Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

+sal/+sel eki üzerine

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 04:44

Arsaldaki sal bağımsız bir ek demişsiniz, sonradan tekrar okuyunca farkettim. Hangisini kabul ediyorsunuz; birleşik ek mi, başlı başına bir ek mi? Arsal sözcüğündeki -sal ek diyelim;
ar    اار
kestane rengi, kumral. .

arsal    ارسل
Kestane rengi, kumral, konural.

İşlev bakımından görsel, işitsel, kurgusal, yapısal sözcüklerindeki -sal ekiyle ne ilgisi var? Kestane rengi anlamındaki ar kelimesi ile arsal kelimeleri arasındaki fark nedir?
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Oktay D. » 02 Haz 2012, 07:24

Boraan yazdı:- Yukardaki açıklama verisel olarak değerlendirildiğinde bana varsayımsal gelmedi.ödkün biçimi hangi kaynakta kayıt edilmiştir.Sözdeşi d>t dönüşümü gerçekten var mı?

*ödkün- sözcüğü kaydedilmemiştir ancak [Mahmud, 1069] kaynağında geçen ötkün- biçimi, o biçimden gelmek durumundadır, d'niñ t olarak dérlenmesi tümüyle sert /k/ sesiyle ilgilidir [Erdal, 1991]. Böyle örnekler [Mahmud, 1069]'da hatrı sayılır sıklıkta bulunuyor.

Boraan yazdı:-  öd sözcüğünün ad olması için bir eylem kökü olmak zorunda , bu kök öğ değilse ö olan hangi kök ile açıklanabilir?Veri yetersiz kalmaktadır.

Néden zorunda? öd tek heceli bir köktür. Aynı biçimde tek heceli olan āç "aç, tok olmayan", āk "ak, beyaz", ek "fazla", er "erkek", ér "érken", éş "arkadaş", ed "madde", én "in, mağara", en "en, geñişlik", "pekiştirme zarfı", an "3. tekil kişi", ol "3. tekil kişi", ok "yayla atılan sivri çubuk", ȫç "öç, intikam", "sınır", gibi birçok KÖK sözcük bulunuyor.

Boraan yazdı:- Sözcüğün yalnızca  Türkiye ağzında t'den y'ye dönüşmüş olamaz mı? Aynı kökten ötgün (I) Çok konuşan, bilgiçlik taslayan.

Aynı kökten değil! ötgün sözcüğünüñ kökü öt- "konuşmak, ses çıkarmak, kuş ötmek" tümüyle başka bir köktür! Kaldı ki d>y dönüşümü Oğuzcaya özgü değildir. t>y dönüşümü de Oğuzcada veya başka bir Türkçede örneği bulunmayan siziñ uydurduğuñuz bir dönüşümdür.

Boraan yazdı:Anadolu ağzında da birçok bölgede aynı sözcüğün farklı anlamlara gelmesini ille öğ(düşünmek) kökü dışında  farklı bir kök ile  mi açıklanması gerekir?

Nasıl aynı olsun ki?! Añlam ilişkisi tümüyle ilgisiz. Tüm ö ile başlayan sözcükleri aynı köke bağlamak, dilbiliminden hiçbir şey añlamamaktır. Durum böyleyken kökenlemeyle ilgili açıklamalar atıp tutmak, üstüne bu atış tutuşları savunmak tam bir bilmezlik tutumudur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6023

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Oktay D. » 02 Haz 2012, 07:32

Le Qabaq yazdı:Arsaldaki sal bağımsız bir ek demişsiniz, sonradan tekrar okuyunca farkettim. Hangisini kabul ediyorsunuz; birleşik ek mi, başlı başına bir ek mi? Arsal sözcüğündeki -sal ek diyelim;
ar    اار
kestane rengi, kumral. .

arsal    ارسل
Kestane rengi, kumral, konural.

İşlev bakımından görsel, işitsel, kurgusal, yapısal sözcüklerindeki -sal ekiyle ne ilgisi var? Kestane rengi anlamındaki ar kelimesi ile arsal kelimeleri arasındaki fark nedir?

Yalñızca farkı açıklamak istiyorum:
Örneğin, Orta ma Eski Türkçede kaydedilmiş olan közmen "köz" sözcüğü de beñzer bir añlam ilgisinde ancak bu kéz eklenen biçim, adlara gelip beñzerlik añlamı katan +mAn ekidir [Erdal, 1991]. Türkçede böyle örnekler çok bulunur. Nedeni, ekiñ kattığı añlamıñ gövdeniñ añlamına yakın olmasıdır: "beñzerlik", "ilgili olma" gibi añlamlar...
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6023

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Oktay D. » 02 Haz 2012, 07:36

Bu başlık, açılma amacından tümüyle başka birkaç konuya birden sapmıştır. Uygun kézde sapan konularıñ bulunduğu iletiler, ilgili başlıklara taşınacaktır. Yönetim
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6023

