5. bét (Toplam 5 bét)

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2018, 22:39
gönderen ulduzéver
âtaş- eylemi de vârdır zâten. âtaşık sözcüğü bunu göstermekte. [Bakıñız: KT Sözlüğü, Émek Üşenmez]

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 20 Eyl 2018, 00:44
gönderen Oktay D.
Tamam o zaman âtaş sözcüğü Erdal'ıñ söz éttiği *âtaşış biçiminden kaynaşarak gelme.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 20 Eyl 2018, 14:13
gönderen tomdaş
adaş
adaş sözünün mənşəyi, adaş sözünün etimologiyası

Bu söz ad və daş hissələrindən ibarətdir; daş hissəsi əş kimi olub, “birgəlik, oxşarlıq” bildirib. Adaş “adı bir olan” deməkdir. (-daş şəkilçisi qardaş, yoldaş... sözlərində də işlədilir). Sözün məcazi mənası da var: “dost, yoldaş” anlamlarında işlədilir. Adaş kəlməsi, əslində, addaş kimi olub. (Etimologiya lüğəti)

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 20 Eyl 2018, 15:12
gönderen ulduzéver
tomdaş yazdı:adaş
adaş sözünün mənşəyi, adaş sözünün etimologiyası

Bu söz ad və daş hissələrindən ibarətdir; daş hissəsi əş kimi olub, “birgəlik, oxşarlıq” bildirib. Adaş “adı bir olan” deməkdir. (-daş şəkilçisi qardaş, yoldaş... sözlərində də işlədilir). Sözün məcazi mənası da var: “dost, yoldaş” anlamlarında işlədilir. Adaş kəlməsi, əslində, addaş kimi olub. (Etimologiya lüğəti)


Bu étimolojide kaynaklar göze alınmamış. Tekçe sanı yüzündendir.
Yukarıda tartışıldığı gibi ayrık köklerden gelen iki ayrı adaş sözcüğümüz vâr.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 20 Eyl 2018, 19:37
gönderen tomdaş
ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 20 Eyl 2018, 20:33
gönderen Oktay D.
tomdaş yazdı:ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Neyi savunduğuñuzu zaten söylemiştiñiz. Oysa neden iki ayrı sözcük girdisini aynı girdi olarak düşündüğüñüzü açıklamıyorsuñuz. Dayanak nédir?

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 21 Eyl 2018, 04:57
gönderen tomdaş
Oktay D. yazdı:
tomdaş yazdı:ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Neyi savunduğuñuzu zaten söylemiştiñiz. Oysa neden iki ayrı sözcük girdisini aynı girdi olarak düşündüğüñüzü açıklamıyorsuñuz. Dayanak nédir?
Savunmaktan ziyade kaynaklarda bulduğum açıklamaları gönderiyorum.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 21 Eyl 2018, 11:37
gönderen Oktay D.
Öyleyse, söylediklerimi o açıklamaları yazanlara söylemek isterdim diyeyim :) İki ayrı sözcüğü tek maddeye ve kökene indirgemeleri için ortaya bir neden sunmaları gérekirdi.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 16 Eki 2018, 21:04
gönderen TürkçeSözlük78
Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 17 Eki 2018, 00:50
gönderen Oktay D.
TürkçeSözlük78 yazdı:Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?

Bu koñuyla ilgili, bir öñceki bétte şöyle yazmışım:
Oktay D. yazdı:Bu arada +daş eki; Eski, Orta ve Çağdaş Türkçe dönemlerinde işlek olarak kullanılıyor. Bu ekiñ bir özelliği, ulandığı sözcüğüñ soñ sesindeki /t/ yi yutmasıdır: art (arka) > ardaş (arkadaş), kut (kut) > kudaş (aynı kuta sahip).

Bunuñ kaynakları aynı iletiniñ içinde vériliyor ve o kaynaklarda saptanan tüm biçimler iletiniñ soñunda dizilmiş durumda.

Bu ses özelliğiniñ ses bilgisiyle ilgili bir nedeni yok, t (veya Oğuzcada d) sesleriniñ bu ek gelince yitmesi tümüyle biçim bilgisi içerisinde bir olay: ekiñ biçimi bu şekilde. Tıpkı -Xn ekiniñ dar ünlüsünüñ baskın olup geldiği gövdedeki géñiş ünlüleri daraltması özelliği gibi (uza- > uzun, yaro- > yarın, ...) veya -(U)t ekiniñ /r/ leri yutması gibi (çaşur- > çaşut, yantur- > yantut, ...). Bunda da bu ek, biçim olarak -t ile biten adlarda bu t'yi yutuyor.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 23 Eki 2018, 16:10
gönderen kuluduk
bilimdan yazdı:Bu arada ekin kökeni ile ilgili olarak +dA "bulunma hâli" + sözcüğü şeklinde bir görüş bulunuyor ancak bu ekin Japonca tomodachi "arkadaş" kelimesindeki +tachi ile aynı kökenden olması da mümkün görünüyor
Tomdaş "arkadaş"

tömsü Sevgi, yarenlik. -Kayseri (arkadaşsı / arkadaşça sevgi ?)

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 11 Oca 2019, 17:42
gönderen datadeveb
Şöyle bir düzeltme geçeyim. Karşıt görüşlere açığım.
addaş
aynı adda olan

adaş
dost (Bknz: DLT)

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 12 Oca 2019, 19:43
gönderen cingelek
TürkçeSözlük78 yazdı:Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?
Türkçenin bazı kollarında aynı ünsüzden yan yana iki tane bulunması hâlinde biri düşebiliyor. Bazı kollarında ise bu iki ünsüzden biri değişiyor. Mesela ünsüz ikizleşmesinin yaygın olduğu Azerbaycan Türkçesinde saqqalın sakgal, saqqızın sakgız olarak okunması söz konusudur.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletiGönderilme zamanı: 13 Oca 2019, 14:28
gönderen cingelek
İkiz ünsüzden birinin düşmesine dair bir diğer örnek: Azerbaycan Türkçesinde saqqallı kelimesinin saqqalı şeklinde kullanımı yaygındır: saqqalı uşaq, saqqalı qız.