Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

+dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen ulduzéver » 19 Eyl 2018, 22:39

âtaş- eylemi de vârdır zâten. âtaşık sözcüğü bunu göstermekte. [Bakıñız: KT Sözlüğü, Émek Üşenmez]
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 662
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 616

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 20 Eyl 2018, 00:44

Tamam o zaman âtaş sözcüğü Erdal'ıñ söz éttiği *âtaşış biçiminden kaynaşarak gelme.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7895
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4416

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen tomdaş » 20 Eyl 2018, 14:13

adaş
adaş sözünün mənşəyi, adaş sözünün etimologiyası

Bu söz ad və daş hissələrindən ibarətdir; daş hissəsi əş kimi olub, “birgəlik, oxşarlıq” bildirib. Adaş “adı bir olan” deməkdir. (-daş şəkilçisi qardaş, yoldaş... sözlərində də işlədilir). Sözün məcazi mənası da var: “dost, yoldaş” anlamlarında işlədilir. Adaş kəlməsi, əslində, addaş kimi olub. (Etimologiya lüğəti)
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen ulduzéver » 20 Eyl 2018, 15:12

tomdaş yazdı:adaş
adaş sözünün mənşəyi, adaş sözünün etimologiyası

Bu söz ad və daş hissələrindən ibarətdir; daş hissəsi əş kimi olub, “birgəlik, oxşarlıq” bildirib. Adaş “adı bir olan” deməkdir. (-daş şəkilçisi qardaş, yoldaş... sözlərində də işlədilir). Sözün məcazi mənası da var: “dost, yoldaş” anlamlarında işlədilir. Adaş kəlməsi, əslində, addaş kimi olub. (Etimologiya lüğəti)


Bu étimolojide kaynaklar göze alınmamış. Tekçe sanı yüzündendir.
Yukarıda tartışıldığı gibi ayrık köklerden gelen iki ayrı adaş sözcüğümüz vâr.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 662
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 616

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen tomdaş » 20 Eyl 2018, 19:37

ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 20 Eyl 2018, 20:33

tomdaş yazdı:ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Neyi savunduğuñuzu zaten söylemiştiñiz. Oysa neden iki ayrı sözcük girdisini aynı girdi olarak düşündüğüñüzü açıklamıyorsuñuz. Dayanak nédir?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7895
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4416

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen tomdaş » 21 Eyl 2018, 04:57

Oktay D. yazdı:
tomdaş yazdı:ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Neyi savunduğuñuzu zaten söylemiştiñiz. Oysa neden iki ayrı sözcük girdisini aynı girdi olarak düşündüğüñüzü açıklamıyorsuñuz. Dayanak nédir?
Savunmaktan ziyade kaynaklarda bulduğum açıklamaları gönderiyorum.
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 21 Eyl 2018, 11:37

Öyleyse, söylediklerimi o açıklamaları yazanlara söylemek isterdim diyeyim :) İki ayrı sözcüğü tek maddeye ve kökene indirgemeleri için ortaya bir neden sunmaları gérekirdi.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7895
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4416

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 16 Eki 2018, 21:04

Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 754
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 520

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 17 Eki 2018, 00:50

TürkçeSözlük78 yazdı:Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?

Bu koñuyla ilgili, bir öñceki bétte şöyle yazmışım:
Oktay D. yazdı:Bu arada +daş eki; Eski, Orta ve Çağdaş Türkçe dönemlerinde işlek olarak kullanılıyor. Bu ekiñ bir özelliği, ulandığı sözcüğüñ soñ sesindeki /t/ yi yutmasıdır: art (arka) > ardaş (arkadaş), kut (kut) > kudaş (aynı kuta sahip).

Bunuñ kaynakları aynı iletiniñ içinde vériliyor ve o kaynaklarda saptanan tüm biçimler iletiniñ soñunda dizilmiş durumda.

Bu ses özelliğiniñ ses bilgisiyle ilgili bir nedeni yok, t (veya Oğuzcada d) sesleriniñ bu ek gelince yitmesi tümüyle biçim bilgisi içerisinde bir olay: ekiñ biçimi bu şekilde. Tıpkı -Xn ekiniñ dar ünlüsünüñ baskın olup geldiği gövdedeki géñiş ünlüleri daraltması özelliği gibi (uza- > uzun, yaro- > yarın, ...) veya -(U)t ekiniñ /r/ leri yutması gibi (çaşur- > çaşut, yantur- > yantut, ...). Bunda da bu ek, biçim olarak -t ile biten adlarda bu t'yi yutuyor.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7895
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4416

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen kuluduk » 23 Eki 2018, 16:10

bilimdan yazdı:Bu arada ekin kökeni ile ilgili olarak +dA "bulunma hâli" + sözcüğü şeklinde bir görüş bulunuyor ancak bu ekin Japonca tomodachi "arkadaş" kelimesindeki +tachi ile aynı kökenden olması da mümkün görünüyor
Tomdaş "arkadaş"

tömsü Sevgi, yarenlik. -Kayseri (arkadaşsı / arkadaşça sevgi ?)
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 429
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 185

Önceki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'