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 07:51

Oktay D. yazdı:Yalñızca farkı açıklamak istiyorum:
Örneğin, Orta ma Eski Türkçede kaydedilmiş olan közmen "köz" sözcüğü de beñzer bir añlam ilgisinde ancak bu kéz eklenen biçim, adlara gelip beñzerlik añlamı katan +mAn ekidir [Erdal, 1991]. Türkçede böyle örnekler çok bulunur. Nedeni, ekiñ kattığı añlamıñ gövdeniñ añlamına yakın olmasıdır: "beñzerlik", "ilgili olma" gibi añlamlar...
Şimdi "ar" zaten kestane rengi demekse, bunu örneğin kara ile kıyaslasak, Türkçede kara göz yerine karasal göz denebilir mi? Ar kelimesinin kestane manası olsaydı ve arsal da kestane rengi demek olsaydı bunu bugünkü -sal eki ile kıyaslayabilirdiniz. Çünkü bunun gibi dilimizde Arapça renk adları var ma "su" -> mavi, kırmız -> kırmızı (< kırmızî).
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Boraan » 02 Haz 2012, 09:31

Arsaldaki sal bağımsız bir ek demişsiniz, sonradan tekrar okuyunca farkettim. Hangisini kabul ediyorsunuz; birleşik ek mi, başlı başına bir ek mi? Arsal sözcüğündeki -sal ek diyelim;
ar    اار
kestane rengi, kumral. .

arsal    ارسل
Kestane rengi, kumral, konural.

İşlev bakımından görsel, işitsel, kurgusal, yapısal sözcüklerindeki -sal ekiyle ne ilgisi var? Kestane rengi anlamındaki ar kelimesi ile arsal kelimeleri arasındaki fark nedir?


Onu sizin yukardaki yanıtınızdan  çıkardım.Geçmiş örnekler yeterli gelmiyor size. Aynı mantıkla uysal örneği vardır eylemlere -se eki gelebilir görsemek(göstermek>derleme), işitsemek  sözcüklerine -l eki eklenip de  uysal daki gibi bir ilinti sağlanabilir. 

+sa ve +sı ekleri adlarda (tavsamak, tavsımak>derleme sözlüğü ) birbirinin yerine geçebiliyor, gene  -l eki ile ilinti sağlayabilirsin.yapısamak, kurgusamak da  yapısal , kurgusal olabiliyor.

Kumsalı kumsul olarak da düşünebilirsin DLT'tedeki Arsal'ın Arsıl biçiminden yolaçıkarak.Demek ki kestane rengini andıran , rengi ile ilişkili bir saç rengi için de kullanılmış ki -al eki ile de konural örneği var anlamlarında  gene ilinti var.Demek ki aynı biçimde adlara -sal birleşik eki doğrudan uygulanabiliyor.yapısamak, kurgusamak da  yapısal , kurgusal olabiliyor.Hatta susamaktan  susal diye ilinti anlamı dışında yeni bir ad da  türetilebilir de sorunsal türetimi gibi.

İyice incelendiğinde geçmiş örneklere göre  kurulum bakımından hiçbir yanılgıları yoktur türetilen sözcüklerin, tüm gözlemlemeleri içerir ve işlekleştirilip ilinti anlamı verilmiştir.İşlekleştirmeye karşı olduğunuz için bunları size yazmamın bir önemi de yok, verilerin bir bölümünü yok sayıp, aynı soruları yeniden sorucaksınız.Bengi... de sizi övecek.Maksat bu uğurda gönül sahibi olan sadrazamı övmektir. :)
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 09:45

Boraan yazdı:Onu sizin yukardaki yanıtınızdan  çıkardım.Geçmiş örnekler yeterli gelmiyor size. Aynı mantıkla uysal örneği vardır eylemlere -se eki gelebilir görsemek(göstermek>derleme), işitsemek  sözcüklerine -l eki eklenip de  uysal daki gibi bir ilinti sağlanabilir. 

+sa ve +sı ekleri adlarda (tavsamak, tavsımak>derleme sözlüğü ) birbirinin yerine geçebiliyor, gene  -l eki ile ilinti sağlayabilirsin.yapısamak, kurgusamak da  yapısal , kurgusal olabiliyor.

Kumsalı kumsul olarak da düşünebilirsin DLT'tedeki Arsal'ın Arsıl biçiminden yolaçıkarak.Demek ki kestane rengini andıran , rengi ile ilişkili bir saç rengi için de kullanılmış ki -al eki ile de konural örneği var anlamlarında  gene ilinti var.Demek ki aynı biçimde adlara -sal birleşik eki doğrudan uygulanabiliyor.yapısamak, kurgusamak da  yapısal , kurgusal olabiliyor.Hatta susamaktan  susal diye ilinti anlamı dışında yeni bir ad da  türetilebilir de sorunsal türetimi gibi.

