Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Addan ad yapan -gin

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

Addan ad yapan -gin

İletigönderen Temirbek » 28 Mar 2008, 20:16

Bildiğiñiz gibi /-gXn/ eki eylemlere gelmekte ancak Kuzgun sözcüğünde kuz adına gelmiş. Buradakı ek başka bir ek olabilir mi?
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 25 Şub 2010, 23:48 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1161

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 29 Mar 2008, 13:15

+gın, +gan ilen Oğuzcadaki +an ekleri bir ve aynıdır.
Dediğiñiz gibi, verdiğiñiz örñekler ilginç. Oradaki başka bir ek de olabilir?

Uğrola...
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 16 Kas 2008, 02:05

Evet, şimdi eski görüşümden 180 derece döneceğim :) Bunuñ için hepiñiz kurban kesip kutlama yapabilirsiñiz ;D

Marcel Erdal'ıñ "A Grammar of Old Turkic" (Eski Türkçe'niñ Dilbilgisi) betiğinde gördüm ki +gAn (+gan, +gen) "geñiş zaman ortacı yapan" ve +g°n (+gın, +gin, +gun, +gün) "geçmiş zaman ortacı yapan" biçimindeki ekler ayrık ekler. İkincisiniñ eskin biçiminiñ +k°n (+kan, +kan, +kun, +kün) olduğu düşünülüyor ancak bu dönüşüm henüz Eski Türkçe döneminde geçiş yaşamış olmalı. Bu ekler eyleme geliyor (adı üzerinde "ortaç yapan").
turkun, kalkın (iki Brahmi yazılı metinde)
barkın (Karahanlı Türkçesi)
turkun (DLT)

Bunlarıñ dışında bir de +(A)gUn (+gun, +gün, +agun, +egün) eki bulunuyor, bu da topluluk adı yapıyor, demeli çoğul eki (Göktürk ağzı, Orkun yazıtları). Bu ek, ada geliyor.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 16 Kas 2008, 02:07 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2011, 08:18

öz sözcüğüne geldiğini gördüğümüz addan ad yapıcı bir +gXn eki yoktur, onuŋ yerine eylemden ad yapıcı bir -gXn var. Bu yüzden bu türetim yaŋlıştır.

Nitekim, sözcüğüŋ özgüŋ biçiminde olduğunu varsayıp, özgü "has" sözcüğüne addan nesne adı yapan eki eklenmesi düşünülebilir (bkz. od > oduŋ, vb.). Bu "kurtarma işlemi" aŋlam bakımından örtüşmektedir. Ancak özgüŋ sözcüğü, artık yeŋi türetilmiş bir sözcüktür; yaŋlış türetimli (ya da geŋel adlandırmayla "uyduruk") özgün sözcüğüne alternatiftir.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 09 Ara 2011, 08:43 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen ingichka » 09 Ara 2011, 13:02

Oktay D. yazdı:öz sözcüğüne geldiğini gördüğümüz addan ad yapıcı bir +gXn eki yoktur, onuŋ yerine eylemden ad yapıcı bir -gXn var. Bu yüzden bu türetim yaŋlıştır.

Nitekim, sözcüğüŋ özgüŋ biçiminde olduğunu varsayıp, özgü "has" sözcüğüne addan nesne adı yapan eki eklenmesi düşünülebilir (bkz. od > oduŋ, vb.). Bu "kurtarma işlemi" aŋlam bakımından örtüşmektedir. Ancak özgüŋ sözcüğü, artık yeŋi türetilmiş bir sözcüktür; yaŋlış türetimli (ya da geŋel adlandırmayla "uyduruk") özgün sözcüğüne alternatiftir.
Odun sözü nazal n'li emestir.
otun

Odun.
Görsel
TDK Tarama
o'tin 

    firewood. ~ yor- to chop firewood.
Zangori Kema
odun

[o:dun]

    Ýakmak üçin ulanylýan agaç, sazak we ş. m. ýangyç.

        Odun getirmek, sygyra seretmek, haly dokamak ýaly işler bilen oglanlykda mal bakypdy, odun çekipdi. (G. Kulyýew, Köpetdagyň Aňyrsynda)

        Gyş gününiň hözüri-oduny gury gerek. (Nakyl)

        Oduny ýygana ýakdyr, maly gazanana bakdyr. (Nakyl)
Türkmen diliniň sözlügi
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2011, 17:28

ingichka yazdı:Odun sözü nazal n'li emestir.

Eski Türkçede geŋizcil /n/'lidir (bkz. Mani-Uygur yazmaları + DLT).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen ingichka » 09 Ara 2011, 17:41

Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:Odun sözü nazal n'li emestir.

Eski Türkçede geŋizcil /n/'lidir (bkz. Mani-Uygur yazmaları + DLT).
Öyle bile olsa onda buradaki nazal n sonradan n'ye dönmüştür. Şu yağdayda özgün'ü özgüñ yapmaktaki amaç nedir?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2011, 19:34

ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:Odun sözü nazal n'li emestir.

