Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

-sAt- Eki

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

-sAt- Eki

İletigönderen bensay » 09 Ara 2014, 14:35

Ahmet Günşen “Göster- ve Görset-/Gorset Fiillerinin Yapısı Üzerine” adlı incelemesinde -sAt- ekine ilişkin Necmettin Hacıeminoğlu’na göndermelerde bulunarak şu bilgiyi verir: “kirset- ‘girdirmek’ < kir-i-z ‘giriş’, kiyset- ‘giydirmek’ Yani kir- fiilinden –z ile yapılmış isim. Bu kiriz isminden -e ile kiriz-e- fiili türetilmiştir. Sonra da bu fiil tabanına –t- ettirgenlik eki getirilmiştir. Böylece kir-i-z-e-t- fiili elde edilmiştir. Önce orta hece düşmesi ile kelimemiz kirzet olmuştur. Sonra z sesi t’nin tesiriyle s olunca fiilimiz kirset- şeklini almıştır. İşte -sat-/-set- ekinin macerası budur. Şimdi örneklere bakalım:…minset- < min-i-z-e-t- ‘bindirmek’, tiyset- < tiy-i-z-e-t- ‘dedirtmek’, körset- < kör-ü-z-e-t- ‘göstermek’…”.

Anlaşılacağı üzere buradaki -sAt- ekinin -sA- eylemlerinin (ölse- gibi) ettirgen çatısı olan -sAt- (ölset- gibi) ile bir ilgisi yoktur. Arada yalnızca ses değişmeleri kaynaklı ses özdeşliği bulunmaktadır. Konuya ilişkin başkaca bir bilgisi olan?
  • 0

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3028
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1609

Re: -sAt- Eki

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2014, 17:52

İlgili sözcüklerde "istemek" añlamı yoksa, gerçekten usa yatkın bir açıklama. Bu durumda iki -sAt- birleşiğinden söz edilir:
-sA-t- > -sAt-
-z+A-t- > -sAt-
Makale bunu kanıtlamaya çalışmış sanırım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Re: -sAt- Eki

İletigönderen bensay » 09 Ara 2014, 18:48

Evet, sözcüklerin birinde bile hiç birinde istek anlamı yok inceleme yazısındaki örneklere göre. Ayrıca incelemenin konusu kimi dilbilimcilerin göster- eyleminin görset- eyleminin göçüşmeli biçimi olduğuna ilişkin savlarının değerlendirilmesiydi. Sonuçta bu iki sözcüğün ayrı biçimde oluşmuş ayrı sözcükler sonucuna ulaşıyordu.
  • 2

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3028
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1609

Re: -sAt- Eki

İletigönderen bensay » 09 Ara 2014, 20:50

Nitekim:

görsetmek
Göstermek.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 2

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3028
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1609


Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

cron
Reputation System ©'