Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

kılgı

Sözcükleriñ añlamları, kullanımları ile ilgili tartışmaları içerir.

kılgı

İletigönderen datadeveb » 24 Eki 2018, 23:54

kıl- kökünden türetilen kılgı sözcüğünün ne anlama geleceği konusunda önerileriniz nedir?
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen Oktay D. » 25 Eki 2018, 10:16

TDK Güncel Türkçe Sözlük yazdı:kılgı
a. fel. Bir sanat ve bilim dalının ilkelerini düşünce alanından uygulama alanına geçirip gerçekleştirme işi, uygulama, tatbik, ameliye, pratik.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 25 Eki 2018, 16:14

Oktay D. yazdı:
TDK Güncel Türkçe Sözlük yazdı:kılgı
a. fel. Bir sanat ve bilim dalının ilkelerini düşünce alanından uygulama alanına geçirip gerçekleştirme işi, uygulama, tatbik, ameliye, pratik.

TDK'daki anlama tümüyle katılamıyorum. Nedenine gelince teknik sözcüğüne karşılık kıl- kökünden türetimler düşünüyordum. Özellikle kılgı bu konuda gözüme batmaya başladı. Pratik sözcüğü de kıl- kökünden çıkar ama kılgı olarak çıkmaz diye düşünüyorum.

Algı düşünce, kılgı yemek... Anlam bütünlüğü itişiyor...
Alırgan düşünce, kılırgan yemek... Şimdi anlam bütünlüğü itişiyor mu?

Özetle bu nedenlerden dolayı tanımlanmış kılgı anlamına tümüyle katılamıyorken teknik anlamına geleceğini düşünüyorum.

Düşünce tekniği - düşünce kılgısı
Yemek tekniği - yemek kılgısı
Teknik yapı - kılgı yapı
Dövüş tekniği - dövüş kılgısı

....

Sözcüğün anlamının oturup oturmadığından emin olabilmek için denemeler yapıyorum ancak... Sizde el atarsanız güzel olur.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 09 Kas 2018, 15:58

TDK Güncel Türkçe Sözlük'te kılgı sözcüğünün açıklaması değiştirilmiş. Hangi ende zamanda değiştirildiğini bilmiyorum.

kılgı
isim, felsefe
isim, felsefe Uygulama


Bu arada pratik sözcüğüne yönelik karşılık için bu aralar şu üç sözcük arasında gidip geliyorum.
kılgın, kılırgan, kılışkan
pratik
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 09 Kas 2018, 17:41

Kılgı ve kılgısal sözcükleri varken başka sözcüğe gerek yok.
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 646
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 09 Kas 2018, 17:57

Gözden kaçırdınız sanırım. TDK kılgı sözcüğünün açıklamasını değiştirmiş. Pratik olarak tanımlamıyor artık. Ve bu arada kılgı sözcüğünün anlamının teknik olabileceğine yönelik düşüncelerim var.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 09 Kas 2018, 18:24

Kılgı

Bu bağlantıda hâlâ "pratik" anlamında gözüküyor. Bu arada TDK'nin sözcüğün anlamını değiştirmesi pek bir şeyi etkilemeyecektir. Çoğu felsefe betiğinde bu sözcük zâten bulunuyor. TDK değiştirdiğinde tüm betikler değiştirmiyor. Türkçe'ye özen gösteren ve felsefe ile ilgilenen çoğu kişi bu sözcüğün pratik demek olduğunu bilir. Yazışmalıkta pulsar sözcüğünün Türkçesi ile ilgili bir başlık açmıştım. Yazışmalıkta "atarca" kullanılıyor sanmıştım çünkü. Başlığı açmamın üstüne Oktay hocam bu sözcüğün sıkça gökbilim ve yaygın (popüler) bilim dergilerinde kullanıldığını söyledi. Gökbilim ile çok uğraşmadığımdan bilmiyordum sözcüğün yaygın olduğunu. Kılgı ve kılgısal da aslında böyledir. Şu anda yanımda (masamın üzerinde) Immanuel Kant'ın "Kılgısal Usun Eleştirisi" betiği bile duruyor. Bu sözcük yaygınca kullanılır felsefede. Kılgın, kılırgan gibi sözcükler türetmemize gerek yoktur. Bu arada "kılgın" sözcüğü zâten dilimizde "kılgı olarak kullanılabilen" anlamında bulunur. Bu sözcüğü pratik yerine kullanmak saçmalık olur. Sondaki yapım eki bile anlamını karşılıyor.
  • 5

