılmasından yanayım:
"Toplam erk, devinim ve özgüç erklerinin toplamıdır."[3]

Dipçe.
[1] http://www.facebook.com/turkcenindirilishareketi
[2] http://www.suatozer.com
[3] Burada erk sözcüğü "enerji" anlamında kullanılmıştır. Nitekim Oktay Sinanoğlu'nun erke türetimi yanlıştır (addan ad yapan bir +A eki Türkçede bulunmaz). bknz. http://turkcesivarken.com/phpBB3/viewtopic.php?t=1
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 04 Eyl 2017, 16:53 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı düzeltildi
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen BoZCiN » 03 Haz 2011, 00:45

TDK sözlüğünde fizik terimi olarak: Gizil güç

Gizil ve gizil güç olarak kullanımı azımsanmayacak derecede yaygın zaten.
  • 0

Üyelik görseli
BoZCiN
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 239
Katılım: 01 Tem 2008, 20:55
Değerleme: 86

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 03 Haz 2011, 03:20

Biz fizikçiler olarak gizil ve gizil gücü hiç kullanmıyoruz, nerede yaygun? Ayrıca "gizil" sözcüğü yanlış türetimdir, Türkçede addan ad/sıfat yapan bir +l eki yoktur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen BoZCiN » 04 Haz 2011, 11:06

Basit bir tarama ile internette ciddi metin olarak kabul edilecek çalışmalarda bunu görmek mümkün. Basılı olanları siz düşünün artık.

http://www.google.com.tr/search?as_q=&a ... e%27da+Ara

Öte yandan zaten TDK'nın sözlüğünde de bulunmakta.

http://tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx? ... 3%BC%C3%A7
  • 0

Üyelik görseli
BoZCiN
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 239
Katılım: 01 Tem 2008, 20:55
Değerleme: 86

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2011, 15:09

Tekrarlamak istemezdim:
1) "gizil" sözcüğü yalnış türetimdir. TDK'da geçiyor olması ya da google aramasında onu çok bulmak onu meşrulaştırmaz. Türkçemizi korumak, sadece yabancı sözcüklere karşılık bulmaktan ibaret değildir. Hatta yanlış türetimler yabancı sözcüklerden daha çok zarar verir.

2) Fizikte bu karşılık kullanılmıyor (aramanız bunu da söylüyor). Onu türetenler tabi ki kullandı ancak yaklaşık %100 oranında kullanılmıyor. Fizikçiler olarak bu sözcüğü yeğlememişiz. İyi de olmuş çünkü yanlış türetimi benimsemiş olmak kötü olurdu.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Kutluay » 04 Haz 2011, 16:32

Kimi eklerin Türkçenin geçmişinde şu anda kullanıldıkları biçimleriyle kullanılmamış olmaları bundan sonrasında da kullanılmayacakları anlamına gelmez, gelmeyebilir. :) Kim bilebilir ki? Bundan böyle daha binlerce yıl kullanılacak bir eke  ‘Türkçede böyle bir ek yoktur’ deme durumuna düşüyor olabilirsiniz. :)

Türkçenin ‘sözcük türetiminden’ de önce ‘yeni ek’ türetimine gereksinimi vardır. Dil Devrimi kaşıtlarının bütün ketlemelerine karşın bu gereksinimini giderecek gücü de vardır; güncel, kılcal, görsel, bilimsel örneklerinde olduğu gibi...
Türkçenin ‘toplumsal bilinçdışı’ süzgecine güven duymalıyız. Bu yeni türetimler elenmeyip de benimseniyorlarsa ‘vardır bir nedeni’ demek gerekiyordur belki de..
  • 0

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 18

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2011, 17:00

Sayın Kutluay,
Türkçedeki tüm ekler Eski Türkçeden gelir, ya doğrudan gelir ya da bileşik ek olarak gelir. Çünkü Eski Türkçe (Çuvaşça/Bulgarca dışındaki) tüm Türk dillerinin tek bir dil olduğu evredir, hiçbir metni bulunmayan Ana Türkçeden sonraki dönemdir ve en eski metinler bu döneme aittir.