İyice incelendiğinde geçmiş örneklere göre  kurulum bakımından hiçbir yanılgıları yoktur türetilen sözcüklerin, tüm gözlemlemeleri içerir ve işlekleştirilip ilinti anlamı verilmiştir.İşlekleştirmeye karşı olduğunuz için bunları size yazmamın bir önemi de yok, verilerin bir bölümünü yok sayıp, aynı soruları yeniden sorucaksınız.Bengi... de sizi övecek.Maksat bu uğurda gönül sahibi olan sadrazamı övmektir.

Kumsal yerine kumsul da deseniz, arsal yerine arsıl da deseniz yine bağlantı yok. Varsıl, yoksul gibi sözcüklerdeki -sıl eki nisbet anlamı mı katıyor? Eklerin işlevlerine fazla bakmadan bir takım ses benzerlikleri ile aralarında ilgi kurmaya çalışıyorsunuz. -sA ekiyle fiil yapıp arkasına isme getirilen ekin eklendiğini varsayıyorsunuz.
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Boraan » 02 Haz 2012, 09:54

-sA ekiyle fiil yapıp arkasına isme getirilen ekin eklendiğini varsayıyorsunuz.


-l eki eyleme de gelir ad yapar, ancak geçmiş örnekler yeterli gelmez size. 
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 09:55

Bir de bu nisbet ekinin anlamını "gibilik, benzerlik" olarak yorumlamak nereden çıkıyorsa (Türkî kelimesinin Türk değil Türk'e benzeyen olduğunu sananlar da vardı) arsıl için kestane rengini andıran vs. gibi bir anlam öne sürerek kıyaslama yapıyorsunuz. Nisbet eki benzerlik ilgisi kurmak için kullanılan bir ek değildir; aidiyet-mensubiyet gibi anlamlar ifade etmek için kullanılan bir ektir. Türkî "Türk'e mensup", kırmızî "kırmız'a ait (renk)", maî "suya ait (renk)", Konevî "Konya'ya (Konya iline, ahalisine) mensup". Ayrıca adları sıfat yaparak adın kendi anlamını taşıdığı da görülüyor. Siz ekin bu anlamını düşünmeden kendinize göre ekin işlevini yanlış yorumlayarak kıyaslamalar yapıyorsunuz.
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 09:56

Boraan yazdı:-l eki eyleme de gelir ad yapar, ancak geçmiş örnekler yeterli gelmez size. 
Eyleme gelen -l ekinin işlevini yazdığımda adlara gelen -ıl ekini öne sürüyordunuz.
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Boraan » 02 Haz 2012, 09:59

Le Qabaq yazdı:Eyleme gelen -l ekinin işlevini yazdığımda adlara gelen -ıl ekini öne sürüyordunuz.


geçmiş örneklere adlara egel -ıl eki de vardır.Ayrı bir bilgi olarak sundum ben de.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 10:01

Boraan yazdı:geçmiş örneklere adlara egel -ıl eki de vardır.Ayrı bir bilgi olarak sundum ben de.
İşte birbiriyle alakası olmayan eklerle açıklama getirmeye çalışıyorsunuz. Fiil yapma eki -sa ile fiil haline gelmiş bir köke, fiilden isim yapma eki -l gelecek ama işlevi isimden isim yapma eki -ıl ile kıyaslanacak. Bu çok abes bir kıyaslama yöntemi.
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Boraan » 02 Haz 2012, 10:06

Le Qabaq yazdı:İşte birbiriyle alakası olmayan eklerle açıklama getirmeye çalışıyorsunuz. Fiil yapma eki -sa ile fiil haline gelmiş bir köke, fiilden isim yapma eki -l gelecek ama işlevi isimden isim yapma eki -ıl ile kıyaslanacak. Bu çok abes bir kıyaslama yöntemi.


Kıyaslama yapmadım ki bilgi verdim.

Bu ayrı bir konu, kıyaslama yapmadım bilgi verdim ben de.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Le Qabaq » 02 Haz 2012, 10:10

Muharrem Ergin'in Türk Dil Bilgisi'nden:
-l
İşlek olmayan bir ektir. Benzerlik ifade eder, yeş-i-l (yaş-ı-l), kız-ı-l kelimelerinde vardır. Be -l eski -sıl, -sil'den gelmektedir.

Hani aidiyet / mensubiyet anlamı? Siz -î nisbet ekinin benzerlik işlevi var sanarak -l ve -sıl ekleriyle -sal ekini mukayese ediyorsunuz. -sal ekine sonradan yüklenmiş olan nisbet eki işlevi kumsal. uysal gibi örneklerde zaten yoktur. Ekin sonradan yüklenmiş bu işleviyle türetilmiş olan bütün sözcükler yanlıştır.
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 14

Ynt: +sal/+sel eki üzerine

İletigönderen Boraan » 02 Haz 2012, 10:14

Türetimlerde sözcüğüne göre değişiyor.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

ÖncekiSoñraki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'