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 646
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 09 Kas 2018, 18:26

kılgı
a. fel. Bir sanat ve bilim dalının ilkelerini düşünce alanından uygulama alanına geçirip gerçekleştirme işi, uygulama, tatbik, ameliye, pratik.

Güncel Türkçe Sözlük
kılgı Fr. Capillaire
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu
kılgı Fr. Acte
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu
kılgı İng. practice
Kuramı olan bir şeyi, düşünce alanından uygulama alanına geçirip gerçekleştirme işi.

BSTS / Eğitim Terimleri Sözlüğü 1974
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 646
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 09 Kas 2018, 19:40

TDK güncel türkçe sözlük'te açıklamanın değiştirildiğini görüp paylaştım. Her sözlükte değiştirmemiş olabilirler.

Kılgı sözcüğünü anlayabilmek adına yaptığım çözümlemelerin bir kısmını şurada açıyorum.

almak > algı > algın > algıç > algılama
duymak > duygu > duygun > duyguç > duygulama
uymak > uygu? > uygun > uyguç? > uygulama
kılmak > kılgı? > kılgın? > kılgıç? > kılgılama?
salmak > salgı > salgın > salgıç? > salgılama
dalmak > dalgı > dalgın > dalgıç > dalgılama

Pratik çözüm, pratik düşünce, pratik eylem, pratik uygulama, pratik kişi
Teknik çözüm, teknik düşünce, teknik eylem, teknik uygulama, teknik kişi

Kılgı çözüm, kılgı düşünce, kılgı eylem, kılgı uygulama, kılgı kişi
Kılgın çözüm, kılgın düşünce, kılgın eylem, kılgın uygulama, kılgın kişi
kılırgan çözüm, kılırgan düşünce, kılırgan eylem, kılırgan uygulama, kılırgan kişi
kılışkan çözüm, kılışkan düşünce, kılışkan eylem, kılışkan uygulama, kılışkan kişi

Sizce hangisi pratik, hangisi teknik sözcüğü için daha uygun kullanıma erdi?
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 09 Kas 2018, 22:03

Teknik yerine uygulamak ve uymak köklerinden sözcükler türetiyorlardı. Türettiklerinizden kılgıç belki "aşırı pratik, en en en ikileme oluyorsa bu yazdığım üçleme mi oluyor ki? :) kolay" yerine yeğlenebilir. Kılgılama gibi bir sözcüğün de anlamının olacağını düşünmüyorum. Dilde kılgılama gibi bir sözcüğe büyük olasılıkla gerek olunmayacaktır.
  • 4

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 646
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 09 Kas 2018, 22:34

Benim düşündüklerim şöyle tümüyle oturdu diyemem ama...
kılgı: teknik
kılgıç: teknisyen
kılgıbilim: teknoloji
kılgılama: teknikleme, bir tekniğe oturtma
kılgın: pratik, uygulanması gerçeğe uygun
kılık: stil
kılıştırma: ....
kılgın zeka: pratik zeka, uygulanabilir duruma bürüyen zeka
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 09 Kas 2018, 22:37

Dediğim gibi pratik yerine kılgı ve kılgısal zâten kullanılıyor. Başka sözcüğü kullanmak bütünselliği bozacaktır. Pratik zekâ yerine "kılgısal anlak" bile kullanılıyor kimi yerlerde. Birkaç yerde duymuştum.
  • 5

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 646
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 09 Kas 2018, 23:48

Kılgı sözcüğünün benim gibi yanlış anlamla kullanılım yapıldığına yönelik bir olasılık bile düşünmüyor olabilirsiniz. Ben düşünüyorum.