Bu yüzden, söz ettiğim addan ad/sıfat yapan bir +l ekinin bulunmayışı, Eski Türkçede bulunmadığı anlamını taşır. Bir ekin varlığından anca Eski Türkçenin söz varlığına bakarak söz edilebilir ve bu konu zaten Türklük dilbilimince araştırılmış bir konudur. Marcel Erdal, Fuat Bozkurt, Gerard Clauson gibi dilbilimciler Eski Türkçedeki tüm eklerin listesini vermişlerdir[1][2][3], ve daha niceleri de vardır[4][5]. Ben bu kaynaklara bakıp bu ekin olmadığını görüyorum. Olay bu.

Ayrıca ben -sel ekinden söz etmedim, lütfen iletimi bir kez daha okuyun. Nitekim o ek bileşik ektir ve ad veya eylemden eylem yapan -se- ekiyle eylemden sıfat yapan -l ekinin bileşimidir.

Dipçe.
[1] Marcel Erdal, "Old Turkic Word Formation" (Eski Türkçenin Söz Biçimi), Weisbaden, 1991.
[2] Fuat Bozkurt, "Türklerin Dili", İstanbul, 2005.
[3] Clauson G., "Etymological Dictionary of PreThirteenth Century Turkish" [Onüçüncü yüzyıl öncesi Türkçenin Kökenbilim Sözlüğü], Oxford, 1972.
[4] Räsanen M., "Versuch eines etymologisches Wörterbuchs der Türksprachen" [Türk Dillerinin Kökenbilim Sözlüğü Girişimi], Helsinki, 1969.
[5] Севортян Э. В. [E. V. Sevortyan] ve diğerleri, "Этимологический словарь тюркских языков" [Türk Dillerinin Kökenbilim Sözlüğü], Moskova, 1974-2000.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Kutluay » 04 Haz 2011, 19:08

Sayın Doğangün,
Bilgi birikiminize saygı duyuyorum, yazdıklarınızı ilgiyle izliyorum. Yanıtlayacağım bir konuyu birkaç kez okumadan, yazacağım tümceleri ardı ardına gözden geçirmeden yazı yazmıyorum. ‘İletimi bir kez daha okuyun’ uyarınız yersiz kaçmış.
Ben ideolojiden bağımsız nesnel bir bilimin(özellikle toplumsal bilimlerde) yeryüzünde bulunmadığını düşünüyorum.  Her geçen gün değişik bilim dallarındaki uzman kişilerin ‘Resmi Tarihin’ açıklamalarına karşı çıktığına tanık oluyorum; Damgaların Göçü belgeseli çekimlerine katılıp Anadolu tarihinin yeniden yazılması gerektiğini söyleyen bilim adamlarımız gibi. Bu belgeselin dilbilim açısından önemi ise Türkçe ile diğer dillerin varsayılından önce (ama ne kadar önce?) etkileşime girdiğini gösteriyor olmasıdır.

Siz -sel ekini uygun buluyorsunuz bir diğeri yanlış türetimdir diyor, ne yapacağız şimdi? Örnek vermemdeki amacım buydu.

Konumuza denersek Suat Özer’in TDH Feysbuk sayfasını aylardır izliyorum. Arada bir ‘Türkçenin ön eklere gereksinimi var’, ‘sözcükleri yanyana getirip ilk harflerinden yeni bir sözcük türetelim’ gibi öneriler görülebiliyor..
‘Özgüç’ ilk duyduğumda benim de çok hoşuma gitti, ‘cuk oturmuş’ dedim. Ancak sonra düşüncem bulandı, biraz ‘irade’ çağrışımı yaptığını düşünüyorum.
  • 0

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 18

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2011, 19:38

Sayın Kutluay,
Konunun söylediğiniz doğru şeylerle ilgisi olduğunu düşünmüyorum. Nitekim, olmayan bir ekten söz ediyoruz. Diyelim ki var, ama bilmiyoruz, ne hakla kullanacağız? "Var olabilir" düşüncesiyle türetim yapamayız ne yazık ki.

