Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

"-m" eki mi "-yXm" eki mi doğru?

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

Ynt: "-m" eki mi "-yXm" eki mi doğru?

İletigönderen cingelek » 13 Nis 2018, 12:06

Türkmen Türkçesinde ekin /y/ yardımcı ünsüz almış şekli bulunmamaktadır zira Türkmen Türkçesinde iki ünlü arasına yardımcı ünsüz girmesi yerine ünlü uzaması görülmektedir. Türkmen diliniň düşündirişli sözlügine göre eýlem sözünün ünlüleri kısadır. Eğer ekin asıl şekli Oğuz grubu lehçelerinde -Im olsa idi ikinci /e/ sesinin uzun olması beklenirdi.

Diğer taraftan Azerbaycan Türkçesinde ekin -Im şekli yoktur. Ekin Türkiye Türkçesindeki aslı gibi -(I)m şeklindedir. Ekin 1800'lerde genişlediğine dair Redhouse ve Kamus-ı Türkî gibi kaynaklarda örnek bulabilen yoksa bu iddia da boştur. Experiment deney sözü uydurulduktan sonra experience anlamında da deneye benzer bir söz uydurulmak istenmiş ve deneyim sözü ortaya çıkmış olabilir. (Arapça tecrübe sözü de hem deney hem de deneyim anlamında kullanıldığı için bu iki kavram arasında bir anlam ilgisi olduğu görülüyor.)
  • 0

cingelek
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 212
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 155

Ynt: "-m" eki mi "-yXm" eki mi doğru?

İletigönderen Oktay D. » 13 Nis 2018, 16:27

déñey-déñeyim ikilisi söylediğiñiz mantıkla türetilmiş olabilir belki, ancak -yim ve -yiş biçimli başka türevler de var. Añlam/añlayış, oynaş/oynayış, kavram/kavrayış, yaşam/yaşayış, ... Bu ikilileriñ tutarlı olarak açıklanması gérekiyor her iki görüş için de.

Bir de,
gideyim, gidesin, gide
çekimleri var (ağızlarda gidem, gideñ, gide). Buradaki birinci kişi çekiminiñ Eski Türkçe -Ayın (çoğulu -Alın) kipinden geldiğini düşünen dilbilimciler bulunuyor, açıklama olarak da /n/ sesiniñ birinci tekil kişi eki -m ile karıştığını öñe sürüyorlar ancak hem bu Türkçede örneği bulunan bir durum déğil hem de Eski Türkçe -Alın birinci çoğul ekindeki /n/ sesiniñ gelelim diye /m/ olmasını bu kéz açıklayamıyor. O yüzden diğer görüşten daha tutarlı olamıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7406
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3328

Önceki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'