Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

+(A)d- Eki

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

+(A)d- Eki

İletigönderen bensay » 15 Ara 2018, 13:29

Ad soylu sözcüklerden eylem türeten bir ek. Örnek: Kutadmak, alpadmak, başadmak, bilgedmek, eredmek, kenedmek.

Bu eke ilişkin olarak Fuat Bozkurt “Türklerin Dili” adlı yapıtında “Bir şey olmak ya da yapmak işlevinde kullanılan sözcükler yapan -d- eki sık kullanımlı eklerdendir: kut-ad- “mutlu olmak” < kut, ulg-ad- “büyümek” < ulug, “ulu”, yagı-d- “düşman olmak” < yagı “düşman”, ed-ed- “bir madde olmak” < ed “madde”…” açıklamasını yapar.

Bu ekin günümüz T.Türkçesine nekbir hiçbir yaşayan örneği yok gibi, en azından ben bulamadım. Günümüze gelebilseydi kodmak > koymak örneğinde olduğu gibi büyük olasılıkla d/y değişimi ile kutaymak, alpaymak, başaymak gibi eylemlerimiz olacaktı diye düşünüyorum. Bu ekin işlevine ilişkin F. Bozkurt'un verdiği bilgi bağlamında bu ekin işlevini günümüzde +Al- ile +At- ekleri ile sağlıyor gibiyiz?
  • 9

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2857
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1419

Ynt: +(A)d- Eki

İletigönderen Kızıltürk » 17 Ara 2018, 03:59

y'li biçimine birkaç örnek vermek istiyorum:

- Harezm Türkçesinde ve çağdaş dillerde ulgay- ''büyümek, yaşlanmak'' (Özbekçe: ulgäy- aa.)
- Özbekçede küçäy- ve Anadolu ağızlarında küçey- ''kuvvetlenmek''.
- Özbekçede köpäy- ve diğerlerinde köbey- ''çoğalmak'' (< köped- < *köp+ed-)
  • 10

''Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."
-M.Kemal Atatürk-
Kızıltürk
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 177
Katılım: 30 Kas 2014, 11:33
Değerleme: 437

Ynt: +(A)d- Eki

İletigönderen datadeveb » 17 Ara 2018, 05:54

Değinti olarak yazıyorum.

kat - Ad - ?
katadar > kadar?

Tartışmanın başladığı yere gitmek için http://turkcesivarken.com/yazismalik/viewtopic.php?f=2&t=6372&p=57287#p57287
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: +(A)d- Eki

İletigönderen bensay » 17 Ara 2018, 09:13

Kızıltürk yazdı:y'li biçimine birkaç örnek vermek istiyorum:

- Harezm Türkçesinde ve çağdaş dillerde ulgay- ''büyümek, yaşlanmak'' (Özbekçe: ulgäy- aa.)
- Özbekçede küçäy- ve Anadolu ağızlarında küçey- ''kuvvetlenmek''.
- Özbekçede köpäy- ve diğerlerinde köbey- ''çoğalmak'' (< köped- < *köp+ed-)


bu bilgilendirme için sağ olun derim
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2857
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1419


Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'