Türkçenin ön eklere gereksinimi yoktur, ayrıca yapısına uymaz. Tamlama gücü oldukça yüksek bir dil olduğu için ön ekten daha fazlasını yapabiliyoruz. Bu başlıktaki sözcük üzerinden örnek vereyim: özgüç bir tamlamadan oluşur, buradaki öz'ün ek değil sözcük olması söz ettiğim yapıya iyi bir örnektir diye umuyorum. "Önek olsun" diyen kişilerin Türkçenin yapısını göz ardı ettiğini ve batı dillerinin etkisinde çok kaldıklarını düşünüyorum (karşılamak istedikleri sözcükleri çevirme alışkanlığı gibi). Özünde Türkçenin ek yapısı bile yeterlidir ancak eklerin işlekliği sadece Anadolu köylerinde kalmıştır, şehirlilerin hiçbiri ekleri işlekçe kullanmadığından Türkçedeki her eki kullanamıyor ve kullandığınızda "yabancı" kaçıyor.

Aynı şekilde Türkçenin kısaltmaya da gereksinimi yoktur. Batı dilleri (özellikle ingilizce) kısaltma yoluna gitmek zorunda kalmıştır. Bizde öyle bir dert yok ancak bu öneri de yine aynı biçimde batı dillerinin etkisinde kalan kişilerin doğal önerileridir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2011, 19:46

potansiyel sözüğü "saklı veya özde duran enerji/güç" anlamına geldiğinden özgüç nerdeyse bu tanım tümcesinin özeti gibi duruyor. İstenirse saklı güç (potansiyel) veya saklı erk (potansiyel enerji) karşılıkları da düşünülebilir, ancak özgüç yeterli ve güzel diye düşünüyorum. Ayrıca bundan sıfat da elde edilebilir:
özgüçlü (sıf. potansiyel)

Ayrıca sıfat tamlaması olan "potansiyel enerji" yerine isim tamlaması yapmak olanaklı:
özgüç erki (potansiyel enerji)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Toygun » 05 Haz 2011, 00:10

"X topluluğunda Y partisine oy verecek potansiyel var." tümcesindeki kullanımı örneğin?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1319

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 05 Haz 2011, 00:15

İlk iletide bu cümleye çok benzeyen bir örnek koymuşum.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Tözkoparan » 05 Haz 2011, 01:06

Dilimizde "Özgüçlü" soyadı anıkça barınmaktadır diye ufacıktan katkımı vermek isterim. Orada "özü güçlü" anlamında kullanılmış olsa gerek ama bu "potansiyel" anlamıyla çok güzel olmuş. Usunuza sağlık.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Kutluay » 05 Haz 2011, 01:33

Belirtmeden geçemeyeceğim, ön ek gerekliliğini dillendiren 'Türkçenin Diriliş Hareketi' sayfasıdır, ben değil.

Gizil sözcüğüne örnek olabilir mi?

Koful?

1. Bodur ağaç. [ Derleme Sözlüğü c: 12 ]
Yılmazlar, Köprübaşı *Sürmene Trabzon
2. Uzun otlar. [ Derleme Sözlüğü c: 12 ]
Yılmazlar, Köprübaşı *Sürmene Trabzon
  • 0

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 18

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 05 Haz 2011, 02:03

Soyad olan özgüçlü belki de "hakiki güçlü" anlamındadır. Bazen de kardeşler küserler biri "güçlü", diğeri de kendisine "özgüçlü" der :) (özellikle lokanta adlarında bu sık oluyor)

Türkçenin Diriliş Hareketi belirtmiş olabilir, belittiği yeri bulunca tartışmaya açarım :)

Türkçe kof sözcüğü Eski Türkçe kovı sözcüğünden gelir, o da Eski Türkçe koğ-/kob- "boşaltmak" sözcüğünden eylemden ad yapan -ı/-i ekiyle türer[1][2][3]. Bu durumda koful sözcüğü doğrudan *kovul biçiminden gelmiş olmalıdır, demeli, kob- eylemine gelen eylemden sıfat yapıcı -l ekiyle.

Dipçe.
[1] Divanü Lugâti't-Türk.
[2] Räsanen M., "Versuch eines etymologisches Wörterbuchs der Türksprachen" [Türk Dillerinin Kökenbilim Sözlüğü Girişimi], Helsinki, 1969, bet: 273.
[3] Севортян Э. В. [E. V. Sevortyan] ve diğerleri, "Этимологический словарь тюркских языков" [Türk Dillerinin Kökenbilim Sözlüğü], Moskova, 1974-2000, bet: 5-6.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Soñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 21 konuk

Reputation System ©'