Eski Türkçede geŋizcil /n/'lidir (bkz. Mani-Uygur yazmaları + DLT).
Öyle bile olsa onda buradaki nazal n sonradan n'ye dönmüştür. Şu yağdayda özgün'ü özgüñ yapmaktaki amaç nedir?

özgün sözcüğünüŋ öz +gün biçiminde türetildiğini ve bunuŋ yaŋlış olduğunu söyledikten soŋra bu yaŋlış türetim yerine yeni ve başka bir türetim yaptım: özgüŋ < özgü+ŋ. Yaŋlış bir türetimi başka ama doğru bir türetimle değiştirme önerisidir bu, iki sözcük çok beŋziyor olsa da. Ekiŋ geŋizcilliği konu dışıdır, ancak tabi ki türetimde ekiŋ özgüŋ biçimini kullanacağım ki hangi eki eklediğimi belirtmiş olayım. Yeterince açık değil miydi? Daha çok vurgu ve altını çizme yapayım mı?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen ingichka » 09 Ara 2011, 20:01

Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:[quote="ingichka"]
Odun sözü nazal n'li emestir.

Eski Türkçede geŋizcil /n/'lidir (bkz. Mani-Uygur yazmaları + DLT).
Öyle bile olsa onda buradaki nazal n sonradan n'ye dönmüştür. Şu yağdayda özgün'ü özgüñ yapmaktaki amaç nedir?

özgün sözcüğünüŋ öz +gün biçiminde türetildiğini ve bunuŋ yaŋlış olduğunu söyledikten soŋra bu yaŋlış türetim yerine yeni ve başka bir türetim yaptım: özgüŋ < özgü+ŋ. Yaŋlış bir türetimi başka ama doğru bir türetimle değiştirme önerisidir bu, iki sözcük çok beŋziyor olsa da. Ekiŋ geŋizcilliği konu dışıdır, ancak tabi ki türetimde ekiŋ özgüŋ biçimini kullanacağım ki hangi eki eklediğimi belirtmiş olayım. Yeterince açık değil miydi? Daha çok vurgu ve altını çizme yapayım mı?
[/quote]Siz özgüñ'ü dopru kabul ediyorsanız oduñ sözü eğer odun şekline dönmüşse ma ayrıca yazı dilimizde nazal n temsil edilmediğine göre bu söz doğru türetilmiş oluyor
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2011, 20:06

ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:[quote="Oktay D."]
[quote="ingichka"]
Odun sözü nazal n'li emestir.

Eski Türkçede geŋizcil /n/'lidir (bkz. Mani-Uygur yazmaları + DLT).
Öyle bile olsa onda buradaki nazal n sonradan n'ye dönmüştür. Şu yağdayda özgün'ü özgüñ yapmaktaki amaç nedir?

özgün sözcüğünüŋ öz +gün biçiminde türetildiğini ve bunuŋ yaŋlış olduğunu söyledikten soŋra bu yaŋlış türetim yerine yeni ve başka bir türetim yaptım: özgüŋ < özgü+ŋ. Yaŋlış bir türetimi başka ama doğru bir türetimle değiştirme önerisidir bu, iki sözcük çok beŋziyor olsa da. Ekiŋ geŋizcilliği konu dışıdır, ancak tabi ki türetimde ekiŋ özgüŋ biçimini kullanacağım ki hangi eki eklediğimi belirtmiş olayım. Yeterince açık değil miydi? Daha çok vurgu ve altını çizme yapayım mı?
[/quote]Siz özgüñ'ü dopru kabul ediyorsanız oduñ sözü eğer odun şekline dönmüşse ma ayrıca yazı dilimizde nazal n temsil edilmediğine göre bu söz doğru türetilmiş oluyor
[/quote]
İmzâmı okuyunuz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen ingichka » 09 Ara 2011, 20:12

Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:[quote="ingichka"]
[quote="Oktay D."]
[quote="ingichka"]
Odun sözü nazal n'li emestir.

Eski Türkçede geŋizcil /n/'lidir (bkz. Mani-Uygur yazmaları + DLT).
Öyle bile olsa onda buradaki nazal n sonradan n'ye dönmüştür. Şu yağdayda özgün'ü özgüñ yapmaktaki amaç nedir?