Belirli bir görevi yerine getirmenin bir yolu, özellikle sanatsal bir çalışmanın ya da bilimsel bir işlemin yürütülmesi ya da uygulanması.


kılmak: yapmak, etmek, eylemek

Yapma yolu, etme yolu, eyleme yolu anlamına gelecek sözcük ne olur? Kılgı mı? Başka bir türetim mi?
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Ynt: kılgı

İletigönderen Oktay D. » 11 Kas 2018, 22:59

"teknik" kavramı, bir şeyiñ yapılış yöntemiyle ilgiliyken "pratik" kavramı ise bir şeyiñ doğrudan yapılmasıyla ilgilidir. Bu yüzden kılgı sözcüğü, "teknik" añlamına uygun bir sözcük değil. "pratik" için ise çok uygun.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 12 Kas 2018, 06:32

TDK'ya göre sizin dediğiniz tam tersi biçimde gösteriliyor. Yoksa ben mi yanlış anlıyorum?

teknik -ği
isim Fransızca technique
1. isim Bir sanat, bir bilim, bir meslek dalında kullanılan yöntemlerin hepsi
"Eserin tekniği, sanatını hakkıyla bilen bir şair tarafından yazıldığını belirtmektedir." - A. H. Çelebi
2. Fizik, kimya, matematik vb. bilimlerden elde edilen verileri iş ve yapım alanında uygulama
"Bu yazılarda Türkiye'nin kalkınması için ilim ve tekniğin lüzumuna sık sık işaret edilmiştir." - M. Kaplan
3. sıfat Bu uygulamaya dayanan, bu uygulamaya ilişkin
"Bürokratlaşma bir baskı olayından çok teknik bir olaydır onlara göre." - C. Meriç
4. Yol, beceri, yöntem
"Bu kızın, sanatını hiç olmazsa teknik tarafından bildiğine hükmediyorum." - H. E. Adıvar



pratik -ği
sıfat Fransızca pratique
1. sıfat Kolaylıkla uygulanabilir, kullanışlı
2. isim Kişide bir işi kolaylıkla yapabilme, bir şeyi uygulayabilme deneyimi, becerisi veya eğilimi bulunma
3. Uygulamalı
4. isim Uygulama
5. isim Bir şeyi yapma yöntemi veya biçimi, teamül
6. Sorunlara kolay ve hızlı çözüm bulan
"Çok görmüş halk adamlarına mahsus pratik bir zekâsı vardı." - R. N. Güntekin




Şimdi bilmek ve bilgi sözcüklerine bakalım.

bilmek -ir
nsz
1. nsz Bir şeyi anlamış veya öğrenmiş bulunmak
"Bunu bilmek içimi kederle dolduruyordu." - A. Ağaoğlu
2. -i Bir bilim veya sanat dalında yeterli olmak
"Yani kısacası bu mükemmel dilimizi kimse bilmez, okumaz." - B. Felek
3. Bir iş yapmaya alışmış olmak, elinden gelmek
4. Tanımak, hatırlamak
"Kadıncığım aç. Ben geldim. Bilemedin mi?" - H. R. Gürpınar
5. Sanmak, varsaymak, farz etmek
"Bir hastanın hastalığına gereken önemi vermesi, doktorun ancak kendini o hasta ile birlikte hasta bilmesi ile sağlanabilir." - R. H. Karay
6. -i Sorumlu tutmak
"Ben arkadaşını bilmem, seni bilirim."
7. İnanmak
"Bilirim yaşamaz güneşte / Bilirim yaşamaz yan yana aşkla / Ne haksızlık / Ne korku" - N. Cumalı
8. -i İşine gelmek, uygun bulmak
"Mal almasını bildi de parasını vermeyi mi bilmiyor?"
9. -a / -e ekli fiillerle yeterlik bildiren birleşik fiiller oluşturur
"Anlayabilmek. Gidebilmek. Kapayabilmek. Yazabilmek."
10. -i Saymak
"Teşekkürü borç bilirim."


