Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

hız (velocity), sürat (speed)

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Temirbek » 12 Ara 2007, 20:45

hız: hamle, hücum, hiddet, şiddet, sürat => ~ Fa χīz sıçrama, hücum, hamle < Fa χāstan, χīz- kalkmak, sıçramak

sürat: ~ Ar sur'at => hızlı gitme, hız < Ar sara'a hızlı gitti 
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 07 May 2020, 23:57 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1182

Ynt: hız, sürat

İletigönderen bensay » 12 Ara 2007, 21:08

Bu hız sözcüğünün hızı anlatmakta kullandığımız bir yansılama sözü olan "vız" sözünden dönüşük olma olasılığı bence oldukça yüksektir.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Kuşhan » 08 Eki 2011, 00:47

Türkçesi ne olabilir? Kimi yerde ivinti (yöneysel hız) sözcüğüne denk geldim. Uygun mudur?
  • 0

En soñ Kuşhan tarafından 08 Eki 2011, 01:02 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Hız? (Speed) [Skaler]

İletigönderen Kuşhan » 08 Eki 2011, 00:50

En azından hız demektense hızlılık daha uygun sanırım speede.
  • 0

En soñ Kuşhan tarafından 08 Eki 2011, 01:02 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Oktay D. » 08 Eki 2011, 01:01

Yönlü hız için doğrudan hız diyoruz, sayıl hız için Arapça "sürat" deniyor. Demeli, yalnızca sürat'a karşılık aramalı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Oktay D. » 08 Eki 2011, 01:04

Yüksek erk[1] doğabiliminde[2] (töz olarak, göreli doğabilimde), hızlılık (rapidity) sözcüğünü kullanıyoruz.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 08 Eki 2011, 01:44 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Kuşhan » 08 Eki 2011, 01:17

Hızın Türkçesi nedir peki?
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Oktay D. » 08 Eki 2011, 01:29

ivinti, ivinç düşünülebilir. Bir de ılgar "dolu dizgin ve ânî yapılan baskın" sözcüğünüŋ kökenine bakmak isterim.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Tansık » 08 Eki 2011, 11:06

ılgamak   
(-i) hlk. Atı dörtnala sürmek.

Güncel Türkçe Sözlük
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen Temirbek » 08 Eki 2011, 15:13

Hız sözcüğü Farsçadır > hız

"~ Fa χīz خيز 1. sıçrama, hamle, 2. fırla! (emir) < Fa χāstan, χīz- خاستن, خيز kalkmak, sıçramak"

Nişanyan alta şöyle bir yorum yapmış;

“[i]Sürat” anlamı 20. yy'da egemen olmuştur. Karş. tez1. Sürat kavramıyla ilgili iki sözcüğün emir kipinden türemiş olması ilgi çekicidir[/i].

Benim de usuma tez gelmişti, onuñ için ise > tez

"< ETü tez- [Or, Uy, Kaş] kaçmak << ATü" demiş.

Hız, sürat için bir de yürük ya d yüğrük diyebiliriz > yürük

"< ETü yügür- [Or, Uy, Kaş] hızlı gitmek, koşmak +Ik << ATü"

"yügrük hızlı, koşucu"

Yüğür- "hızlı girmek, koşmak" eylemi öbür Türk Dillerinde işlektir, Azerice yüyür-, Kıpçak kollrında jügür-, cügür, Altay yöresinde çügür- olarak kullanılır. Tıvaca, Şorca, Altaycada çügürük "hızlı, süretli" = Oğuzca yüğürük > yüğrük > yürük

Bir de "yürük at yemiñi arttırır" biçiminde bir deyimimiz var. Yürük at "hızlı at" (koşan, hızlı giden) añlamında. Demeli yüğür- kökünü ve yürük sözünü de değerlendirebiliriz.
  • 3

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1182

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Teriyont » 09 Ağu 2013, 18:10

"çabuk ile sürat", "tez ile hız"
karşılık olabilecek sözcükler aslında.
  • 0

En soñ Teriyont tarafından 09 Ağu 2013, 18:12 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Üyelik görseli
Teriyont
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 45
Katılım: 17 Şub 2010, 12:37
Konum: istanbul
Değerleme: 0

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Oktay D. » 10 Ağu 2013, 14:33

téz "hızlı"
tézlik "hız"
tézlilik "hızlılık"
çabuk "süratli"
çabukluk "sürat"
çabukluluk "süratlilik"

Örnekler.
"tézlik sıñırını aşan sürücü, yönlendirmesini yitirerek karşı doğrultudan gelen bir araca çarptı."

"tézlik yönlü bir nicelikken çabukluk onuñ büyüklüğüdür."

"Déñeylerdeki téz bir nésneniñ algıç dedektör larda bıraktığı ize bakarak onuñ érk enerji ini, gidim momentum ini, kütlesini ma yükünü bilebiliyoruz."

"Bir nésneniñ dévinim érki kinetik enerjisi , onuñ tézliğine değil, yalñızca çabukluğuna bağlıdır."
  • 5

En soñ Oktay D. tarafından 10 Ağu 2013, 14:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Toygun » 22 Eyl 2013, 12:07

ivinti    a. Çabukluk, hız, sürat.
Güncel Türkçe Sözlük

[/hr]
  • 5

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Bi50likdaha » 22 Eyl 2013, 15:37

İventi olması gerekmez mi?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 425

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Oktay D. » 22 Eyl 2013, 16:23

Éylem iv- "ivmek, hızlanmak" olduğu için ivinti olması beklenir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Soñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

cron
Reputation System ©'