özgün sözcüğünüŋ öz +gün biçiminde türetildiğini ve bunuŋ yaŋlış olduğunu söyledikten soŋra bu yaŋlış türetim yerine yeni ve başka bir türetim yaptım: özgüŋ < özgü+ŋ. Yaŋlış bir türetimi başka ama doğru bir türetimle değiştirme önerisidir bu, iki sözcük çok beŋziyor olsa da. Ekiŋ geŋizcilliği konu dışıdır, ancak tabi ki türetimde ekiŋ özgüŋ biçimini kullanacağım ki hangi eki eklediğimi belirtmiş olayım. Yeterince açık değil miydi? Daha çok vurgu ve altını çizme yapayım mı?
[/quote]Siz özgüñ'ü dopru kabul ediyorsanız oduñ sözü eğer odun şekline dönmüşse ma ayrıca yazı dilimizde nazal n temsil edilmediğine göre bu söz doğru türetilmiş oluyor
[/quote]
İmzâmı okuyunuz.
[/quote]İmzanız sadece sözün yazımı ile ilgilidir. Siz ilk önce sözün öz + gün'den türetildiğini ileri sürerek bu türetimin yanlış olduğunu birak öz  + güñ olsa türetimin doğru olacağını aytıyorsunuz. Şu yağdayda belki sizin ilk yaptığınız çözümleme yanlış idi, zaten öz + güñ şeklinde sözcük türetilip yazımda nazal n olmadığı için sözcük özgün şeklinde kullanıma sokuldu ya da diyelim çözümleme ma yerine kullanılabilirini ayıttığınız türetim doğru idi oduñ sözünde bu ek nazal n'siz hale geçmişte özgün sözünde de geçmiş olabilir. Her iki yağdayda da nazal n'li şeklini kullanmak için bir neden yok.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2011, 20:24

ingichka yazdı:İmzanız sadece sözün yazımı ile ilgilidir. Siz ilk önce sözün öz + gün'den türetildiğini ileri sürerek bu türetimin yanlış olduğunu birak öz  + güñ olsa türetimin doğru olacağını aytıyorsunuz. Şu yağdayda belki sizin ilk yaptığınız çözümleme yanlış idi, zaten öz + güñ şeklinde sözcük türetilip yazımda nazal n olmadığı için sözcük özgün şeklinde kullanıma sokuldu ya da diyelim çözümleme ma yerine kullanılabilirini ayıttığınız türetim doğru idi oduñ sözünde bu ek nazal n'siz hale geçmişte özgün sözünde de geçmiş olabilir. Her iki yağdayda da nazal n'li şeklini kullanmak için bir neden yok.

Bilerek mi böyle yazıyorsunuz? Ben yukarıda açıkça neden öyle yazdığımı belirtmişim:
Oktay D. yazdı:Ekiŋ geŋizcilliği konu dışıdır, ancak tabi ki türetimde ekiŋ özgüŋ biçimini kullanacağım ki hangi eki eklediğimi belirtmiş olayım. Yeterince açık değil miydi? Daha çok vurgu ve altını çizme yapayım mı?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen ingichka » 09 Ara 2011, 20:32

Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:İmzanız sadece sözün yazımı ile ilgilidir. Siz ilk önce sözün öz + gün'den türetildiğini ileri sürerek bu türetimin yanlış olduğunu birak öz  + güñ olsa türetimin doğru olacağını aytıyorsunuz. Şu yağdayda belki sizin ilk yaptığınız çözümleme yanlış idi, zaten öz + güñ şeklinde sözcük türetilip yazımda nazal n olmadığı için sözcük özgün şeklinde kullanıma sokuldu ya da diyelim çözümleme ma yerine kullanılabilirini ayıttığınız türetim doğru idi oduñ sözünde bu ek nazal n'siz hale geçmişte özgün sözünde de geçmiş olabilir. Her iki yağdayda da nazal n'li şeklini kullanmak için bir neden yok.

Bilerek mi böyle yazıyorsunuz? Ben yukarıda açıkça neden öyle yazdığımı belirtmişim:
Oktay D. yazdı:Ekiŋ geŋizcilliği konu dışıdır, ancak tabi ki türetimde ekiŋ özgüŋ biçimini kullanacağım ki hangi eki eklediğimi belirtmiş olayım. Yeterince açık değil miydi? Daha çok vurgu ve altını çizme yapayım mı?


Ben de diyorum ki ekteki nazal n zaten n'ye dönmüşse (genel anlamda, odun'daki gibi) nazal n'li yazmak için bir neden yok.
  • 0

En soñ ingichka tarafından 09 Ara 2011, 21:40 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen Oktay D. » 09 Ara 2011, 22:38

ingichka yazdı:Ben de diyorum ki ekteki nazal n zaten n'ye dönmüşse (genel anlamda, odun'daki gibi) nazal n'li yazmak için bir neden yok.

O ayrı bir mesele. Burası "Köken tartışmaları" bölümü işte.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5706

Ynt: Addan ad yapan -gin

İletigönderen ingichka » 10 Ara 2011, 00:04

Oktay D. yazdı:
ingichka yazdı:Ben de diyorum ki ekteki nazal n zaten n'ye dönmüşse (genel anlamda, odun'daki gibi) nazal n'li yazmak için bir neden yok.

O ayrı bir mesele. Burası "Köken tartışmaları" bölümü işte.
Sizin maksadınız köken tartışması yapmak emes özgün sözünü özgüñ şekline sokup sözde uydurma olmaktan "kurtaracaksınız". Bu nazal n'siz sözcükleri nazal n'li yapma merakı nedendir bilemok.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Soñraki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 10 konuk

Reputation System ©'