bilgi
isim
1. isim İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü, bili, malumat
2. Öğrenme, araştırma veya gözlem yolu ile elde edilen gerçek, malumat, vukuf
"Babası önce ona Mazlume ve ailesi hakkında birçok bilgi vermişti." - H. E. Adıvar
3. İnsan zekâsının çalışması sonucu ortaya çıkan düşünce ürünü, malumat, vukuf
4. felsefe Genel olarak ve ilk sezi durumunda zihnin kavradığı temel düşünceler
5. Bilim
"Doğa bilgisi."
6. bilişim Kurallardan yararlanarak kişinin veriye yönelttiği anlam





TDK'nın pratik sözcüğüne yönelik birinci anlamındaki açıklama neydi
1. sıfat Kolaylıkla uygulanabilir, kullanışlı
TDK'nın teknik sözcüğüne yönelik birinci anlamındaki açıklama neydi
1. isim Bir sanat, bir bilim, bir meslek dalında kullanılan yöntemlerin hepsi
TDK'nın bilgi sözcüğüne yönelik birinci anlamındaki açıklama neydi
1. isim İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü, bili, malumat

Şimdi bu değindiğim bilgilerin yoğrultusunda anlamlar şöyle doğuyor.
teknik
kılgı

pratik
kılgın


Bir başka açıdan ele almayı deniyorum. etmek > etki sözcüğü ile etkin sözcüklerinin arasındaki anlam dengeleriyle bakalım.

etmek -der
nsz
1. nsz Bir işi yapmak
"Şemsi, sıra düştükçe emlak komisyonculuğu ediyordu." - H. Taner
2. "İyi, kötü" zarflarıyla birlikte davranmak
"İyi ettiniz de geldiniz."
3. -i Bulmak, erişmek
"Hemşerileri gelir, kemençe gibi bir çalgıyla sabahı ederlerdi." - R. H. Karay
4. -i, -den Birini bir şeyden yoksun bırakmak
5. Eşit değer kazanmak
"İki iki daha dört eder."
6. Herhangi bir değerde olmak
"Kira dâhil olduğu hâlde aylık masrafımız tam beş lira ediyordu." - Ö. Seyfettin
7. Kötülükte bulunmak
"Ah, iki bardak süt sen bana neler ettin?" - S. F. Abasıyanık
8. -e Küçük veya büyük abdestini yapmak
"Çocuk altına etti."
9. Demek, söylemek
"Emrah eder düştüm dile / Bülbül figan eder güle" - Erzurumlu Emrah

etki
isim
1. isim Bir kimse veya nesnenin başka bir kişi veya şey üzerindeki gücü, tesir
"Yaşadıklarını yazmanın böylesine bir etki yapabileceğinden hiç haberim yoktu." - A. Kutlu
2. Bir etken veya bir sebebin sonucu, yardım
"Tokadın etkisi kötü oldu."
3. Bir kimse üzerinde bırakılan izlenim
"Sustu, istediği etkiyi tam olarak yapmak için olmalıydı bu." - T. Buğra

etkin
sıfat
1. sıfat Hareketli, işleyen, çalışan, faal, aktif, dinamik
2. felsefe Fiilde bulunan, etkinlik gösteren, edilgin karşıtı
3. kimya Kimyasal tepkimelere katılma yatkınlığı gösteren (molekül, atom)


Bunlara göre bakarsam önerilerim şöyle gelişiyor (yine aynısı oluyor)
kılgı
teknik

kılgın
pratik


İkilemli önerilerim
kılgıç
teknisyen

kılımcı
mühendis


Kılgın anlam önerisi: isim Kılımsal bir konuda çok kılgısı olan şey veya kimse, kılımcı
Kılgın yemek: yapılışı kişilere kolay gelen özellikte olan yemek
Kılgın yapmak: bir şeyi gerçek kılmaya yönelik edinilmiş edik durumu korumak veya edik olma duruma ermek amacıyla yapılan eylemler - işler - ediklenişler

Örnek:
Kılgın et kesme kılgıları nelerdir? (Pratik et kesme teknikleri nelerdir?)

Umarım üsteliyormuş gibi görünmüyorumdur. Ancak benim anlayışıma göre kılgı sözcüğünün anlamı bir türlü pratik anlamına ermiyor.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 582
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 359

Soñraki

Dön Añlam Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

cron
Reputation System ©'